Кіріспе

1978 жылғы Yes тобының Tormato студиялық альбомы – ағылшын прогрессивті рок тобы Yes-тің тоғызыншы студиялық альбомы. Ол 1978 жылдың 22 қыркүйегінде Atlantic Records лейблы арқылы жарық көрді және 1980 жылы топтан кетуіне дейін әнші Джон Андерсон мен клавишші Рик Уэйкмен қатысқан соңғы альбом болды. Алдыңғы “Going for the One” (1977) альбомын гастрольде көрсеткеннен кейін, топ Лондонға репетицияға кірісіп, одан кейін жаңа альбомды жазуға кірісті. Альбомның жазылуы барысында музыка мен көркемдік безендіру бағыты бойынша ішкі даулар, сондай-ақ инженер Эдди Оффордтың сессиялар басында кетіп қалуы сияқты түрлі проблемалар туды, нәтижесінде топ альбомды өзі жариялады. Альбом сыншылардан ара-жібірлі пікірлер алды, бірақ коммерциялық сәттілікке қол жеткізді. Ұлыбританияда 8-орынға, ал АҚШ-та 10-орынға ие болды, бұл топтың ең жылдам сатылған альбомы болды және жарияланғаннан екі ай ішінде Американың дискілік индустрия қауымдастығының платиналық сертификатын алды (бір миллион дана сатылды). "Release, Release" және "Don't Kill the Whale" синглдары жарық көрді. "Release, Release" тек Канадада ғана сатылды. "Don't Kill the Whale" Ұлыбританияда 36-орынға жетті. Топтың 1978–1979 жылдардағы гастрольдік турлары орталық айналмалы сахнада дөңгелек форматта өткен алғашқы концерттері болды. Tormato альбомы 2004 жылы қайта жаңартылып, оның жазылу сессияларынан бұрын жарияланбаған тректер қосылды.

Өмірбаян

1977 жылдың желтоқсанында Джон Андерсон, Крис Сквайр, Стив Хоу, Алан Уайт және Рик Уэйкменнен құралған Yes тобы Солтүстік Америка мен Еуропа бойынша өткен 1977 жылғы турларын аяқтады, бұл турлерінің мақсаты сегізінші альбомын, "Going for the One" (1977) насихаттау болатын. Альбом Ұлыбританияда екі апта бойы бірінші орынға шығып, коммерциялық сәттілікке қайта оралды және "Wonderous Stories" әні Ұлыбританиядағы үздік 10 синглдің қатарына енді. 84 күндік тур топқа зор күш салды, сондықтан олар оны аяқтағаннан кейін қысқа үзіліс жасады. 1978 жылдың ақпан айының ортасында Yes тобы лондондық Bayswater орналасқан Sound Associates студиясында жиналып, жаңа студиялық альбом үшін материал жазып, репетиция жасады. "Tormato" альбомындағы көптеген әндер 1977 жылғы турдағы дыбыс тексерулері мен репетициялары кезінде жазылды, себебі топ ескі материалды пайдаланудың орнына жаңа идеяларды дамытуға шешім қабылдады. Алғашқы жоспар бойынша Yes тобы "Tormato" альбомын екі бөлікке бөліп шығаруды көздеген, бірінші бөлігі 1978 жылдың шілдесінде, ал екінші бөлігі Рождествоға дейін жарық көретін еді. Екінші бөлігі Барбадосте аяқталуы тиіс болған, бірақ бұл жоспар іске аспады және оның орнына бір альбом шығарылды. Альбомның бастапқы жұмыс атауы "Eleventh Illusion" болды, бұл топтың сахналық жиынтықтарын иллюзиялар негізінде құруға деген ниеттерін көрсетеді. Продюсер табылмай, топ альбомды өзіндік шығарып, дыбыстауды жүзеге асыруды шешті және "Going for the One" альбомын жасауға көмектескен Джефф Янг пен Найджел Любиді инженерлер ретінде шақырды. Мұндай жұмыс тәсілі топтың ішіндегі шиеленістерге әкелді, Уэйкмен еске алады: "Ешкім 'Джон, менің ойымша, осы бөлімді сен орындауың керек' деуден қорқа қоймады. Немесе 'Стив, бұл жаман гитаралық бөлім'. Ашу-ыза туды". Хоу да осы пікірмен келісті және мұндай шиеленістер альбомның дыбыс сапасы мен атмосферасына әсер етті деп сенді. Жазу сессиясының соңында Yes тобы бір жарым альбомға сыятын материал жазды. "Tormato" альбомы тоғыз тректен тұрады (бірақ "Future Times" және "Rejoice" әндері біріктірілген), бұл "Fragile" (1971) альбомынан бері Yes студиялық альбомындағы ең көп трек саны болды. Альбомда Yes тобының бұрынғы альбомдарында қолданылмаған жаңа музыкалық аспаптар пайдаланылды. Жазу кезінде Уэйкмен өзінің клавиатурасын Polymoog полифониялық аналогты синтезаторымен ауыстырды, ол негізінен "соло мен толтыру" үшін қолданылды, содан кейін ол студиядан шығып кетті. 1979 жылы Уэйкмен альбомды бағалап, "60 пайыз дұрыс, 40 пайыз қате" деді және ол басқаша ойнағанын қалады. Хоу "Madrigal", "Release, Release" және "On the Silent Wings of Freedom" әндерін өзіне ең ұнайтын әндер ретінде атады. Хоудың сөзіне сүйенсек, топтың ешкім де альбомдағы көптеген әндерді қалай орындау керектігін есінде сақтай алмайды. Ол бұл туралы 2021 жылы жарық көрген "All My Yesterdays" атты естелік кітабында растады, сонымен қатар Yes тобының келесі турдан бері "Tormato" альбомынан көп ән орындамағанын, тіпті кейбір әндер орындауға қиын болғанын айтты. "On the Silent Wings of Freedom" әні тур репетицияларында жиі сыналыпты, бірақ ол бірден күйреп кетіпті. "Future Times/Rejoice" да сәтсіздікке ұшырады" деп еске алады ол. Хоу бұл сәтсіздікті әндердің олардың жазбасын тудырған эмоцияларды еске түсіруімен байланыстырады. "Импровизациялық бөлімдер жеткілікті әсер бермеді және әндер де толыққанды орындалмады".

