Кіріспе

Британдық епископ (1703–1787)
британдық архитектор

Эдмунд Лоу (6 маусым 1703 – 14 тамыз 1787) – Англия шіркеуінің дін қызметкері. Ол Питерхаус магистрі (Кембридж), 1764 жылдан 1769 жылға дейін Кембридж университетінде философия профессоры, ал 1768 жылдан 1787 жылға дейін Карлайл епископы қызметін атқарды.

Өмір

Лоу 1703 жылғы 6 маусымда Ланкашир графтығының Гранж-овер-Сэндс қаласындағы Картмель приходінде дүниеге келді. Епископтың әкесі, Эдмунд Лоу, Вестморлендтегі Аскамда ұзақ жылдар бойы қоныстанған, еркін землевланиктер немесе мемлекет қайраткерлері әулетінен тараған. Ол Эдмунд Лоудың (1689 жылы жасалған өсиетнама) және оның әйелі Элизабет Райттың Миасэндтен болған ұлы еді. Епископтың әкесі 1693 жылдан 1742 жылға дейін Картмельдегі Ставелидің пасторы және сол жердегі шағын мектептің директоры болды. Ол 1701 жылғы 29 қарашада Кёркби Кендал приходінен Патиенс Лангбейнге үйленді, ол Картмель шіркеуінің зиратына жерленді. Некеге тұрғаннан кейін әйелінің мүлкінде, Ставелейден шамамен төрт миль қашықтықтағы Бак Крэгке қоныстанғандығы белгілі. Сонда оның жалғыз ұлы, болашақ епископ Эдмунд дүниеге келді. Бала алдымен Картмель мектебінде, содан кейін Кендалдағы тегін грамматикалық мектепте білім алды және Кембридж университетіндегі Сент-Джон колледжіне түсті. Ол 1723 жылы бакалавр (B.A.) дәрежесін алды. Ұзақ уақыттан кейін ол Крайст колледжінің мүшесі болып сайланды және 1727 жылы магистр (M.A.) дәрежесін алды. Ол әрқашан жақсы оқушы болды. Кембридж университетінде оның ең жақын достары Дэниел Уотерленд (Магдалина колледжінің магистрі), Джон Йортин және Демосфеннің редакторы Джон Тейлор еді. Ол Ландафф епискобы Ричард Уотсонның интеллектуалды дамуына зор ықпал еткендігі айтылады. 1737 жылы Лоу Камберлендтегі Грейстоук шіркеуіне тағайындалды, оның құқығы сол кезде университетте болды, жақын арада ол Ман аралының Милнтаун қаласынан Джон Кристианның қызы, Мэри Кристианға үйленді. 1743 жылы ол Карлайл архидияконы болып тағайындалды, ал 1746 жылы Грейстоуктан Ұлы Салкелдке көшті, оның ректориясы архидиякондыққа қосылды. 1754 жылғы 12 қарашада Лоу Питерхаус директоры болды және сол кезде архидиякондық қызметінен бас тартты. 1760 жылы Лоу Кембридж университетінің кітапханашысы, немесе дұрыс айтқанда протобиблиотекариус болып тағайындалды, бұл лауазым 1721 жылы құрылып, алғаш доктор Конирс Миддлтонмен толтырылған еді, ал 1764 жылы ол Найтбридж моральдық философия профессоры болды. 1763 жылы ол өзінің бұрынғы шәкірті Фредерик Корнуоллис арқылы Стаффордшир архидияконы және Личфилд соборындағы пребенд тағайындалды; ол 1764 жылы Линкольн соборында пребенд алды, ал 1767 жылы Ньюкасл герцогының ықпалымен Дарем соборында пребендтік орын алды.

Карлайл епискобы

1768 жылы Лоуді университеттің сол кездегі канцлері Графтон герцогы Карлайл епископтығына ұсынды. Оның досы және өмірбаяны Уильям Пэйлидің мәлімдемесінше, Лоу өзінің осы лауазымға тағайындалуын, ақыл-ой еркіндігіне құрметпен қаралатынының нақты дәлелі деп есептеген.

