Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Овалау аралындағы қала, Фиджи
Town in Ovalau, Fiji
Левука – Фиджидің Ломаивити провинциясындағы Овалау аралының шығыс жағалауында орналасқан қала. 1877 жылға дейін Фиджидің астанасы болған. 2007 жылғы санақ бойынша (соңғы мәліметтерге сәйкес), Левука қаласының халқы 1131 адамды құрады (Статистика бюросы анықтаған қала маңындағы аймақта тұратындарды қоса алғанда 3266 адам), бұл Овалаудың 8360 тұрғынының шамамен жартысы. Левука – аралдағы 24 елді мекеннің ішіндегі экономикалық орталық және ең ірісі. Он жылдар бұрын ұсынылған Левука 2013 жылдың маусым айында ЮНЕСКО-ның Дүниежүзілік мұралар тізіміне енгізілді, Тынық мұхитындағы кеш отарлық порт қалаларына ерекше куәлік еткені үшін.
Levuka is a town on the eastern coast of the Fijian island of Ovalau, in Lomaiviti Province, in the Eastern Division of Fiji. Prior to 1877, it was the capital of Fiji. At the census in 2007, the last to date, Levuka town had a population of 1,131 (plus 3,266 living in the peri urban area as defined by the Bureau of Statistics), about half of Ovalau's 8,360 inhabitants. It is the economic hub and the largest of 24 settlements on the island. Having been nominated decades prior, Levuka was designated a UNESCO World Heritage Site in June 2013, in recognition of the port town's exceptional testimony to the late colonial port towns in the Pacific.
Тарих
Қазіргі Левука қаласы 1820 жылы еуропалық қоныс аударушылар мен саудагерлер тарапынан Фиджи аралдарындағы алғашқы заманауи қала ретінде негізі қаланды және маңызды порты мен сауда орталығына айналды. Левуканың халқын саудагерлер, миссионерлер, кеме жасаушылар, спекулянттар, кезбелер, сондай-ақ беделді бизнесмендер сияқты әртүрлі топтар құрады. 1840 жылы АҚШ зерттеу экспедициясы қалаға келді. 19 ғасырдың ортасында Левука теңіз қияқтары саудасының ірі орталығына айналды. 1858 жылы әйгілі дін қызметкері Фр. басшылығымен Марист миссионерлері Левукада миссия құрды, ал сол кезде Веслиан миссиялары да салынды. Левука Фиджидегі көптеген «алғашқылармен» атақты. Фиджиде 2000 жылы болған төңкерістен кейінгі құқықсыздық пен тәртіпсіздік кезеңінде қала өртке түсті. Фиджидегі масондық ұйым туралы көптеген пікір таластар бар, дәстүрлі христиан діндері масондарды шайтанға табынушылар деп есептейді. Ғимаратта Левуканың 1875 жылға дейінгі тарихына қатысты құнды тарихи артефакттар мен құжаттар сақталған. Өрт сөндірушілер әлі анықталған жоқ және сотқа тартылмады. 2008 жылы Левуканың PAFCO мұздатқыш қоймасы, қаланың басты жолының жанында орналасқан, дәнекерлеу жұмыстары кезінде болған өрт салдарынан қирады. Соңғы жылдары Левуканың басты көшесіндегі ескі Мавида қонақ үйі мен ескі дүкен де өртенді. Дүкен ғимаратында Westpac банкі, Air Fiji және супермаркет орналасқан. 100 жылдан астам тарихы бар бұл ғимарат, сол кездегі ұсынылған (қазір құрылған) ЮНЕСКО ұлттық мұрасының бір бөлігі болды. Өртке байланысты өрт сөндірушілердің әрекеттері туралы көптеген қауесет тарады, бірақ қылмыстық іс қозғалған жоқ. 2010 жылдың сәуір айында Левуканың бас өрт сөндіру басқармасының қызметкері ұлттық газетте: «Левука – болашақта өрт шығуы мүмкін қауіпті орын» деген пікір білдірді. Мақалада қалада өрт сөндіру гидранттарының жоқтығы және көптеген ғимараттарда өрт сөндіру құралдары мен дабылдық жүйелердің болмауы атап көрсетілді.
