Кіріспе

Drawing Restraint 9 – 2005 жылғы бейнелеуші суретші Мэтью Барнидің киножобасы. Ол көркем фильм, ірі масштабты мүсіндер, фотосуреттер, суреттер және кітаптардан тұрады. «Тартылатын шектеу» сериясы 19 нөмірленген бөлік пен оларға байланысты материалдарды қамтиды. Кейбір эпизодтар бейнероликтер, ал кейбіреулері мүсіндік инсталляциялар немесе суреттер болып табылады. Барни Йель университетінде оқып жүрген кезінде «Тартылатын шектеу 16» жұмысын жасады және 2007 жылы Лондондағы Серпентайн галереясында «Тартылатын шектеу 16» жобасын аяқтады. Бьорк жазған саундтрекке ие «Тартылатын шектеу 9» – Жапониядағы конвенцияға жатпайтын махаббат оқиғасы. Сюжеттік құрылым синтоизм діні, шай ішу рәсімі, кит аулау тарихы және майдың мұнайға ауысуы сияқты тақырыптарға негізделген. Фильмнің көп бөлігі Жапон теңізіндегі жапондық кит аулау кемесі «Ниссин Мару» бортында өтеді, ол Антарктидаға жыл сайынғы сапарын жасайды. Кемеде бір уақытта екі оқиға желісі дамиды: біреуі палубада, екіншісі кеменің ішінде. Палубадағы оқиға 25 тонналық вазелиннен жасалған мүсінді (Барнидің ерекше материалдарының бірі) құю процесін көрсетеді, ол киттің мөлшерімен шайқасады. Кеменің төменгі палубасында екі басты кейіпкер шай ішу рәсіміне қатысады, онда олар кемеге келгеннен кейін бір-біріне құда түседі. Фильм дамыған сайын, кейіпкерлер эмоционалдық және физикалық өзгерістерден өтеді, бірте-бірте құрлықтағы сүтқоректілерден теңіз сүтқоректілеріне айналады, осылайша бір-біріне ғашық бола бастайды. Вазелиннен жасалған мүсін де бір уақытта өзгеріске ұшырайды, жылыдан салқынға және архитектуралық пішіннен бастапқы жағдайына қайта оралады. Екі сюжет желісі – скульптуралық және романтикалық – бір-бірін шағылыстырады, содан соң олар толыққанды бірігеді. «Тартылатын шектеу 9» 62-ші Венеция кинофестивалінде көрсетілді және 2005 жылдың қыркүйегінде Торонто халықаралық кинофестивалінде көрсетілді. IFC Films «Тартылатын шектеу 9» фильмінің АҚШ-тағы кинотеатрларда көрсету құқығын сатып алды және 2006 жылдың күзінде фильмді АҚШ-тың 18 қаласында көрсетті.

