Кіріспе
Inland Empire) – Дэвид Линч жазған, режиссерлік еткен және продюсерлікке бірлесіп қатысқан 2006 жылғы эксперименталды психологиялық триллер. 2010 жылға дейін бұл Линчтің режиссерлік еткен соңғы көркем фильмі болды, ол оның киножобалары арасындағы ең ұзақ үзіліс еді. Фильмнің операторлық жұмысы, монтажы, музыкасы мен дыбыс дизайны Линчтің өзіне тиесілі, сонымен қатар басқа музыканттардың туындылары да қолданылған. Линчтің көп жылдық серіктесі және кейін әйелі Мэри Суини фильмді бірлесіп продюсерлік етті. Актерлік құрамында Лора Дерн, Джастин Теру, Гарри Дин Стэнтон және Грейс Забриски сияқты Линчтің тұрақты актерлері, сондай-ақ Джереми Айронс, Каролина Грушка, Питер Дж. Лукас, Кшиштоф Майчрзак және Джулия Ормонд бар. Настасся Кински, Лаура Харринг, Терри Крюс, Мэри Стинбурген және Уильям Х. Мэйси сияқты қосымша актерлердің де шағын эпизодтары бар. Харринг, Наоми Уоттс және Скотт Коффи дауыстары Линчтің 2002 жылғы "Керісіктер" онлайн жобасынан алынған үзінділерде естіледі. Фильм атауы Оңтүстік Калифорниядағы мегаполистің атын алған. "Бәледегі әйел" слоганымен шыққан фильм, Голливуд актрисасының (Лора Дерн) фрагментті және қорқынышты оқиғаларын көрсетеді, ол күдікті фильм өндірісіндегі кейіпкердің тұлғасын қабылдай бастайды. АҚШ, Франция және Польша арасындағы халықаралық бірлескен туынды үш жыл бойы түсіріліп, негізінен Лос-Анджелесте және Польшада өтті. Бұл процесс Линч үшін бірнеше жаңалықты әкелді: фильм аяқталған сценарийсіз түсірілді, оның орнына көбінесе сахналар бойынша дамытылды; және ол дәстүрлі пленканың орнына Sony камерасын қолдана отырып, төмен ажыратымдылықтағы цифрлық бейнеде түсірілді. Фильм сыншылар тарапынан оң, бірақ қарама-қайшы пікірлер алды, назар оның қиын және сюрреалистік элементтеріне аударылды. Cahiers du cinéma журналы оны 2007 жылдың екінші үздік фильмі деп атады (тағы екеуімен бірге), ал Sight & Sound журналы оны "2000 жылдардың отыз үздік фильмі" тізіміне, ал The Guardian журналы оны "онжылдықтың ең бағаланбаған 10 фильмі" тізіміне енгізді. Фильм 2022 жылы Линч пен Janus Films компаниясымен қайта жаңартылды. "Inland Empire" туралы сұраққа Линч фильмді түсіндіруден бас тартып, "Бұл бәледегі әйел туралы, бұл құпия, мен осылай айтқым келеді" деп жауап берді. Цифрлық туындының көрсетілімдерін ұсынған кезде Линч кейде Брихадараньяка Упанишадтан үзіндімен ашып беретін: Біз өрмектейміз. Біз өмірімізді өзіміз тоқимыз, содан кейін оның ішінде қозғаламыз. Біз арман көріп, арманда өмір сүретін арманшылға ұқсаймыз. Бұл бүкіл ғалам үшін де рас. Нью-Йорк кинофестивалінің директоры Ричард Пенья фильмді "Линч жылдар бойы жұмыс істеп келе жатқан тақырыптарды зерттейтін сюжетсіз үзінділер жинағы" деп сипаттады, оның ішінде "жас актрисаның рөліне түскен Голливуд әңгімесі; Шығыс Еуропадан әйелдерді контрабандалық жолмен әкелу туралы әңгіме; және қоян бастары бар отбасының қонақ бөлмесінде отыруы туралы абстрактілі әңгіме" бар. Сыншы Марк Фишер фильмнің "көп жағдайда кез келген нақтылықтан бос жүретін арман тізбегі сияқты көрінетінін, арманшысыз арман [онда] ешбір кадр қауіпсіз емес" деп жазды, бірақ "бұл фильмнің өзі емес, кейіпкерлер емес, бұл Голливудтың өзі армандап отыр" деп мәлімдеді. Ол сондай-ақ "Линчтің әлемін цифрлық бейнеге түсірудің өзі біртүрлі қысқа тұйықталуды тудырады: біз санадан тыс нәрсені тікелей көріп тұрғандаймыз" деп түсіндірді. Ғалым Анн Джерслев фильм "цифрлық экрандар әлемінде қабылдаудың көптеген және фрагменттелген түрлерін құрайды" деп атап өтті.