Бірінші жағы

Андерсон "Future Times" / "Rejoice" әнінің музыкасын және сөздерін жазды, ал оның сөздері әдеттегі стилінен гөрі нақтырақ мағынаға ие екенін айтты. Әнде Сквайр Му Трон педалінің әсерімен бас-гитарада ойнайды. "Don't Kill the Whale" әні Сквайр құрастырған бас-гитара партиясы мен акустикалық гитарадағы фрагменттен туындады, оны Андерсонға ұсынды. Андерсон осы тақырыпта жазған өлеңін негіз ретінде пайдаланып, лирикалық идеяларды жазды. Акустикалық партия әннің припевіне енгізілді. Сквайр бұл идеяны топ Швейцарияда "Going for the One" альбомы үстінде жұмыс істеп жатқанда ойлап тапты. Әннің сөздері Андерсонның жолбарыстарды құтқару туралы көрген телебағдарламасынан шабыт алды, бұл оны киттерді құтқару туралы ән жазуға итермеледі. Ән топтың Терри Доранмен достығынан да шабыт алды, ол Yes тобын киттерді қорғау науқанына арналған қайырымдылық концертіне шақырды, бірақ олар студияда жұмыс істеумен тым айналысты. Клавишалы аспаптардың солосы Уэйкменнің Polymoog-та жасаған дыбысын бейімдеуін қамтиды, ол "ерекше дыбыстарды" шығарып, киттерге ұқсады. "Madrigal" әнінде Уэйкмен Томас Гоффтың клавесинінде ойнайды. Андерсон Уэйкменге мадригал, ағылшын кешкі әнінің бір түрі, жазуды ұсынды. "Release, Release" әнін Андерсон мен Уайт бірлесіп жазды, ол Уайттың барабан тректеріне автоматты түрде екі рет көшіру арқылы күшті дыбыс беру үшін қолданылды. Оның бастапқы атауы "The Anti Campaign" болды, ол сол кездегі саяси және әлеуметтік өзгерістерге сілтеме жасады, бірақ соңында әннің соңында бірнеше рет қайталанататын "Release, release" сөзіне басымдық берілді. Инструментальдық бөлімде гитара мен барабан солосымен бірге жарылқаушы көрермендердің шуы бар, Уэйкменнің пікірінше, ол "біршама құрғақ естілгендіктен" қосылды. Ол бұл көрермендердің ағылшын футбол матчынан алынғанын мәлімдеді. Бұл бағыт Андерсонның балаларға арналған әндер жазуға деген ұмтылысынан туындады және он жыл бұрынғы Рей Брэдберидің кітабынан шабыт алды, оны ол кейін әннің соңында сөйлейтін ұлы Дамионға айтты. Сквайр бұл тректі музыкалық жағынан қызықты деп санады, себебі ол регги стилінде бас-гитара риффін орындайды. "Onward" әні тек Сквайрге тиесілі, ол әннің вокал мен фортепианодағы демо-нұсқасын жасап, топқа ұсынды. Әнде Сквайрмен The Syn тобының мүшесі және Сквайрдың "Fish Out of Water" (1975) альбомында жұмыс істеген досы Эндрю Прайс Джекменнің оркестрлік аранжировкалары бар. Кейін Сквайр "Onward" әнін өзінің жазған ең жақсы әндерінің бірі деп санады. "Onward" әні 1996 жылы тікелей эфирде орындалды және Хоудың "Unity" атты акустикалық гитаралық кіріспесі қосылды. Бұл ән олардың "Keys to Ascension" (1996) альбомында жарық көрді. "On the Silent Wings of Freedom" әнінде Сквайр Му Трон Envelope Shaper эффектісімен ойнайды.

