Еуропалық Черногория – Мило Джукановичтің басшылығымен құрылған саяси альянс. ДПС ішіндегі күрес, сайлауға дайындық, және құрамындағы партиялар туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Еуропалық Черногория (, ; қысқарт. ECG) – Мило Джукановичтің Демократиялық социалистер партиясы (ДСП) басқарған Черногориядағы биліктегі саяси одақ. 1996 жылдың соңы мен 1997 жылдың басында ДСП ішіндегі тартыстар кезінде, партияның ең белгілі мүшелері Джуканович пен Момир Булатович партияны бақылау үшін жасырын күреске түскенде, Джуканович бір жылдық билік күресінде анық жеңімпаз болып шықты. Оның басшылығымен ДСП әр парламент сайлауы алдында түрлі атаулармен шағын партиялармен сайлауалды одақтар құра бастады. Басты ДСП-ден өзге, одаққа екі ірі саяси партия – СДП және ЛПЦГ де кірді. Коалиция 2016 жылы ресми түрде таратылды. Коалицияның алғашқы нұсқасы 1998 жылғы Черногория парламент сайлауы алдында «Жақсы өмір сүру үшін» (/) деген атпен құрылды. 2001 жылғы сайлау алдында коалиция «Жеңіс Черногорияныкі» (/) деп қайта аталды. Содан кейін, 2002 жылғы сайлау алдында коалиция «Еуропалық Черногория үшін (Демократиялық) тізім» (/) деп аталды, ал 2006 жылғы сайлау алдында ол «Еуропалық Черногория коалициясы» болды.
The European Montenegro (, ; abbr. ECG) was the ruling political alliance in Montenegro headed by Milo Đukanović's Democratic Party of Socialists (DPS). Following the internal turmoil within the DPS during late 1996 and early 1997 when the party's most prominent members Đukanović and Momir Bulatović bitterly fought behind the scenes for the control of the party, Đukanović emerged as the clear winner of the year long power struggle. Under his leadership, DPS began entering pre election alliances with smaller parties under the coalition banner that had a different name ahead of each parliamentary election. Besides the leading DPS, it was also consisted of two main political parties, the SDP and the LPCG. The coalition was formally dissolved in 2016. The first version of the coalition was formed ahead of the 1998 parliamentary elections in Montenegro under the name So that we live better (/). Before the 2001 elections the coalition was rebranded as Victory is Montenegro's (/). Then, before the 2002 elections the coalition was known as (Democratic) List for European Montenegro (/), and finally before the 2006 elections it became the Coalition for European Montenegro.
1998 жылғы сайлау
1998 жылы ДПС бұрынғы ДПС басшысы Момир Булатович басқарған, жаңа құрылған Милошевичті қолдайтын Черногорияның Социалистік халық партиясымен (СНП) бәсекелесу үшін кең одақ құрды. Дюканович басқарған ДПС Милошевичке қарсы партиялар арасында одақ құруға шақырды, Милошевичтің саяси ізденістері Югославияны күйреуге алып баратынын мәлімдеді. Ол Черногорияның тәуелсіздігін қолдайтын Черногорияның Социал-демократиялық партиясымен (СДП) және Черногорияның Сербиямен бір мемлекетте қалуын қалаған Черногорияның Халық партиясымен (НС) коалиция құрды. ДПС-тің сол кездегі ұстанымы Черногория мен Сербияның біртұтас мемлекетте болуы керек еді, бірақ олар Милошевичтің билігіне қарсы шықты. 