The modern town of Levuka was founded around 1820 by European settlers and traders as the first modern town in the Fiji Islands, and became an important port and trading post. A disparate band of settlers made up Levuka's population – traders, missionaries, shipwrights, speculators, and vagabonds, as well as respectable businessmen. The US Exploring Expedition visited in 1840. During the mid 19th century, the town was quickly becoming a commercial hub for the sea cucumber trade. Marist priests, led by Father fr, established a mission in Levuka in 1858, and Wesleyan missions were built around the same time. Levuka is famous for many of Fiji's "firsts". was set on fire during the period of lawlessness and unrest following Fiji's 2000 coup. There is much controversy about the Masonic fraternity in Fiji, the dominant traditional Christian faiths consider Masons to be devil worshippers. The Lodge contained priceless historical artefacts and records of Levuka's history dating back to 1875. The arsonists have yet to be identified and prosecuted. In 2008, Levuka's PAFCO Cold Storage Plant which was located next the town's main road was destroyed by a fire caused during welding maintenance works. In more recent years, the old Mavida Guest house and the old General Store on Levuka's main street have also burnt down. The General Store Building housed the Westpac Bank, Air Fiji and a Supermarket and, being over 100 years old, was part of the then proposed (now established) UNESCO National Heritage Site. Rumors of arson abound in relation to the fires but no prosecutions have been made. In April 2010, Levuka's Chief Fire Authority Officer was quoted in the national paper as saying that Levuka is: ‘ a fire hazard waiting to happen ’, he points out in the article that there are no fire hydrants in the town and that virtually no buildings have fire extinguishers or fire alarm systems.
Экономикалық қызмет
Левуканың Тынық мұхитын кесіп өтетін кемелер үшін тоқтау порты ретіндегі мәртебесі 1950 жылдары аяқталды, бұл қаланың экономикалық құлдырауына қауіп төндірді. Алайда, 1964 жылы жапондық фирма "Тынық мұхиты балық шаруашылығы компаниясын" (PAFCO) құрды, ол консервіленген тунды тоңазыту және, негізінен, Еуропа мен Канада нарықтарына жіберумен айналысты. 1976 жылы PAFCO-мен мемлекеттік бірлескен кәсіпорын ретінде ашылған консервілеу зауыты Овалау аралындағы ең ірі жеке жұмыс беруші болып табылады. Левуканың шалқаруына байланысты туризм Левука/Овалау экономикасында аз ғана рөл атқарады.
Levuka's status as a stopover port for ocean vessels crossing the Pacific came to an end in the 1950s, threatening the town with economic extinction. In 1964, however, the Pacific Fishing Company (PAFCO) was founded by a Japanese firm, specialising in freezing and shipping canned tuna, mostly to markets in Europe and Canada. A cannery, a joint PAFCO government venture, was opened in 1976, and is the largest private employer on the island of Ovalau. Owing largely to Levuka's isolation, tourism plays only a minor role in the Levuka/Ovalau economy.
Басқару және саясат
Левука 1877 жылдан бері қала ретінде бекітілген және оны 3 жылдық мерзімге сайланатын 8 мүшеден тұратын қалалық кеңес басқарады. 2005 жылғы 22 қазанда өткен муниципалдық сайлауда, қаланың бұрынғы мэрі Таниела Буливуды жеңіп, «Баланс» партиясы 8 орынның 6-сын жеңіп алды. Жаңа кеңес Джордж Гибсонды Буливудың орнына сайлады; мэрдің өкілеттік мерзімі бір жылды құрайды, бірақ оны кез келген санымен ұзартуға болады. Жақында Фиджидің әкімшілік үкіметі кеңесті қызметтен шеттетуге шешім қабылдады және жергілікті әкімші (Наполионио Масирева) тағайындалды.