Аңыздар мен бейнелер

Фильм ашылады екі белгісіз органикалық нысанды бірнеше қабатқа мұқият бүктелген әсем қағазға ораумен, бұл әрекет жапон тілінде цуцуми немесе ориката деп аталады, жіппен және алтын далалық белгілермен мөрленеді, сосын ақ қабықтың жұқа тілімімен аяқталады. Барнидің туындыларында жиі кездесетін далалық белгілердің орталық жолақтары тартылып алынады, бұл фильмде қайта-қайта келетін мотив. Сахна Нагасаки шығанағына көшеді, онда бишілер, жануарлар мен әсем безендірілген платформалардан құралған шеру кемежайға жақындасады, ал кит аулау кемесінің экипажы жағада құрылыс жұмыстарын аяқтайды. Ашылу титрлерінен кейін Нишин Мару палубасында далалық белгінің қалыбы құрастырылып, мерекелік шерудегі бір көліктен алынған балқыған вазелинмен толтырылады. Бьорк сомдаған «Батыс қонағының» бірі, екінші жағалауда теңізге қарайтын күйде күтеді. Екінші қонақ, Мэтью Барни, үлкен терілі пальто киіп, кемежайда күтеді. Үшінші орында, суға түсуге дайындық ретінде, жас әйелдер бір-бірінің терісіне май жағады. Батыс қонақтары кішкентай моторлы қайықтармен бөлек алынып, Нишин Маруға жеткізіледі. Инжу-маржан терушілер жинақ бөшкелерімен суға кіріп, өкпе сыйымдылығын арттыру үшін тынысын тездетіп, алғашқы суға секіреді. Майуми Мията сахнада шё тартып, шашына оралған және ашық арқасынан төгілген інжу-маржанмен бейнеленген. Инжу-маржан терушілер ұзын, жүзіп тұрған органикалық материалдың жиынтығын кездестіреді, бұл Барнидің репертуарынан шыққан мүсін, және киттердің қалдықтарынан пайда болатын өте құнды органикалық материал – амбергрис ретінде бейнеленген. Оны зейінмен қарастырып тұрғанда, Нишин Мару түрлі ленталар мен қуанышпен айқайлаған балалардың мерекелік бұлтында кемежайдан кетеді. Кемедегі асханада аспаз пышақтары мен ыдыстарын тазалап, креветка пісіріп, далалық белгінің қалыбын қолданып, сұр, қабатты желе блоктарын порцияларға бөліп кеседі. Әрбір далалық белгінің жоғарғы қабатының орталық жолағы кеменің экипажына тартып алуға мүмкіндік беру үшін ойылып жасалған. Аспаз кеменің асханасын аралап, әрбір орталық ойысты креветка мен анор тұқымдарымен толтырады. Батыс қонақтарын тасымалдайтын кішкентай қайықтар кемеге жақындағанда, палубада екі үлкен мөрмен, жапон каллиграфиялық мөр стилінде, аспаптарды қайта-қайта және ырғақты түрде бояп, үлкен мата төртбұрыштарына басып шығаратын адамның әрекеті көрсетіледі. Әйел қонақ палубадағы төмен түсетін баспалдаққа жетеледі. Ол кеменің басынан қарап, кеменің лабиринтті ішіне түседі. Кейде ол дәліздің еденінде қызыл жіппен оралған кішкентай тастарды кездестіреді, оларды интуитивті түрде жолдан адасудан сақтайтын ескерту белгілері ретінде түсінеді. Соңында ол үлкен металл ваннасы бар бөлмеге жетеді. Олар орталық жолағы кескен лимоннан жасалған себетті суға құйып, қонақтың киімін ваннаға кірмес бұрын шешеді. Ер қонақ үлкен себетте кеме палубасына көтеріліп, сол төмен түсетін баспалдаққа жетеледі. Ол дұрыс есікті іздеп, кеме шаштаразына келеді, ол мұқият қонақтың бар сақалын тік бритвамен шаштарады. Палубадағы мұнайлы желе қатып қалады. Шашы қырқылып, джинс киінген ер қонақ жіпке оралған тастар арқылы үлкен антик экранмен бөлінген бөлмеге жетеленеді, онда дәстүрлі балық аулау көрінісі суреттелген. Кит аулау шығанағында экипаж жапон тілінде әзіл-қалжың айтып, киттің стильдік белгілерімен боялған және экипаж мүшесі тікелей соққы бергеннен кейін жарылған пластиктен жарылған бүкіл креветкамен толтырылған қара қоқыс қаптарынан жасалған «арпунаны» ұрып жібереді. Омыртқаға ұқсайтын және креветканың қалдықтарымен жабылған құрылыс бөлігі арпунмен жеңіспен көтеріледі. Қақпалы бөлмеде ер адам аяқ киімін шешіп, ұйықтап кетеді. Шаштараз, шашын қырқып, ашық сыра құтысын ұстап, тыныш кіреді де, қонақтың шашынан кең жолақ қырқып алады. Келесі күні таңертең «Юшин Мару» атты кеме жолға шығады. Ақырында ол амбергрис бөлігін ұстап алады, ал Нишин Мару оны кеменің артқы жағындағы жағаға дейін жетелейді. Кеме астындағы әйел қонақ ваннадан кейін жұқа сүлгімен дәліздер арқылы жүреді. Оны басқа дайындық бөлмесіндегі айнаның алдына отыруға шақырады, ол амах, шаштарды сәнді, дәстүрлі стильге сәйкес, шаштарды шаш, шынайы және тақталарға орналастырылған органикалық теңіз материалдарын пайдалана отырып, мұқият шашады және орналастырады. Басқа амах еркек қонаққа қызмет етеді, оның қырқылған қаш пен шашын ұқсас заттармен ауыстырады. Екі қонақ та киімдерін шешіп, тері мен түктерден жасалған салтанатты киімдерге киінеді, ал негізгі қабаты қалың ламинарияға ұқсайтын ылғалды матадан жасалған. Әйел қонақтың қабаулары шашылып, беті қалың ақ негізбен боялады, ал ерінінің кішкентай, қызыл түсі Шинто келініне тән. Екі қонақ та арқасына байланған үлкен сиыр мүйізіне ұқсайтын қабық, мүйіз сапты кескіш пышақ және бүгілген жапсырмаға ұқсайтын кішкентай сүйек аспабын алып жүреді. Темірде, палубадағы далалық белгі мүсіні қалыптасып, экипаж кескіш аспаптар мен лебедканы қолданып, қалыптан орталық бөлігін шығарып алады. Ыңғайсыз сүйек сандалдарында екі қонақ дәстүрлі түрде безендірілген шайханаға беттейді. Олар дәліздің нишасындағы алдындағы бөлмеде үнсіз күтеді, ал жұмысшылар палубадағы амбергристі қарап, үй иесі шай рәсіміне арналған органикалық аспаптарын дайындап жатыр. Шайхананың жылжымалы есігі ашылады, екі қонақ бір-біріне қарап, қалай әрекет ету керектігін ойлайды. Ер адам есіктің алдында тізе бүгіп, аяқ киімін бөлмеден шығарып, шектеулі салтанатты киімдерінде, токонома нишасын мойындап, үй иесінің алдындағы орнына қарай жылдамдап басады. Әйел қонақ кіріп, осы процесті қайталайды. Үй иесі кіріп, қонақтар шақыруы үшін оған алғыс айтады – ер адам ағылшын тілінде, ал әйел қонақ өзінің туған тілінде, исланд тілінде. Шай рәсімі орындалады, ал үй иесі Нишин Мару кемесінің тарихын айтады, ал экипаж далалық мүсіннің кесілген бөлігін қатты блоктарға өңдеп, кеменің пешіне жібереді. Кесілген бөліктен алынған пластик «омыртқа» кеменің қоймасына түсіріледі. Күн батқанда, екі қонақ бос шайханада біртіндеп жақындасады. Палубада амбергрис сакемен майланады, ал спирттің қалдығы экипажға таратылады. Олар амбергрис үшін сакемен көтеріледі, түн құлайды, соның салдарынан қатты дауыл болады. Пеш бөлмесінде қысым көрсеткішінің тілі шкала соңына қарай қозғалады, ал машинаның қабырғалары беріледі. Кеме балқыған маймен су басуды бастайды. Медициналық бөлімде, аузынан ақ түк шығып тұрған кішкентай жапон бала сұр сұйықтық құсады. Кеме шайқалып тұрғанда әйел қонақ құлайды, ал ер адам оны көтеріп, салтанатты капюшонын шешеді. Екеуі бір-бірін қарап, мойындарының артқы жағындағы ерекше тесіктерді көреді, оларды махаббатпен сипайды. Бөлме су басуды бастағанда және дауыл сыртта ашуланып тұрғанда, олар құмарлықпен сүйіседі. Кескіш пышақтарымен олар біртіндеп, ритуалдық ырғақпен, көрінетін ауыртпалықсыз, бір-бірінің аяқтарынан терең жолақтарды кесіп алады, бір кезде мұндай жолақты дөңгелектеп, сүсіге ұқсас етіп жасап, қуанышпен жейді. Палубада амбергрис бөлігі далалық белгінің екі жартысының арасына салынады...