1998 жылғы 31 мамырдағы парламент сайлауы Дюканович пен Булатович арасындағы бір мәселе – Слободан Милошевич төңірегіндегі тартысқа айналды. Дюкановичтің коалициясы жеңіске жетіп, 78 парламенттік орынның 42-сін иеленді. Коалициялық келісімге сәйкес бұл 42 орын үш бөлікке бөлінді: ДПС 32 орын алды, ал коалициялық серіктестері НС және СДП әрқайсысы 5 орыннан иеленді. Бұл ДПС партиясының бұрынғы сайлаудағы 71 орынның 45-ін жеке алғаннан кейінгі орын санынан кем болды. Дегенмен, енді олар коалиция арқылы билік жүргізіп, партия имиджін жақсартты, себебі бұл ашықтық пен көп түрлілік сезімін тудырды. СДП үшін 5 орын алу – үлкен жетістік болды, партия тарихында алғаш рет парламентке еніп, республиканың ресми саясатына әсер ете алды, егер олар сайлауға жеке қатысқанда мұндай мүмкіндік болмас еді. НС үшін 5 орын алу тойлауға себеп болмады, себебі партияның сол кезде ерекше сайлау базасы болды, яғни жеке қатысқанда одан да көп орын алуға мүмкіндігі болған, бірақ енді олар биліктегі коалицияда, ресми саясатқа әсер ету мүмкіндігіне ие және ДПС Сербиямен біріктірілген мемлекет идеясын қолдағанша, онда болуға разы болды. Тұрақтылық пен үйлесімділік болмаса да, «Жақсы өмір сүру үшін» коалициясы құрған үкімет алғашқы жылында негізгі мәселелер бойынша келісімге келіп, ең төменгі консенсусқа қол жеткізді. 1999 жылдың наурыз айында НАТО әскери одақтастығы Югославияны бомбалауды бастағанда үлкен саяси сынақ туды. Черногория ең ауыр бомбалаудан құтылғанына қарамастан, СДП және тіпті ДПС-тің маргиналды бөліктері бомбалауды тәуелсіз Черногория мемлекеті идеясын күшпен ілгерілету үшін пайдаланды. Алайда, бұл саяси дискурс үкіметтің ресми саясатына енбеді. 1999 жылдың күзінде Дюканович бастамасымен Черногория «Югославия Федеративтік Республикасындағы қарым-қатынастарды қайта қарастыру платформасы» деп аталатын құжатты әзірлеп, Белградқа жіберді. Дюканович-Милошевич қарым-қатынастары шиеленіскен кезде платформа Югославия Федеративтік Республикасының ішінде басқару жауапкершілігін бөлуде маңызды өзгерістерді талап етті. Сербиямен бір мемлекетте болуды ресми түрде қабылдағанмен, Дюканович басқарған Черногория көптеген нәрсені өзгерту және қайта қарастыру қалаған. Алайда, 2000 жылдың қазанында Слободан Милошевичтің құлатылуынан кейін (көптеген адамдар бұл Черногория мен Сербия арасындағы болашақ қарым-қатынастардың оң белгісі және бұзылған қарым-қатынасты қалпына келтірудің жолы деп қарады), күткендей болмай, ДПС толыққанды бетбұрыс жасап, енді толық тәуелсіздікке ұмтыла бастады, осылайша бір жыл бұрын жазған платформасынан толығымен бас тартты. Нәтижесінде, биліктегі коалицияның басым бөлігі тәуелсіз Черногория идеясын ашық қолдады, бұл ресми үкімет саясатына айналды, бұл халықаралық жағдайды шиеленістірді және Еуропалық Одақтың наразылығын тудырды. Туындаған дағдарыста біртұтастықты жақтаушы Халық партиясы ДПС-тің бетбұрысына наразылық білдіріп, үкіметтен шықты. Кейіннен ДПС КГ және ЛСКГ арасында НСКГ-ның үкіметтегі бос орнын толтыру мәселесі бойынша ішкі даулар туды. НС кейіннен реформаланған СНП-нің Предраг Булатович басқарған «Югославия үшін бірге» жаңа құрылған коалициясына қосылды, ол осы одақтың жаңадан пайда болған тәуелсіз идеологиясына қарсы тұрып, мемлекетті Сербиямен бірге сақтау қажеттілігін атап өтті. Сонымен қатар, ЛСКГ да үкіметтен шықты, ДПС Черногорияны тәуелсіз ету туралы шешімдерде адал емес және оны кешіктіріп отыр деген айыптаулар бойынша. Бұрынғы үлкен одақтың қалдықтары ДПС-СДП үкіметті басқаруды жоғалтты. 2001 жылы жаңа сайлаулар тағайындалды.
