Кіріспе
Пагофагия (грекше: pagos – мұз, + phagō – жеу) – мұзды немесе мұздатылған сусындарды осыра түсетін құштарлық. Бұл пика деп аталатын бұзылыстың бір түрі, латын тілінде пика – бәрін талапсыз жейтін көгершін деген мағынаны білдіреді. Медициналық анықтама бойынша, бұл кемінде бір ай бойы азық құндылығы жоқ заттарды тұрақты түрде пайдалану. Бұл кейбір зерттеушілерді пиканың кейбір түрлері тамақтану жетіспеушілігінің салдары болуы мүмкін деген тұжырымға жеткізеді. Сонымен қатар, халықтық білім де пиканың темір немесе мырыш сияқты қоректік заттардың жетіспеушілігін толтыруға бағытталған құштарлықты көрсететінін айтады. Пагофагия белгілері бар жүкті әйелдерде темір тапшылығын жою үшін темір препараттарын қабылдағаннан кейін мұзға деген құштарлық азайғаны байқалды. Кейінгі зерттеулер пикамен ауыратын адамдардың ішкен заттары көбінесе олардың тапшылығын сезінетін минералдар мен қоректік заттарды қамтамасыз етпейтінін көрсетті. Ұзақ мерзімде адамдар азық емес заттарды осыра тұрған сайын, пика қосымша тамақтану тапшылығын тудыруы мүмкін. Кейбір зерттеушілермен бірге, Америка тіс дәрігерлері қауымдастығы тіске зақым келтіруі мүмкін болғандықтан мұзды шайнамауды ұсынады және оның ауызда еруіне рұқсат беруді кеңес береді.
leading some investigators to postulate that some forms of pica may be the result of nutritional deficiency. Similarly, folk wisdom also maintained that pica reflected an appetite to compensate for nutritional deficiencies, such as low iron or zinc. In iron deficient pregnant women who experience symptoms of pagophagia, decreased cravings for ice have been observed after iron supplementation. Later research demonstrated that the substances ingested by those who have pica generally do not provide the mineral or nutrient in which people are deficient. In the long run, as people start consuming more nonfoods compulsively, pica can also cause additional nutritional deficiencies. Although some investigators The American Dental Association recommends not chewing ice as it can lead to dental injury and suggests that ice should be allowed to melt in the mouth instead.
Белгілері мен симптомдары
Пагофагияның негізгі белгісі – мұз жеуге деген күшті құштарлық. Пагофагиясы бар адамдар мұз кесектерін, ұсатылған мұзды немесе тіпті тоңазытқыштан алынған қырауды үнемі жеп отырады. Пагофагияның жиі кездесетін себебі – темір тапшылығынан туындаған анемия болғандықтан, бұл аурумен ауыратын көптеген адамдар әлсіздік, шаршау, денесінің сарғуы, тілдің ауыруы, бас айналу, бас ауруы және қол-аяқтың суынуы сияқты белгілерді де сезінеді. Темір тапшылығының басқа да белгілеріне: тырнақтардың нашарлауы, ерін бұрышының жарылуы және тыныштықсыз аяқ синдромы жатады. Темір тапшылығының ауыр жағдайлары организмге қанның оттегі тасымалдау қабілеті төмендегенін өтеу үшін жүрек соғысын жылдамдатуға себеп болуы мүмкін. Осылайша, жүрек қағу, стенокардия және тынысқырудың қиындығы да пайда болуы мүмкін, әсіресе егер бұрыннан жүрек-қан тамырлары ауруы болса. Кез келген көзден артық су ішу гипонатриемияға алып келуі мүмкін және кемінде бір жағдайда осыған байланысты жағдай тіркелген. Темірмен толықтыру жасағанда пагофагия белгілерінің жақсаруы немесе толығымен жойылуы туралы хабарлар бар. Темір тапшылығы анемиясымен және пагофагия белгілерімен ауырған адамдарда темір деңгейі қалыпқа келтірілген кезде олардың симптомдары толығымен жойылған, бұл сарысудағы темір деңгейі мен пагофагия белгілерінің арасындағы байланысты көрсетеді. Тағы бір жағдайда, пагофагиямен келген адамға күніне екі рет 325 мг темір сульфаты таблеткасы тағайындалды. Адамға сондай-ақ 1 сағат ішінде 1000 мг төмен молекулалық салмақты декстран енгізілді және олардың пагофагия белгілері дереу жойылды. Бір зерттеуде темір тапшылығы анемиясы бар адамдарда пагофагия мен H. pylori инфекциясы арасындағы байланыс зерттелді. Пагофагияның осы нақты топта H. pylori инфекциясының қаупін арттырмағаны анықталды. Сонымен қатар, H. pylori инфекциясы мен пагофагия ішектегі темірдің сіңуіне қатысты бұзылыстарды күшейткен жоқ.
