Кіріспе

Formula Mazda – салыстырмалы түрде қолжетімді ашық дөңгелекті автомобильдер жарысының класы. Түпнұсқадағы түтікшелі конструкцияға ие Formula Mazda көлігі 1998 жылдан 2019 жылға дейін SCCA клубтық жарыстарында жеке класты құрады. Соңынан келген Pro Mazda Series, толығымен жаңа, көміртек талшығынан жасалған көліктерді пайдаланып, IndyCar жүйесінің Road to Indy баспалдағының бір бөлігіне айналған Indy Pro 2000 Чемпионатына айналды, ол 2017 жылға дейін Pro Mazda көлігін пайдаланды. Жарыс спортының жоғарғы кластарына өтуді көздеген көптеген пилоттар осы кәсіби серияны өздерінің дағдыларын шыңдау және көрсету үшін пайдаланды. 2004 жылғы Formula Mazda чемпионы Майкл Макдауэлл Champ Car және NASCAR жарыстарына қатысты (2021 жылы Дейтона 500-ді жеңіп алды). 2006 жылғы Star Mazda жарысының жеңімпазы Скотт Спид кейін Формула-1 және NASCAR жарыстарында өнер көрсетті.

Бастапқы машина Formula Mazda

Серия алғаш рет Жапониядағы Хаяши компаниясы Калифорниядағы Джим Расселл жарыс жүргізушілер мектебі үшін жасаған бес шассиден өсті. 1984 жылғы Лонг-Бич Гран-при үшін Марк Бахнер, Бахнер Инжиниринг (Калифорния) жиырма бес автомобиль құрастырды, осы жарыс автомобильдердің АҚШ-тағы тұңғыш дебютін таныстырды. Бұл автомобильдердің көп бөлігін иелері-операторлар сатып алды. Алғашқы бес шасси Расселл мектебінде қалды. Автомобильдердің негізгі құрылымы – дәнекерленген болаттан жасалған құбыршалық шасси, ал алдыңғы амортизаторлар жоғарғы тіреулермен басқарылады. 180 а.к. күші бар карбюраторлық Mazda роторлық қозғалтқышы 5 жылдамдықты H схемалы (H қақпасы) Hewland Mk 9 трансмиссиясы арқылы қуатты жеткізеді. Арқалық серпімділік жүйесі екі тартылғыш тірек, жоғарғы және төменгі тіректерден тұрады. Жарыстың тартымды болуын қамтамасыз ету және шығындарды шектеу мақсатында, ережеде нақты рұқсат берілмесе, ешқандай өзгеріс жасауға тыйым салынған – бір кезде тіпті автомобильдің көздерін ауыстыру да рұқсат етілмеген. Қозғалтқыштарды өзгертуге болмайды және олар алдауды оңай анықтау үшін жабылады. Барлық автомобильдер бірдей шиналарды, серіппелерді, амортизаторларды және реттелетін антиролл штангаларын пайдаланады. 2009 жылдың қыркүйегінде Мозес Смит Racing, LLC. (MSR), сол кезде Темпе (Аризона штаты) қаласында орналасқан, Солтүстік Америкада қолданылып жүрген шамамен 300 Formula Mazda роторлық қозғалтқышпен жабдықталған жарыс машиналарын, сондай-ақ FM негізіндегі толық корпусты MSR спорттық жарыс машинасының барлық қолдау және өндіріс құқықтарын алды. MSR содан бері Крессон (Техас штаты) қаласындағы MotorSport Ranch (клуб стиліндегі жарыс трассасы) жаңа орнына көшті. Мұса Смит сонымен қатар Texas Autosports компаниясына ие және оны басқарады, ол Motorsport Ranch-та орналасқан толық қызмет көрсететін Formula Mazda жарыс машиналарын дайындау шеберханасы. Бұл Formula Mazda Racing үшін бір терезелік қызмет көрсету орталығы. Formula Mazda өндірушісі Мұса Смит Racing, сондай-ақ Мұса Смитке тиесілі Texas Autosports компаниялары 8000 шаршы футтан астам аумақты құрайтын ғимаратта орналасқан, оны жақсы көріп "Ранч" деп атайды.

Жаңа машина Pro Formula Mazda

2004 жылы Pro сериясы үшін жаңадан жасалған автомобиль ұсынылды. Ол көміртекті шассиге, 6 жылдамдықты тізбекті беріліс қорабына және Mazda RX 8-дегідей 250 а.к. қуатты отын инжекторлы Renesis қозғалтқышына ие. MoTeC электрондық басқару блогы (ЭББ) жылдамдық алмастырудан сигнал алады, бұл жүргізуші газ педалін толығымен басып тұрғанда жылдамдық сатысын жоғары көтеруге мүмкіндік береді. ЭББ сонымен қатар жылдамдықты бақылау жүйесін де қамтамасыз етеді, оны жүргізуші көліктің ішінде өшіре алады. Ережелер бойынша әр доңғалақтың орнында бес түрлі серіппе қатаңдығын таңдауға болады, ал жаңа Öhlins амортизаторлары соққыны және қайтаруды жеке-жеке реттеуге мүмкіндік береді. Жүргізуші алдыңғы стабилизаторды кабинадан реттей алады. Жаңа автомобиль бұрынғыдан әлдеқайда жылдам, әдетте трассаның бір миліне 2-3 секундқа тезірек өтеді. Pro Mazda Formula Atlantic класындағы SCCA клубтық жарыстарына қатысуға рұқсат етіледі.

Жеке сынып ретінде тоқтату

2020 жылы SCCA Formula Mazda класын жойып, оның орнына Formula X класын енгізді. Formula X – бұл арнайы регламентке бағынбайтын класс, ол Formula 4 және Formula Continental класына қатыса алмайтын, бірақ олармен шамалас жылдамдықтағы басқа да автомобильдерге, соның ішінде ескі U.S. F2000 Ұлттық чемпионатының машиналарына да қатысуға мүмкіндік береді. Алғашқы SCCA Runoffs жарысында 12 Formula X қатысушының 11-і Formula Mazda машиналары болды.

Формула Мазда Ұлттық чемпионаттың екінші кезеңінде

Жыл Трасса Жеңімпаз 1998 Mid Ohio Тони Буфоманте 1999 Mid Ohio Кит Робертс 2000 Mid Ohio Мэтью Бирдсли 2001 Mid Ohio Кит Робертс 2002 Mid Ohio Джейми Бах 2003 Mid Ohio Крис Шанзле 2004 Mid Ohio Дуглас Петерсон 2005 Mid Ohio Крис Шанзле 2006 Heartland Park Джеймс Гогари, Jr. 2007 Heartland Park Джеймс Гогари, Jr. 2008 Heartland Park Франклин Футрелл 2009 Road America Хуан Маршанд 2010 Road America Даррил Уилс 2011 Road America Даррил Уилс 2012 Road America Алан Маккалум 2013 Road America Даррил Уилс 2014 Laguna Seca Майк Андерсон 2015 Daytona Джозеф Бертон Харрис 2016 Mid Ohio Мэтью Мачико 2017 Indianapolis Мелвин Кемпер, Jr. 2018 Sonoma Брайс Корнет 2019 VIR Энтони Сибер