Кіріспе

Уильям Уоррен Бартли III (2 қазан 1934 - 5 ақпан 1990), W. W. Бартли III ретінде танылған, 20 ғасыр философиясы, тіл және логика, сондай-ақ Вена үйірмесі саласындағы американдық философ.

Ерте өмір және білім

1934 жылдың 2 қазанында Пенсильвания штатының Уилкинсбург қаласында дүниеге келген Бартли протестанттық отбасында тәрбиеленді. Орта білімін Питтсбургте аяқтап, 1952-1956 жылдары Гарвард университетінде оқыды және философия бакалавры дәрежесін алды. Гарвардта оқып жүргенде, ол "The Harvard Crimson" газетінің редакторы болды. 1956 жылдың қысқы және 1957 жылдың жазғы семестрлерін Гарвард діни мектебінде және Массачусетс штатының Кембридж қаласындағы епископтық теологиялық мектепте өткізді. 1958 жылы Гарвардта философиядан магистр дәрежесін аяқтады. Бартли протестант пасторы болуға дайындалып жатқанда, сол кезде христиан дінінен бас тартты. 1963 жылы Питтсбург университетінде оқытушылық қызметін бастады және 1969 жылы алғашқы толық профессорлық лауазымына тағайындалды. 1973 жылы Калифорния мемлекеттік университетінің Хейвард факультетіне философия профессоры болып қабылданып, 1979 жылы бүкіл Калифорния мемлекеттік университеті жүйесінде "Ең үздік профессор" атағын иеленді. Зейнетке шығар алдында Гувер институтында аға ғылыми қызметкер болып жұмыс істеді.

Сэр Карл Поппермен қарым-қатынасы

Бартли мен Поппер бір-біріне зор құрметпен қарады, ішінен олардың ақталушылдыққа қарсы ортақ тұрысы себеп болды. Бірақ, 1965 жылдың 11-17 шілдесінде Лондон университетінің Бедфорд колледжінде өткен Ғылым философиясы бойынша халықаралық коллоквиумда олар араздасып қалды. Бартли «Ғылым мен метафизиканы ажырататын теориялар» деген баяндама жасады, онда ол Попперді ерте туындыларында позитивизмге ұқсас көзқарас танытқаны үшін кінәлады және Поппердің ажырату критерийі Поппер ойлағандай маңызды емес екенін айтты. Поппер бұлды жеке шабуыл деп қабылдады, ал Бартли оның жауабын Поппер өзінің сын-ескертпелерін назарға алмайтындығын көрсетеді деп түсінді.

Авторы және редакторы

Бартли 1973 жылы философ Людвиг Витгенштейннің өмірбаянын жай ғана «Витгенштейн» деп атады. Кітапта Витгенштейннің гомосексуализміне қатысты салыстырмалы түрде қысқа, 4-5 беттік талқылау бар, ол негізінен философтың достары мен таныстарынан алынған мәліметтерге сүйенген. Бұл мәселе зиялы және философиялық орталарда зор дау тудырды; көптеген адамдар оны Витгенштейнге қарсы өлімнен кейінгі «шабуыл» деп қабылдады. Кейбір шетелдік аудармаларда, мысалы испан тіліндегі алғашқы басылымда, «жағымсыз» материалдар алынып тасталды. Биографияның екінші басылымында (Ла Сал, Иллинойс: Open Court, 1985, 159–97 беттер), Бартли сыншылардың қарсылықтарына жауап беріп, Витгенштейннің белсенді гомосексуализм кезеңдері философтың жеке жазбаларымен, соның ішінде оның шифрланған күнделіктерімен расталғанын және Витгенштейнді екі дүниежүзілік соғыстың арасында Венада білген адамдардан, тіпті бұрынғы сүйіктілерінен де кеңінен растаулар бар екенін атап өтті. Бартли жеке өмір мен философия арасындағы байланыс идеясын да қарастырып, қабылдамады. Бартли Льюис Кэрролдың «Символикалық логика» кітабын (символикалық логикаға қараңыз) редакциялады, соның ішінде Кэррол ешқашан жарияламаған екінші томды да. Бартли «The Retreat to Commitment» кітабында Поппердің эпистемологиясын кеңейтіп, сыншыл рационализм мен панрационализмнің дамуы болып табылатын панкритикалық рационализмді (ПТР) сипаттады. ПТР сын мен негіздемені ажырату арқылы соңғы міндеттеме немесе шексіз регресс мәселесін шешуге тырысады. Панкритикалық рационалист барлық ұстанымдарды, соның ішінде ПТР-ды да, сынға ашады және ақталу үшін ешқашан билікке жүгінбейді. Брюс Колдуэлл кітаптың жарияланған түрінің авторы Бартли болуы мүмкін деп болжайды.

Өлім

Бартли 1990 жылғы 5 ақпанда Калифорния штатының Окленд қаласындағы үйінде несеп көпіршігінің қатерлі ісігінен қайтыс болды. Оған бұл ауру алдыңғы жылдың ортасында анықталған еді. Бартли қайтыс болған кезде "Таң-тамақсыз білім, өлшенбеген байлық: университеттер мен ұлттардың байлығы" атты соңғы кітабын аяқтаған болатын. Ол сол кезде Фридрих Хайектің өмірбаянын жазу және оның жинақталған еңбектерін редакциялаумен айналысып жатқан. Соңғы жұмысты Бартли қайтыс болғаннан кейін оның әріптесі және мұрагері Стивен Кресге аяқтады. Поппердің өмірбаяны да аяқталмай қалды. Бартли қайтыс болған кезде екі өмірбаян да жоғары деңгейде дамыған еді.