Levuka has been incorporated as a Town since 1877, and is governed by a Town Council of 8 members, elected for 3 year terms. The municipal elections of 22 October 2005 resulted in a defeat for the SDL of outgoing Mayor Taniela Bulivou, with the Balance Party taking 6 of the 8 seats. The new council elected George Gibson to succeed Bulivou; the Mayoral term is for one year, but may be extended any number of times. The council has recently been suspended by the interim government of Fiji and a local administrator (Napolionio Masirewa) has been named.
Көрнекті орындар
Левуканың солтүстік жағында Фиджидің дәстүрлі Левука ауылы орналасқан. Туи Левука атағын иеленген ауыл басшысы, алғашқы еуропалық қоныс терушілерді қарсы алған басшының тікелей ұрпағы. Ол атасының құрметіне «Тамана на вавалаги» (Еуропалықтардың әкесі) деп те аталады. Қаланың оңтүстік жағында Насова ауылы жатыр, осы жерде король Серу Эпениса Какобау 1874 жылдың 10 қазанында аралдарды Ұлыбританияға беру туралы келісімге қол қойды. Левука қауымдық орталығында Фиджи мұражайының филиалы, қоғамдық кітапхана, қолөнер орталығы, балабақша, сквош корты және мәжіліс залы бар. Бұл ғимарат 1878 жылы Левуканың алғашқы жылдары құрылған және әлі күнге дейін Фиджиде жұмыс істеп келе жатқан «Моррис Хедстром» сауда компаниясы салған, жаңартылған дүкен. «Моррис Хедстром» 1980 жылы ғимаратты Фиджи Ұлттық қорына тапсырды. Левука қауымдық орталығының жанында ең тереңдігі сегіз метр болатын Куинс Уорф орналасқан. 1990 жылдары жаңартылған ол негізінен жергілікті кемелерге қолданылады, бірақ кейде шетелдік кемелер де тоқтайды, Левука Фиджиге кіретін үш ресми портың бірі (Сува және Лаутока – қалған екеуі). Басқа да белгілі орындарға 1858 жылы келген маристтердің мұрасы – «Сакред-Харт» шіркеуі, Тынық мұхитындағы ең көне әлеуметтік ұйымдардың бірі – «Овалау» клубы және Левука қалалық кеңесі орналасқан Левука қалалық әкімдігі кіреді. Ол 1898 жылы королева Викторияның Алмаз мерейтойына арнап салынған.
At the northern end of Levuka is the traditional Fijian village of Levuka. The village chief, who bears the title of Tui Levuka, is a direct descendant of the chief who welcomed the first European settlers. In memory of his ancestor, he is also known as "Tamana na vavalagi" (Father of the Europeans). At the southern end of the town lies the village of Nasova, where the King Seru Epenisa Cakobau signed the Deed of Cession, ceding the islands to Great Britain on 10 October 1874. The Levuka Community Centre, which houses a branch of the Fiji Museum, a public library, crafts centre, kindergarten, squash court and meeting hall, occupies a renovated store built in 1878 by Morris Hedstrom, a trading company established in Levuka's early days and still in business in Fiji. Morris Hedstrom gave the building to the National Trust of Fiji in 1980. Adjacent to the Levuka Community Centre stands Queens Wharf, with a maximum depth of eight meters. Upgraded in the 1990s, it is used mostly by local craft, though foreign vessels sometimes dock, Levuka being one of three official ports of entry to Fiji (Suva and Lautoka being the other two). Other well known landmarks include Sacred Heart Church, a legacy of the Marist Fathers, who arrived in 1858, the Ovalau Club, one of the oldest social organisations in the Pacific, and Levuka Town Hall, which houses the Levuka Town Council. It was built in 1898 in honour of Queen Victoria's Diamond Jubilee.