Кіріспе

1914 жылы жазылған бенгал тіліндегі роман. Сарат Чандра Чаттопадхяйдың "Паринета" (Поринита) романы 1914 жылы жазылған, 20 ғасырдың басындағы Үндістанның Калькутта қаласында өтеді. Бұл роман сол заманғы әлеуметтік мәселелерді, әсіресе тап және дінге қатысты мәселелерді көрсететін әлеуметтік наразылық туындысы.

Атау

Паринета сөзі ағылшын тілінде «үйленген әйел» деп аударылады. Сөзбе-сөз мағынасы бенгал (санскрит) тіліндегі "পরিণয়/परिणय/Parinay" сөзінен, яғни «неке» дегеннен шыққан.

Сюжет

Паринета оқиғасы 20 ғасырдың басында Бенгалияның қайта өрлеу дәуірінде орын алады. Бұл оқиға 13 жасар жетім қыз Лалитаның өмірін қамтиды. Гуручаранның бес қызы бар, ал олардың үйлену тойына жұмсалған қаржы оны кедейлендірді. Ол көршісі Набин Ройдан жер учаскесін ипотекаға беру арқылы қарыз алуға мәжбүр болады. Екі көршілес отбасы өте жылы қарым-қатынаста, бірақ Набин Рой Гуручарханның ипотекаға берілген жер учаскесіне құмарлық танытады. Набин Ройдың әйелі Бхуванешвари жетім Лалитаға ғашық болып, оған сүйіспеншілік танытады; соңғысы Бхуванешвариді "анам" деп атауға дейін барады. Ройдің кіші ұлы Шехарнат (Шехар), 25 жастағы, жаңадан адвокат болған, анасының қорғауындағы Лалитамен әзіл-оспақпен қарым-қатынаста. Жас қыз оны ұстазы ретінде жақсы көреді және кейбір таңғажайып себептермен оған деген иелік етуші көзқарасын қабылдайды. Лалитаның өмірінде қолдаушы Гирин пайда болғаннан кейін, Шекхарда қызғаныш пайда болады, бұл Лалитаның Гиринмен қарым-қатынасын жеңілдетуге бағытталған. Бұл жағдай Шекхар мен Лалитаның бір-біріне деген құштарлығын оятады. Шекхар батысқа сапар шегуге бір кеш бұрын, екеуі жасырын түрде үйленеді. Бірақ жаңадан тұрмысқа шыққан Лалитаға өзінің қызбалық шапанының астында жасырынуға тура келеді, өйткені оның ағасы Гуручаран индуистік қоғамның заңы мен тәртібімен күресуден бас тартып, Гириннің періштелік сөздерімен шабыттанған брахмоизмді қабылдайды. Қоғам оларды тастап кетеді, Шехар да Лалитаға қарай кері қайтқанда (бірақ оның отбасына Гириннің ықпалынан болған құмарлықпен араласқан). Оның әйелін қоғамға таныстырудағы тәуекелдері, себебі байлық, дін айырмашылығы және, ең бастысы, кәмелетке толмаған әйелге үйленудің тыйым салынған некесі оны Лалитаға қатысты қатал және менмен етті. Ол қайғыға батып, отбасын Мунгерге ертіп, психологиялық азап шеккен ағайынды айығу үшін жалғыздық сезімінен азап шеккен. Гуручарханның соңғы тілегі - қызын (өзінің немере қызы Лалитаға) үйлену еді, оған Гирин келісім береді. Бірнеше жыл өткеннен кейін, Гуручаран мен Набин Рой қайтыс болады. 18 жасар Лалита өзінің бұрынғы үйіне соңғы рет келіп, Гуручарханның үйін Набин Ройдың мұрагерлеріне сату үшін келеді. Шекхар бір аптадан кейін үйленетін болады, бірақ Лалитаның келуі оның шынайы қалауларын сұрайды. Бірақ ол Гириннің Лалитаға үйленетін уәдесін естіді, ол қазірдің өзінде орындалған болуы керек. Жағдай өзгереді, Гирин Шекхарға Гуручарханның заңды құжаттарымен келіп, әңгімелесу барысында өзінің Гуручарханның күйеу баласы болғанын, бірақ оның орнына Лалитаның туған інісі Аннакалиге үйленгенін айтады, себебі Лалита өзінің бұрын үйленгенін мәлімдеген. Осыдан қатты қуанған Шекхар өзін қайта қалпына келтіреді және Лалитаға деген махаббатын анасына барып, Лалитамен некеде болғанын мойындайды. Роман Шехар мен Лалитаның некеге тұруға келісуімен аяқталады.