In 1998 DPS forged a wide alliance in an attempt to compete with the newly created pro Milošević Socialist People's Party of Montenegro (SNP) led at the time by former DPS leader Momir Bulatović. Đukanović led DPS called for an alliance between anti Milošević parties, stating that Milošević's political pursuits were leading FR Yugoslavia into ruin. It made a coalition with the Social Democratic Party of Montenegro (SDP) that supported outright independence and the People's Party of Montenegro (NS) that wanted Montenegro to remain in a state with Serbia. DPS's own position at the time was that Montenegro and Serbia should be in a single unified state, but they opposed Milošević's rule. The 1998 parliamentary election on May 31 essentially turned into another showdown between Đukanović and Bulatović over a single issueSlobodan Milošević. Đukanović's coalition won, seizing 42 of 78 total parliamentary seats. Those 42 seats were then divided up three ways according to the coalition agreement: DPS received 32 seats while its coalition partners NS and SDP got 5 each. For DPS, it meant less actual seats belonging to the party than after the previous election when they got 45 of 71 total seats alone by themselves. However, they were now ruling through a coalition, which benefited the party's image in other ways as it created a perception of openness and pluralism. As far as SDP was concerned getting 5 seats was a remarkable successthe party entered parliament for the first time in its history and could now influence the republic's official policy, neither of which they could dream of had they entered the election alone. From NS perspective, getting 5 seats was not a big reason for celebration since the party had a distinct voting base at the time, meaning they would've surely got more had they entered alone, but they were now in a ruling coalition, in position to influence official policy and were happy to be there as long as DPS supported the idea of a unified state with Serbia. Though never stable and cohesive, during its first year, the government formed by the "So that we live better" coalition was able to internally agree on basic matters and reach the minimum consensus. Big political test came in March 1999 when NATO military alliance started bombing FR Yugoslavia. Despite Montenegro being spared from the heaviest bombing, SDP and even fringe parts of DPS capitalized on the bombing to aggressively push the idea of an independent Montenegrin state. This political discourse, however, never made it into any of the government's official policy. In fall 1999, initiated by Đukanović, Montenegro drafted a document called (A platform for redefinition of relations within the Federal Republic of Yugoslavia) and sent it to Belgrade. In an atmosphere when Đukanović–Milošević relations were strained to a maximum, the platform called for major changes in the division of governing responsibilities within FR Yugoslavia. Though still officially seeing itself within a state with Serbia, Đukanović led Montenegro wanted many things changed and redefined. However, after the overthrow of Slobodan Milošević in October 2000 (which many saw to be a positive sign in future relations between Montenegro and Serbia and a way to quickly repair the damaged relationship), contrary to expectations, DPS made a complete turnaround and now suddenly started pushing for complete independence thus completely abandoning the platform they wrote just a year earlier. Consequently, the mainstream of the ruling coalition started to openly support the idea of an independent Montenegro and this became an official government policy, all of which caused huge international outrage and outright opposition from the European Union. In the resulting crisis, the pro unity People's Party left the government dissatisfied with DPS' turnaround. Subsequently, inner quarrels between DPS CG on one side and LSCG on the other came out over filling in NS CG's vacant occupation in the government. NS subsequently joined the newly formed pro Yugoslavian Together for Yugoslavia of Predrag Bulatović of the reformed SNP, which based itself on countering this alliance's newfound independent ideology, emphasizing the necessity of keeping the state together with Serbia. Additionally, LSCG also withdrew from the government, on the allegations that DPS was not sincere in decisions to make Montenegro independent and that it was stalling it. The rump DPS SDP of the once greater alliance lost control over the government. New elections were scheduled in 2001.
2001 жылғы сайлау
Ол 2001 жылғы Черногория парламент сайлауында "Жеңіс Черногорияныкі!" ("Жеңіс - Черногорияның" деп аударылады, бұл бір кездегі үлкен коалицияның қалдықтарынан – Демократиялық социалистер партиясы және оның жалғыз серіктесі СДП-дан тұрады) ретінде қатысты. Коалиция парламенттік көпшілігін жоғалтып, 77 орынның 36-сын ғана жеңіп алды (ДПС үшін 30, СДП үшін 6). Баршаның күтіміне қарамастан, бұрынғы одақтас, енді қарсылас Либералды Альянс Филип Вуянович басқаратын азшылық үкіметін құруға қолдау көрсетті. Бірақ LSCG-нің "Югославия үшін бірге" блогымен жақындасуы оны азшылық коалициясынан алшақтатты. Үкімет 2002 жылы Белград келісіміне қол қойды, осы келісім бойынша Югославия Федеративтік Республикасы Сербия мен Черногория Мемлекеттік одағына айналды, ал Черногория Республикасы өзінің үлкен туысқан республикасымен бірге саяси құрылымға қайтадан енді. Келісімге сәйкес, ДПС вице-президенті Светозар Марович елдің тұңғыш президенті болды. Наразылық білдірген тәуелсіздікке қарсы Либералды Альянс қолдауын кері алып, Вуянович үкіметін құлатты. 2002 жылға жаңа сайлаулар жоспарланды.
It ran on the 2001 Montenegrin parliamentary election as the "Victory is Montenegro's" (composed of the rump remains of the once large coalition; Democratic Party of Socialists and its sole partner, SDP). The coalition lost parliamentary majority, winning just 36 of 77 seats (30 for DPS and 6 for SDP). Contrary to everyone's expectation, the now opposing, once former ally, Liberal Alliance supported it to form a minority government under Filip Vujanović. But closer aligning of LSCG with the Together for Yugoslavia bloc distanced it from the minority coalition. The government signed the Belgrade Agreement in 2002, by which the Federal Republic of Yugoslavia was transformed into the State Union of Serbia and Montenegro and the Republic of Montenegro re integrated into political structure with its great sister republic. According to the agreement, the Deputy President of DPS Svetozar Marović became the country's first President. The frustrated pro independence Liberal Alliance withdrew its support and crashed Vujanović's government. New elections were scheduled for 2002.