Inland Empire is a 2006 experimental psychological thriller film written, directed and co produced by David Lynch. As of , it is the last feature film Lynch has directed, marking his longest hiatus between film projects. The film's cinematography, editing, score and sound design were also by Lynch, with pieces by a variety of other musicians also featured. Lynch's longtime collaborator and then wife Mary Sweeney co produced the film. The cast includes such Lynch regulars as Laura Dern, Justin Theroux, Harry Dean Stanton, and Grace Zabriskie, as well as Jeremy Irons, Karolina Gruszka, Peter J. Lucas, Krzysztof Majchrzak, and Julia Ormond. There are also brief appearances by a host of additional actors, including Nastassja Kinski, Laura Harring, Terry Crews, Mary Steenburgen, and William H. Macy. The voices of Harring, Naomi Watts, and Scott Coffey are included in excerpts from Lynch's 2002 Rabbits online project. The title borrows its name from a metropolitan area in Southern California. Released with the tagline "A Woman in Trouble", the film follows the fragmented and nightmarish events surrounding a Hollywood actress (Laura Dern) who begins to take on the personality of a character she plays in a supposedly cursed film production. An international co production between the United States, France, and Poland, the film was completed over a three year period and shot primarily in Los Angeles and Poland. The process marked several firsts for Lynch: the film was shot without a finished screenplay, instead being largely developed on a scene by scene basis; and it was shot entirely in low resolution digital video by Lynch himself using a handheld Sony camcorder rather than traditional film stock. It received generally positive but polarized reviews from critics, with attention centering on its challenging and surrealist elements. It was named the second best film of 2007 (tied with two others) by Cahiers du cinéma, and listed among Sight & Sounds "thirty best films of the 2000s", as well as The Guardians "10 most underrated movies of the decade". The film was remastered by Lynch and Janus Films in 2022. When asked about Inland Empire, Lynch refrained from explaining the film, responding that it is "about a woman in trouble, and it's a mystery, and that's all I want to say about it." When presenting screenings of the digital work, Lynch sometimes opened with a quotation from the Brihadaranyaka Upanishad:
We are like the spider. We weave our life and then move along in it. We are like the dreamer who dreams and then lives in the dream. This is true for the entire universe. New York Film Festival official Richard Peña summarized the film as "a plotless collection of snippets that explore themes Lynch has been working on for years", including "a Hollywood story about a young actress who gets a part in a film that might be cursed; a story about the smuggling of women from Eastern Europe; and an abstract story about a family of people with rabbit heads sitting around in a living room." Critic Mark Fisher wrote that the film "often seems like a series of dream sequences floating free of any grounding reality, a dream without a dreamer [in which] no frame is secure", but argued that "it is the film that is mad, not the characters in it it is Hollywood itself that is dreaming". He also commented that "to see Lynch's worlds captured on digital video makes for a bizarre short circuiting: as if we are witnessing a direct feed from the unconscious". Scholar Anne Jerslev has argued that the film "constitutes multiple and fractured modes of perception in a world of digital screens".
