19 ғасырдағы Бірінші Интернационалдың Жюра Федерациясы және Бакуниншілер

Кіріспе

19 ғасырдағы Бірінші Интернационалдың анархистік, бакунистік фракциясы – Юра Федерациясы, ұйымнан антимемлекеттік бөлініс кезінде Бірінші Интернационалдың анархистік, бакунистік фракциясын ұсынып тұрды. Швейцарияның Юра аймағы Ла-Шо-де-Фон қаласындағы сағат жасаушы шеберлерімен мәшһүр болды, олар жұмыс және әлеуметтік азаттық туралы мемлекетке қарсы, теңдік көзқарастарды ұстанды. Юра Федерациясы 1869 және 1871 жылдар арасындағы халықаралық социалистік съездер арасында құрылды. Марксистер басқарған Бірінші Интернационалдың Бас кеңесі бакунистерді қуғынға түсіргенде, Юра Федерациясы 1872 жылы Сент-Имьер конгресінде наразы федерациялардың интернационалын ұйымдастырды. Конгресс Бас Кеңестің билікті авторитарлық түрде шоғырландыруын және жоспарлауын, Интернационалдың жұмысшылардың азаттығын қолдау үшін құрылған еркін, федералистік негіздерін бұзу деп қарады. Бірінші Интернационал мүшелері келісім білдірді, тіпті мемлекетшілдер де антимемлекетшілдердің құрамына кіріп, Антиавторитарлық Интернационалды құрды, бірақ 1876 жылға қарай одақ көбінесе тарап кетті. Юра Федерациясы құлдырап бара жатқан кезінде де бакунистердің орталығы болып қала берді, олардың өкілдері екі онжылдық бойы «іс-қимыл насихатының» пайдалылығын талқылады. Юра Федерациясының теңдік қарым-қатынастары Петр Кропоткиннің анархизмді қабылдауында маңызды рөл атқарды, ол Бакуниннен кейін анархистік идеялардың жақтаушысы болды.