Көркем шығарма

Going for the One сияқты, альбомның обложкасын Hipgnosis жасаған, бірақ Роджер Дин жасаған топтың логотипі сақталған. Хау альбомның бастапқы атауын Дартмур төбесіне сілтеме жасай отырып, Yes Tor деп атады – бұл Англияның Девон аймағындағы Дартмурдың екінші ең биік төбесі. Уэйкмен альбомға түсірілген суреттерге помидор лақтырғанын айтты, себебі топ бастапқы көркемдік безендіріліске көңілсіздік білдірген, ал ол көп ақшаға түскен еді. Альбомның атауы мен обложкасы осыған сәйкес өзгертілді. Хаудың сөзінше, помидорды Hipgnosis-тегі біреу лақтырған, олар мұны қасақана жасаған, бұл оны ренжіткен. Уайттың айтуынша, топ обложканы таңдай алмады және Hipgnosis дизайнері Обри Пауэлл помидор лақтырды: "Менің ойымша, По обложканың алдына таяқпен су іздеушінің суретін салған. Бір күні По суретті үйіне алып барып, оның жұмыс істемейтінін түсінді. Сондықтан ол оған помидор лақтырды". Yes менеджері Брайан Лейн Hipgnosis тобының Yes Tor-да түсірген суреттерін топтың ұнатпағанын айтты, "біз де помидор лақтырдық. Бұл Рик емес еді". Сквайр помидордың осы әрекетін Маркс ағайындарының ессіздігімен салыстырды. Альбом Ұлыбританиялық альбомдар тізімінде 8-орынға, АҚШ Billboard 200 тізімінде 10-орынға жетті. 1978 жылдың 25 тамызында "Don't Kill the Whale" әні Ұлыбританияда сингл ретінде шығарылды, ол 36-орынға дейін көтерілді. Yes әннің әрбір данасы үшін Greenpeace қайырымдылық қорына ақша бөлді – бұл ұйым киттерді жапсарып қыруды тоқтатуға көмектеседі. Альбом 1978 жылдың 13 қыркүйегінде Британдық фонографиялық индустриясының алтын сертификатын алды. Бұл Yes тобының АҚШ-та миллион дана сатылған алғашқы альбомы болды. Альбомның марапаты мен топтың он жылдығын атап өту үшін Лос-Анджелес Форумында концерттен кейін қабылдау өтті.