Өмірбаян
Inland Empire - Линчтің цифрлық бейнежазбада түсірілген тұңғыш толық метражды фильмі; ол стандартты сапада, Линчтің өзі қолға ұстаған Sony DSR PD150 камерасымен түсірілді. Линч енді фильмдерді түсіру үшін кинопленка қолданбайтынын мәлімдеді. Ол өзінің таңдауын түсіндіріп, бұл ортаның "көбірек қиялдауға мүмкіндік беретінін" және пост-өндірісте көбірек опциялар бар екенін айтты. Ол жиі ынтымақтастық ететін және монтажшы Мэри Суинимен жұмыс істемеді, себебі "нақты ұйымдастырылған сценарий болған жоқ және одан басқа ешкім не болып жатқанын білмеді". Венеция кинофестивалінде сұхбат берген Лора Дерн "Inland Empire" нені білдіріп тұрғанын және өзінің рөлін білмейтінін мойындады, бірақ фестивальде фильмнің тұсаукесеріне қатысу оған "көбірек білуге" көмектеседі деп үміттенді. Ол Линчтің сағат 15:15-ке дейін бір аяқты әйел, маймыл және орманшы талап еткені әзіл емес пе деп сұрады. "Иә, сен Дэвид Линч фильміндесің, дос", - деп жауап берді Дерн. "Отыр да, оқиғаның қызығын көре бер". Дерн хабарлағандай, сағат 16:00-ге қарай олар сұралған адамдармен түсірілімдерді бастады. Оның орнына, фильм 2006 жылдың 6 қыркүйегінде Италияның Венеция кинофестивалінде көрсетілді, онда Дэвид Линч "кино өнеріне қосқан үлесі" үшін өмірлік жетістіктері үшін "Алтын Арыстан" сыйлығын алды. Фильмнің АҚШ-тағы тұсаукесері 2006 жылдың 8 қазанында Нью-Йорк кинофестивалінде өтті. Фильм АҚШ-та 2006 жылдың 15 желтоқсанында шектеулі көрсетілімге шықты; таратумен 518 Media мамандандырылған компаниясы айналысты. Линч фильмді тәуелсіз түрде таратуды жоспарлады, өйткені бүкіл индустрия өзгеріп жатқандықтан, ол жаңа тарату формасын да қолдануға ниеттенді. Ол DVD құқықтарын сатып алды және StudioCanal компаниясымен келісім жасады, бұл оған фильмді цифрлық және дәстүрлі тәсілдермен таратуға мүмкіндік берді. Солтүстік Америкадағы DVD 2007 жылдың 14 тамызында жарық көрді. DVD-де 75 минуттық "Тағы да оқиғалар" атты қосымша бөлім бар, онда Сью мен Смиттидің некесі, оның өмірінің жағымсыз жақтары, Фантомның әйелдерге тигізген әсері және Голливуд бульварының жезөкшелерінің өмірі туралы мәліметтер келтірілген. Солтүстік Америкадағы DVD шыққаннан кейін 15 жыл өткен соң, The Criterion Collection 2023 жылдың 21 наурызында шығатын екі дискілі Blu-ray жинағын жариялады.
Саундтрек
Линч фильмнің саундтрегіне өзінің бірнеше шығармаларын қосты, бұл композитор Анджело Бадаламентипен жиі бірлесіп жұмыс істеуден басқаша қадам болды. Оның туындылары минималистік э ambient музыкадан бастап "Ghost of Love" сияқты попқа еңкейген тректерге дейін жетеді. 518 Media "Inland Empire" фильмін 2006 жылдың 6 желтоқсанында АҚШ-тағы екі кинотеатрда көрсетті, нәтижесінде ашылу күндері 27 508 долларлық табысқа ие болды. Кейіннен фильм он бес кинотеатрға таралып, АҚШ кассасында барлығы 861 355 доллар жинады. АҚШ-тан басқа елдерде "Inland Empire" 3 176 222 доллар таба алды, фильмнің жалпы әлемдік табысы 4 037 577 долларға жетті. Ұлыбританияда фильм 2007 жылдың 20 тамызында Optimum Releasing, Бенилюкс елдерінде 2007 жылдың 4 қазанында A Film, ал Австралияда 2008 жылдың 6 тамызында Madman Entertainment компаниялары арқылы көрсетілді.