2002 жылғы сайлау
"Еуропалық Черногория тізімі" (Черногорияның Демократиялық социалистер партиясы, Черногорияның Социал-демократиялық партиясы, Черногорияның Азаматтық партиясы, Либералды-демократиялық партия және Черногорияның Халықтық келісімі) 2002 жылғы Черногория парламенті сайлауында жеңіске жетіп, Черногория Республикасы Парламентінде 75 орынның 39-ын иеленді. ДПС CG 31 орын, СДП CG 7 орын және АП 1 орын алды. NSCG уәделенгендей орын алмады, бірақ 2003 жылы сайланған Сербия мен Черногория Парламентіне өтемақы ретінде бір орынмен кірді. LDP парламенттегі жалпы үлесі жеткіліксіз болғандықтан, толығымен сайлаудан шығарылды.
As the "List for European Montenegro" (composed out of Democratic Party of Socialists of Montenegro, Social Democratic Party of Montenegro, Civic Party of Montenegro, Liberal Democratic Party and the People's Concord of Montenegro), it won the 2002 Montenegrin parliamentary election receiving 39 of 75 seats in the Parliament of the Republic of Montenegro. DPS CG received 31 seat, SDP CG 7 and GP 1. NSCG received no seat as promised, but entered the later in 2003 elected Parliament of Serbia and Montenegro with one seat as compensation. LDP because of insufficient share in the total parliament, LDP was excluded completely.
2006 жылғы сайлау
2006 жылғы сайлауда «Еуропалық Черногория үшін» альянсы 81 орынның 41-ін жеңіп алды. 32 орын ДПС-ке, ал 8 орын СДП-ға берілуі керек еді. Коалицияның орындары 33-і ДПС-ке, 7-сі СДП-ға және 1-і ХГИ-ға бөлді.
In the 2006 election the alliance "For European Montenegro" won with 41 out of 81 seats. 32 seats were supposed to go DPS and 8 to SDP. The Coalition's seats were split 33 for DPS, 7 for SDP and 1 for HGI.
2009 жылғы сайлау
2009 жылғы сайлауда Еуропалық Черногория үшін коалициясы парламенттегі 81 орынның 47-сін жеңіп, абсолютті көпшілікке ие болды. Шамамен 500 мың тіркелген сайлаушының 67 пайызы сайлауға қатысты. Мило Джуканович 50,8% дауыспен премьер-министр қызметін алтыншы рет атқаруға тағайындалды.
Coalition for a European Montenegro won the absolute majority in the 2009 election. The result translates to 47 out of the 81 seats in the Parliament. The turnout among the nearly 500,000 registered voters was around 67 per cent. Milo Đukanović secured his sixth term as the Prime Minister with 50.8% of the vote.
2012 жылғы сайлау
2012 жылғы сайлауда бұл одақ ДПС, СДП және Черногорияның Либералдық партиясынан құралды. 2012 жылғы сайлаудың нәтижесінде Дюканович басқаратын Еуропалық Черногория үшін коалициясы жеңіске жетіп, 81 орынның 39-ын қосқан. Дюканович 45,60% дауыспен премьер-министр қызметін жетінші рет атқаруға мүмкіндік алды.
In the 2012 election this alliance is formed by DPS, SDP and the Liberal Party of Montenegro. The result of 2012 election was a victory for the ruling Coalition for a European Montenegro led by Đukanović, which won 39 of the 81 seats. Đukanović secured his seventh term as the Prime Minister with 45.60% of the vote.
2016 жылы ДПС-SDP бөлінісі
2016 жылдың 22 қаңтарында СДП президенті Ранко Кривокапич СДП-нің ДПС-пен жасасқан коалициясынан шығатынын және 25 қаңтарда Дюканович үкіметіне қарсы сенімсіздік дауысына қолдау көрсететінін хабарлады. Осылайша, осы екі партия арасындағы 18 жылдық коалиция аяқталды.
On 22 January 2016 SDP's president Ranko Krivokapić announced that SDP will leave the coalition with DPS and will support the non confidence vote against the government of Đukanović on 25 January. In this way, after 18 years, the coalition between these two parties ended.