Шығармалары

Оның алғашқы әдеби еңбегі – «Зұлымдықтың шығу тегі туралы эссе» (Essay on the Origin of Evil), ол архиепископ Уильям Кингтің «De Origine Mali» еңбегінің аудармасы. Лоу 1731 жылы оны көптеген түсіндірмелермен толықтырды. 1734 жылы, әлі де Крайст колледжінде оқып жүргенде, Джон Тейлор, Томас Джонсон және Сэндис Хатчинсонмен бірге Роберт Этьеннің «Thesaurus Linguæ Latinæ» атты сөздігінің басылымын дайындады. Сол жылы оның «Кеңістік және уақыт туралы идеяларға қатысты зерттеуі» жарық көрді. Оның ең танымал еңбегі – «Дін теориясы тұрғысынан әлемнің жағдайы туралы ойлар» атты кітабын 1745 жылы Кембриджде жариялады. Кітаптың негізгі идеясы – адамзат дінде, табиғи немесе ашылған, сондай-ақ барлық басқа білімдердегідей, құдайлық тәрбие процесі арқылы бірте-бірте және үздіксіз дамуда. Философиялық көзқарастарында ол Джон Локктың жақтаушысы болды, саясатта виг партиясын қолдады, ал дін қызметкері ретінде сол кездегі ең либералды ұстанымды ұстанды. Бірақ оның христиандық сенімі кереметтердің шындығына нық негізделген. 1820 жылы оның ұлы Джордж Генри Лоу, сол кезде Честер епискобы, автор туралы Палейдің өмірбаянын қосып, кітаптың тағы бір басылымын шығарды. Ал 1771 жылы Лейпцигте кітаптың бесінші толықтырылған басылымынан неміс тіліне аудармасы жарық көрді. 1754 жылы Лоу Д.Д. дәрежесін алу үшін өзінің сүйікті доктринасын – жанның, оның пікірінше, табиғи түрде өлмейтін емес, өлім мен қайта тірілу арасында ұйқыға кететінін қорғады. Бұл теория көп қарсылыққа ұшырады, алайда оны Архиекон Фрэнсис Блэкберн қорғады. 1774 жылы Лоу, қазір епископ, діни төзімділікті жақтап, «Иман баптарына қол қоюдың қажеттігі туралы ойлар» атты кітапшасында ашық мәлімдеме жасады. Бұл мәлімдеме 1772 жылы парламентке Архиекон Фрэнсис Блэкберн және басқалар ұсынған жазылуды жою туралы петицияға байланысты болды. Лоу, кез келген шіркеудегі дін қызметкерінен оның литургиясына, рәсімдеріне және міндеттеріне сәйкес келуге уәде беруден артық талап етудің ақылға сыймайтынын айтты, сондай-ақ мұндай қызметкердің қазіргі сенімін жариялауды, тіпті белгілі бір ілімдерге тұрақты сенімділікті уәделеуді талап етудің қажеті жоқ екенін мәлімдеді. Бұл басылымды Оксфордтан Томас Рэндольф сынап, «Дін бостандығының досы» (A Friend of Religious Liberty) атты трактатта қорғады, оның авторы кейбір адамдар Пейли деп санайды және оның алғашқы әдеби туындысы болған деп есептейді. 1777 жылы Лоу Локктың еңбектерінің 4 томдық басылымын шығарды, оған кіріспе және автор туралы өмірбаяны қоса берілді. Бұл басылымға, анонимді түрде, оның 1769 жылғы «Локк мырзаның жеке тұлға туралы пікірін қорғау» атты эссесі де енді. Ол сонымен қатар бірнеше уағыз да жариялады. Оның көптеген қолжазбалары бар, жапырақтары араласқан Киелі кітабы Британ мұражайында сақтаулы.