Қабылдау

Record World жинақтауында «Тормато» «қызықты музыканың «Иә» белгісін» әкеледі және «Don't Kill the Whale» әнін әлеуетті хит-сингл деп таныды. Audio журналы альбомның дыбысына «A» және орындалуына «A−» бағасын берді. Оның шолуында «Тормато» «Иә» тобының көптен бері жасаған әндерінің санасын көрсетеді, бұрынғыдай монументалды картиналар емес, әнге лайық идеялармен». Нәтижесінде «Иә» тобының әндеріндегі композициялық шешімдері «үлгілі» делінген, ал дыбыс сапасы «тамаша» болды. «Don't Kill the Whale», «Future Times/Rejoice» және «Release, Release» әндері музыкалық қуаты мен мәні үшін мақталып, «ауыр басқа» естілмейді, сондай-ақ «қатты ритммен прогрессивті серпілістері» үшін де жоғары бағаланды. «Circus of Heaven» әні 1964 жылғы «Доктор Лаоның 7 беті» фантастикалық комедиялық фильмімен салыстырылды. Cash Box пікірінше, «Тормато» арқылы «Иә» тобы өзінің күшті көркемдік және танымал беделін қайта растайды» және «Going for the One» сияқты «70-ші жылдардың ортасындағы «Иә» тобының ұзақ джем-сессиялары мен масштабты концептуалды жұмыстарынан қашып тұр». Альбомда «күрделі, әрі өте жақсы, бірақ рокқа тән текстуралар» бар, Хоу мен Уэйкменнің «жоғары деңгейдегі» рифтері естіледі. Record Mirror журналында Шила Пропект жариялаған сын көзқарасы бойынша, альбом «роктың жексенбілік мектебі» болып сипатталды, «максималды мақтанғану, максималды өршілдік, максималды тереңдеу, барлығының астында минималды шабыт жасырылған». Стив Понд Лос-Анджелес Таймс газетінде ерекше мелодиялардың жетіспеушілігін және 1973 жылғы «Tales from Topographic Oceans» және 1974 жылғы «Relayer» сияқты тәжірибелік және ұзақ аспаптық бөлімдердің болуын атап өтті, бұл оларды «алыс және тартымсыз» етті. Дегенмен, Понд «соңында бұл «Иә» тобының ең күшті және маңызды альбомдарының бірі» болып шығатынын» айтты, өйткені ол топтың дәстүрлі дыбысын және заманауи прогрессивті рок көзқарасын үйлестірген әндерді ұсынады. Ол «Going for the One» альбомының «шикі энергиясы мен күшін» атап өтті, «Future Times/Rejoice» әні топтың жаңа тәсілінің жақсы мысалы болды және Уайт пен Сквайрды ырғақ секциясы ретінде мақтады. Понд «студиялық әстеулер мен дыбыс эффектілерімен» көмкерілген «Arriving UFO» және «Circus of Heaven» әндерін сынады. «Иә» тобының биографы Крис Уэлч альбомның ең нашар тұсы – өндіріс сапасы екенін, оны тығыз және жайпақ дыбыс сипаттайтынын айтты. Уэйкмен кейінірек «Торматоны» нашар сурет салуы мен өндірісіне байланысты «трагедия» деп атады, бірақ рекордта жақсы музыка бар екенін мойындады.

Тур

Yes тобы 1978 жылдың 28 тамызы мен 1979 жылдың 30 маусымы аралығында Солтүстік Америка мен Ұлыбританияда 101 күндік турнемен альбомды қолдады. Ұлыбританиядағы концерттер 1978 жылғы қазан айында Лондонның Уэмбли аренасында бес кезеңнен тұрды. Турда топ сахнаның ортасына орнатылған алты тонналық айналмалы сахнада өнер көрсетті, оның құрылысы 50 000 фунт стерлингке бағаланды және үстіне 360 градустық жарық және дыбыс жүйесі орнатылды. Бас айналудан сақтану үшін Андерсон сахнаның ортасындағы, топқа қарама-қарсы бағытта айналатын биік платформада тұрды. Дыбыс режиссерлері сахнаның астындағы ішімдік шкафы бар жерде отырды. Сахна сағатына төрт рет 1 шақырым жылдамдықпен айналды. Бір ерте концертте қозғалтқыш бұзылып, топтың техникалық құрамдары сахнаны қолмен айналдыруға мәжбүр болды. Тур топтың он жылдық мерейтойын белгіледі, олар өздерінің 1969 жылғы дебюттік альбомы Yes-тен үзінділерді қамтитын 30 минуттық попурри орындады. 1978 жылғы кезеңде Нью-Йорктегі Мэдисон Сквер Гарденде төрт күн қатарынан билеттер сатылып түгелді, олар үш күн ішінде сатылып, топқа 100 000 билет сатудан және кассадан 1 миллион доллардан астам табыс әкелді. 1979 жылдың маусымында Yes тобы онда тағы үш рет өнер көрсетті. Турдегі жазбалар 1980 жылғы Yesshows концерттік альбомына енгізілді.