Коалиция мүшелері
Аты Аббр. Идеологиясы Лидері Мүшесі Социалистердің демократиялық партиясыДемократиялық партиясыДемократиялық партия Социалисттер ДПС Әлеуметтік демократия Еуропалық интеграция Милица ПеяновичМило Джуканович1998–2016 Әлеуметтік-демократиялық партияСоциал-демократиялық партияСоциал-демократиялық партия СДП Әлеуметтік демократия Еуропалық интеграция Жарко РакчевичРанко Кривокапич1998–2016 Черногория Либералдық партиясыЛибералды партия Crne GoreЛиберална партија Црне Горе ЛП Либерализм Черногориялық национализм Андрия Попович2012–2016 Босниялық партияБошнячка странка BS Босниялық азшылық мүдделері Әлеуметтік консерватизм Рафет Хусович2009–2012 Хорваттық азаматтық бастамаХрватска грађанска иницијатива HGI Хорваттық азшылық мүдделері Консерватизм Мария Вучинович2006–2012 Черногория Азаматтық партиясыГрађанска партија Црне Горе GP Либерализм Еуропалық интеграция Крсто Павичевич2002–2006 Либералды демократтарЛиберални демократи LD Ұлттық либерализм Черногориялық национализм Йеврем Бркович 2001–2006 Черногория Халықтық келісіміNarodna sloga Crne Gore NSCG Либералды консерватизм Егемендік Новак Килибарда 2001–2006 Халықтық партияNarodna stranka NS Консерватизм Христиан демократиясы1998–2001
Name Abbr. Ideology Leader Member Democratic Party of SocialistsDemokratska partija socijalistaДемократска партија социјалиста DPS Social democracyPro Europeanism Milica PejanovićMilo Đukanović1998–2016 Social Democratic PartySocijaldemokratska partijaСоцијалдемократска партија SDP Social democracyPro Europeanism Žarko RakčevićRanko Krivokapić1998–2016 Liberal Party of MontenegroLiberalna partija Crne GoreЛиберална партија Црне Горе LP LiberalismMontenegrin nationalism Andrija Popović2012–2016 Bosniak PartyBošnjačka strankaБошњачка странка BS Bosniak minority interestsSocial conservatism Rafet Husović2009 2012 Croatian Civic InitiativeHrvatska građanska inicijativaХрватска грађанска иницијатива HGI Croatian minority interestsConservatism Marija Vučinović2006–2012 Civic Party of MontenegroGrađanska partija Crne GoreГрађанска партија Црне Горе GP LiberalismPro Europeanism Krsto Pavićević2002–2006 Liberal DemocratsLiberalni DemokratiЛиберални демократи LD National liberalismMontenegrin nationalism Jevrem Brković 2001–2006 People's Concord of MontenegroNarodna sloga Crne GoreНародна слога Црне Горе NSCG Liberal conservatismSovereigntism Novak Kilibarda 2001–2006 People's PartyNarodna strankaНародна странка NS ConservatismChristian democracy1998–2001
Парламент сайлауы
+ Черногория Парламенті Жыл Халық дауысы Халық дауысының % Жалпы жеңілген орындар Орын өзгерісі Үкіметтік партиялар 1998 170,080 48.87% 19 ДПС НС СДП 2001 153,946 42.04% 6 Азшылық ДПС СДП 2002 167,166 48.0% 3 ДПС СДП GP NSCG 2006 164,737 48.62% 2 ДПС СДП HGI 2009 168,290 51.9% 7 ДПС СДП HGI BS 2012 165,380 45.60% 9 ДПС СДП LP
+ Parliament of Montenegro Year Popular vote % of popular vote Overall seats won Seat change Government Member parties 1998 170,080 48.87% 19 DPS NS SDP 2001 153,946 42.04% 6 Minority DPS SDP 2002 167,166 48.0% 3 DPS SDP GP NSCG 2006 164,737 48.62% 2 DPS SDP HGI 2009 168,290 51.9% 7 DPS SDP HGI BS 2012 165,380 45.60% 9 DPS SDP LP
Президент сайлауы
+ Черногория президенті Сайлау жылы Үміткер Партия # 1-кезеңдегі дауыс % дауыс # 2-кезеңдегі дауыс % дауыс 2003 Филипп Вуянович ДПС 139,574 64.2% — — 2008 Филипп Вуянович ДПС 171,118 51.89% — — 2013 Филипп Вуянович ДПС 161,940 51.21% — —
+ President of Montenegro Election year Candidate Party # 1st round votes % of votes # 2nd round votes % of votes 2003Filip VujanovićDPS 139,57464.2% — — 2008Filip VujanovićDPS 171,11851.89% — — 2013Filip VujanovićDPS 161,94051.21% — —