Кальций жетіспеушілігі
Пагофагия көбінесе кальций жетіспеушілігімен байланысты хабарланады, бірақ оның патофизиологиясы әлі анықталған жоқ.
Психологиялық және физиологиялық күйзеліс
Бірнеше жағдайда пагофагия мәжбүрлі мінез-құлық немесе депрессиялық бұзылыс сияқты белгілі бір психологиялық жағдайлармен байланысты болған, мұнда пагофагия психологиялық стресспен күресу механизмі ретінде қолданылған. Пагофагияның басқа себептері аштық пен асқазан-ішек аурулары болуы мүмкін. Пиканың пайда болуына қатысты басқа да қауіп факторлары: «стресс, мәдени факторлар, үйренген мінез-құлық, төмен әлеуметтік-экономикалық жағдай, психикалық ауру, қоректік заттардың жетіспеушілігі, балаға немқұрайлы қарау, жүктілік, эпилепсия және отбасылық психопатология». Бір жағдайда 42 жастағы әйел мұздатқыштағы мұздың қатуы және мұз жеу туралы шағымдармен келді. Ол күніне 10-12 мұз кесегі және мұздатқыштағы мұзды жеуді қалыптастырды, соңында күніне 25-30 мұз кесегіне дейін жей бастады. Медициналық тексеру оның бұрынғы және отбасылық анамнезінде кез келген созылмалы психиатриялық немесе физикалық аурулар жоқ екенін көрсетті. Оның гемоглобині, сарысудағы кальцийі және нәжіс зерттеуі қалыпты болды. Оның пагофагиясының ықтимал себебі психологиялық стресс болды, стресс факторы – оның ұлының жыл сайынғы емтихандары. Бұрын әйелге 50 мг венлафаксин және 2-6 аптаға B витамині кешені тағайындалған, бірақ жақсару байқалмады. Дәрігер оған күніне 20 мг флуоксетин тағайындады және венлафаксин дозасын азайтуды бастады. 3 аптадан кейін доза 30 мг-ға дейін арттырылды және кеңес беру және мінез-құлықты түзету емдеуі жүргізілді. Оның пагофагиясы 4 айдан кейін тоқтады. Осы жағдаймен қатар, бұрынғы зерттеулер пагофагияны емдеуде селективті серотонин кері сіңіруін тежеушілердің тиімділігін көрсетті. Психиатриялық жағдайлары бар адамдарға кеңес беру және оң және теріс нығайту сияқты мінез-құлық стратегияларын қолдану қажет. Пагофагия мен темір тапшылығынан туындаған анемия арасындағы байланысқа байланысты, диагноз қою үшін медициналық анамнезді алу, денелік тексеру, сондай-ақ гемоглобин, гематокрит, сарысудағы темір және темірді сақтауға көмектесетін ферритин деңгейін анықтау үшін толық қан анализі және қосымша зерттеулер қажет. Анемиясы бар адамдардағы зерттеулер қалыпты деңгейден төмен нәтижелерді көрсетеді, бұл диагнозды растайды. Егер дәрігер қан жағындысын тағайындаса, онда қызыл қан жасушалары қалыпты жасушаларға қарағанда кішкентай және ақшыл болуы мүмкін. Темір тапшылығының ауыр жағдайында ақ қан жасушаларының саны да төмен болуы мүмкін. Темір тапшылығынан анемиясы бар еркектердегі пагофагияның бірнеше жағдайларын қамтитын зерттеу «темір тапшылығынан анемиясы бар еркектердің 34%-ында пагофагия пайда болды» деген қорытындыға келді. Жасы үлкен және тромбоциттері жоғары еркектерде пагофагияның пайда болу ықтималдығы жас еркектерге және тромбоциттері төмен еркектерге қарағанда төмен болды.
Жүктілік
Әйелдерде пика ең көп кездесетін жағдай – жүктілік кезінде, шамамен жүкті әйелдердің 27,8%-ы осы құбылысқа тап болады. Алайда, пиканың таралуы мен көрінісі мәдени және географиялық тұрғыдан әртүрлі болады. АҚШ-та немесе Мексикада тұратын, Мексика тумасы жүкті әйелдерді зерттеу, екі топ арасында пагофагия деңгейінің өзгешелігін көрсетті.
Балалар
Неміс балалары арасындағы пиканың таралуын зерттеген мета-талдау, неміс балаларының 12,3%-ының «өмірінде бір рет болмаса пикаға тән мінез-құлық танытқанын» көрсетті, бірақ қандай пика түрлері байқалғанын нақты көрсетпеді.