Сыни қабылдау
Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмнің 113 шолу негізінде 72% мақұлдау рейтингі бар, орташа ұпай 7.2/10. Веб-сайттың сын консенсусы былай деп жазылған: "Дейвид Линчтің әдеттегі туындысы: режиссердің жанкүйерлері Inland Empire-ді тартымды және терең деп табады. Ал қалғандары басы ауыртушы сюрреализмді түсінбестейтін және мағынасыз деп санайды". The New York Times басылымының Манола Даргис Нью-Йорк кинофестивалінде көрсетілгеннен кейін Inland Empire-ді "қайта-қайта жарқырап тұратын" деп сипаттады. "Роллинг Стоун" журналының кино сыншысы Питер Траверс: "Менің кеңесім, осындай галлюцинациялық жарқындыққа тап болғанда, жаныңызды тіреңіз". "Нью-Йоркер" басылымы фильм туралы аз ғана сын айтқан басылымдардың бірі болды, оны "жетілдірілген, нюанстары бар фильм" деп атады, ол "тез арада өзін-өзі пародияға айналдырады". Би-би-сидің "Фильм 2007" бағдарламасының жүргізушісі Джонатан Росс оны "менің ойымша, генийлік туынды" деп сипаттады. "Empire" журналының авторы Деймон Уайз бес жұлдыз беріп, оны "жұмбақпен айтылған, таңғажайып және ерекше түпнұсқа жұмбақ" деп атады, ал Джим Эмерсон (RogerEbert.com редакторы) 4 жұлдыздан 4 жұлдыз берді: "Егер адамдар Inland Empire-ді Линчтің Sunset Boulevard, Persona немесе 8½ фильмімен теңесе, олар толыққанды дұрыс айтады, бірақ ол сонымен қатар Стэнли Кубриктің The Shining, Жан-Люк Годардың Pierrot le Fou, Бунюэль мен Далидің Un Chien Andalou, Майя Дереннің LA эксперименталды Meshes of the Afternoon (Линчтің сүйікті фильмі) және тағы да басқа фильмдермен байланысты". Алайда, "Los Angeles Times" газетінің журналисі Карина Чокано "фильм бастапқыда үміт берумен басталып, көптеген тесіктерге (соның ішінде нақты қоян бар тесіктерге) құлайды, соңында толығымен жоғалып кетеді" деп жазды. Дерн өзінің ойыны үшін бүкіл әлемде мақтауға ие болды, көптеген сыншылар оны осы күнге дейін ең жақсы рөлі деп атады. Линч 2007 жылғы "Оскар" сыйлығының "Үздік әйел актер" номинациясына Дерннің үміткер болу мүмкіндігін арттыру үшін тірі сиырмен науқан жүргізді, бірақ ол ақырында бұл номинацияға ұсынылмады.
Janus Films компаниясының қалпына келтіруі
Inland Empire 2022 жылы Janus Films компаниясы қайта жаңартып, сапасын арттырды және 8 сәуірден бастап жыл бойы көрсетілді. Фильмнің және дыбыр жолының жаңартуын Дэвид Линч бақылады. Жаңарту үшін бастапқы HD бейнематериал, өңдеу процесінен алынған, алдымен "бұрмаланған бөлшектерді" жою үшін стандартты сапаға дейін төмендетілді, содан кейін жасанды интеллект масштабтау алгоритмі арқылы 4K форматына айналдырылды.