Қабылдау

Фильм шыққаннан кейін сыншылар арасында аралас пікірлер болды, Rotten Tomatoes сайтында 47 сыншының 60%-ы фильмді 5.7/10 орташа бағамен мақұлдады. Сайттың сыншылардың пікірі: "Кейбір кадрлар әсерлі, бірақ түсініксіз, алайда фильм тым баяу және көңілсіз." Metacritic сайтында фильм 20 сыншыдан 61% орташа баға алды, бұл көбінесе жақсы пікірлерді көрсетеді.

Саундтрек

Drawing Restraint 9 саундтрегін Björk жазды және ол 2005 жылдың 25 шілдесінде One Little Indian лейблы арқылы жарық көрді. Саундтректе Майуми Миятаның шō (жапон ауыз мүжік аспабы) ойнауы бар, ол фильмнің басында және соңында аспабымен көрінеді. Бастапқы сахналарға вокалды Уилл Олдхэм жасады, ол Бёрнидің бейімдеген және Бьёрк арфа (Зина Паркинс) мен celeste (Джонас Сен) аспаптарымен музыкалаған, Жапон азаматының генерал Макартурға жолданған хатының ағылшын тіліне аудармасын орындады. Хатта азамат АҚШ-тың елдің жағалауларындағы кит аулауға салған мораторийін алып тастағаны үшін генералға алғыс айтады.