Лалитаның отбасы

Лалита: повестің басты кейіпкері. Сегіз жасында жетім қалған Лалита, әкесінің отбасына қоныстанды. Повестің басында ол он үш жаста, және туысы Аннакали (Кали) мен көршісі Чарубала (Чару) -мен жақын қарым-қатынаста. Лалита әкесінің отбасы ғана емес, Чару мен Шехардың отбасының да мүшесі саналады. Шехардың анасы Бхуванешвари Лалитаға қатты байланысты болғандықтан, оған "ана" деп атауға рұқсат береді. 1914 жылы, жас қыздар көбінесе он үш жасында үйленетін кезде, Лалита көрші Шехар мен Чарудың әкесі Жириннің назарына ілігеді. Гуручаран: Лалитаның әкесі банк қызметкері, кішкентай жалақысы бар және Лалитаны қоса бес қызын асырап отыр. Ол әлеуметтік дәстүрді сақтауға тырысып, қыздарының үйленуіне үлкен қалыңдық төлеп, кедейлікке ұшырайды. Шәкәрдің әкесі Набин оның екінші қызының үйленуіне қаржы жұмсаған. Ал Гуручаран Набинге ақшаны үлкен пайызбен қайтарудың орнына, үйін ипотекаға берген. Лалитаның анасы: Оның есімі повесте ешқашан айтылмайды және ол тек екінші рөлде болады. Аннакали немесе Кали: Гуручаранның он жасар қызы, Лалитаның туысы және ойын серігі. Лалита мен Шехар гүл шоқтарын алмасатын оқиға Калидің ойдағы "қуыршақ үйлену тойы" кезінде болады.

Шекхар Ройдің отбасы

Шекхар: Рой отбасының кіші ұлы, жиырма бес жаста. Ол магистр және заңгер дипломына ие, қазір мұғалім болып жұмыс істейді. Лалита Гуручаран үйіне келген сәттен бастап, Шекхар оның тәрбиесіне қызығушылық танытты. Шекхар Лалитаға үйленуді ойласа да, әлеуметтік салт-дәстүрлер мен әкесінің қарсылығы оны тоқтатады, себебі әкесі оның бай, көп күйелік берілген әйелге үйленуін қалайды. Набин: Шекхардың әкесі, бай және принципсіз бизнесмен. Гуручаранның қарызын өтегеніне және Гуручаранның өзі мен отбасын брахманизмге өткізгеніне қатты ашуланады, содан кейін екі үйдің арасына қабырға тұрғызады. Бхуванешвари: Шекхардың анасы, прогрессивті ойлы адам. Ол Шекхардың Набин таңдаған әйелге емес, өз ниетімен әйел таңдауын қалайды. Ол сондай-ақ, байлық және мәртебедегі айырмашылыққа қарамастан, Лалитаны өз қызы ретінде қабылдайды. Абинаш: Шекхардың үлкен, үйленген ағасы, заңгер. Ол эпизодтық түрде еске алынады, бірақ повесте көрінбейді.

Шаруның отбасы

Шарубала немесе Шару: Лалитаның көршісі және ойын досы. Лалита Гиринмен осы арқылы танысады. Манорома: Шарудың анасы және Гириннің туысы. Ол белсенді түрде карта ойнайды және Лалитаны көптеген карта ойындарына қатыстырады. Гирин: Манороманың туысы, көп жылдан бері сыртта оқып жүрген университет студенті. Ол, отбасының қалған бөлігі сияқты, брахмо және Гуручаранды (және оның отбасын) өзгертуге көндіреді. Брахмо болғандықтан, Гуручаран енді қыздарының үйленуі үшін үлкен қалың төлеуге міндетті емес. Гуручаранның қарызын өтеуден басқа, Гирин өзін жеке мүддесін емес, жалпыға пайдалы істерді істейтін адал адам ретінде көп рет дәлелдейді.