Тарих

Юра 1860-шы жылдардың соңы мен 1870-шы жылдардың басында Швейцария үкіметінің саяси белсенділерге көрсеткен иілгістігінің арқасында Бірінші Интернационалдың анархистік коалициясының географиялық орталығына айналды. Юра федерациясы Интернационал ішінде Бакунин мен Карл Маркс фракцияларының арасындағы күрес кезінде құрылды. Юра федерациясы 1869 жылдың қаңтарында Интернационалдың Роман федерациясының конгресінде бөлінді. Бакуниннің фракциясы үлкен болғанымен, Интернационалдың Бас кеңесі марксистік болды және Бакунинмен байланысы болғандықтан Юра федерациясын мойындамады. Топ 1871 жылы Сонвильер конгресінде ресми түрде құрылды. Олардың негізін қалаушы трактаты – Сонвильер айналымы, мемлекетке де, Бас кеңеске де қарсы ұстанымдарды білдірді, Юра Бас кеңестің Интернационалдың еркін және тәуелсіз бөлімдерін авторитарлық иерархияға айналдырды деп айыптады. Федерация 1872 жылдың ақпанында Бас кеңеске қарсы ұстанымын түсіндіру үшін «Юра федерациясының бюллетені» журналын шығарды. 1872 жылдың қыркүйегінде Санкт-Имьерде өткен конгресте Юра федерациясы Бірінші Интернационалдың бас тартып кеткен фракцияларын біріктірді. Юра, Франция, Италия, Испания және АҚШ-тан келген бакунистер Сонвильер айналымындағы ұстанымдарын қайта растады және Бас кеңесті серіктестіктің қағидаларын бұзғаны үшін айыптады: федерациялардың тәуелсіздігі және олардың басты мақсаты – жұмысшылардың азаттығы. Сент-Имьер коалициясы мүше федерациялардың тәуелсіздігін және Бас кеңеске қарсы ортақ одағын қамтамасыз ету үшін ынтымақтастық шартына келісті. Бакунистер Бас кеңесті саяси билікті орталықтандыруы және әлеуметтік азаттыққа жету үшін бірыңғай әрекеттерді жақтауы үшін сынады. Коалиция 1873 жылы Женева конгресінде ресми түрде Антиавторитарлық Интернационалға айналды, ол тек пролетариаттың ғана еркін, спонтанды әрекеттер мен теңгерімді экономикалық федерация арқылы өзі үшін әлеуметтік азаттыққа ұмтыла алатынын мәлімдеді. Бұл азаттық иерархиядан таңуға болмайды. Бірінші Интернационалдың көптеген мүшелері Сент-Имьер конгресін қолдады және 1871 жылғы Лондон конференциясы мен 1872 жылғы Гаага конгресінде Бас кеңестің бакунистерді басуына қарсы болды. Нәтижесінде, 1873 және 1874 жылдардағы Антиавторитарлық Интернационал конгрестеріне Бельгия, Англия, Голландия және Германия федерациялары тартылды, сонымен қатар Бірінші Интернационалдың мемлекетшіл және мемлекетшілге қарсы фракциялары да қосылды. Мысалы, Англия федерациясы Юраның позициясымен келіспесе де, федерациялар өз әдістерін еркін таңдай алса, федералистік Интернационалды қалпына келтірудің маңыздылығын мойындады. Юра саяси әрекеттерден бас тартуды ұсынды, парламенттік саясатпен және саяси партиялардың сыртындағы ұйымдастырумен байланысты сәтсіз тәжірибелерін келтірді. 1876 жылға қарай мемлекетшілдер мен мемлекетшілге қарсылардың одағы ыдырады және Юра федерациясы құлдырады. Ла-Шо-де-Фондағы Юра сағатшылар кооперативінде жұмысшылар жетіспеді және топтың халықтан оқшаулануы оларды әлсіретті. Бакунин 1873 жылы Юра федерациясынан кетіп, үш жылдан кейін қайтыс болды. Юра Бакуниннің халықаралық одағының жалғасы болды және Петр Кропоткин халықаралық анархистік туды ұстады. Юра Кропоткиннің анархизмді қабылдауына үлкен әсер етті. Бірінші Интернационалдың Женевадағы басшылығына күмәнмен қараған Кропоткин 1872 жылы ұйымның тағы бір бекінісі – Юраға сапар шекті, онда ол олардың теңгерімділік этикасы, тәуелсіз ойлау қабілеті, іске берілгендігі және Интернационалдың авторитарлық элементтеріне қарсылығына таң қалды. «Сағатшылармен бір апта өткізгеннен кейін, - деп жазды ол, - социализмге деген көзқарасым қалыптасты. Мен анархист едім». Одан кейін ол Ресейге оралып, 1877 жылға дейін, Ресейден қашқаннан кейін қайтадан қатыспады. Юрадағы маңызды тұлғалар Джеймс Гийом, Адхемар Швицгебель, Северино Альбаррасин, Карло Кафиеро, Эрико Малатеста және Элизе Реклюс болды. Олар анархистік социализмнің практикалық және теориялық қағидаларын, әсіресе «іс-қимылдарды насихаттауды» талқылады, бұл мәселе 1876 жылы топпен байланысты болды және екі онжылдық бойы талқыланды. Малатеста және итальяндық анархистер сияқты жақтастары бұл тактиканы тез қабылдады, ал Гийом күмәнмен қарады. Осы уақытқа дейін анархистік философия шағын қолөнершілер қауымдастықтарында, мысалы, Юрадағы сағат жасаушыларда гүлденді, ал іс-қимылдарды насихаттау Испания мен Италияда жасалғандай анархистік және жұмысшылар топтарын біріктіруге бағытталған. Кропоткиннің жетістіктеріне ренжіді, Гийом 1878 жылы Юрадан кетіп қалды. 1880 жылы Ла-Шо-де-Фонда өткен Юра федерациясының конгресі «анархистік коммунизмді» өз доктринасы ретінде қабылдады, Испаниядағы анархизм кәсіби одақтарға көбірек тәуелді болғандықтан, осылай болды. Швицгебель және Юрадағы оның жақтастары коммунизмді коллективизмнен басып озуға қарсы болды.

The Jura became the geographic center of the First International's anarchist coalition under luminary Mikhail Bakunin in the late 1860s and early 1870s, assisted by the Swiss government's laxity toward political agitators. The Jura Federation formed during infighting in the International between Bakunin and Karl Marx's factions. The Jura Federation split during the Fédération Romande congress of the International, in January 1869. Though Bakunin's faction was larger, the International's General Council was Marxist, and did not recognize the Jura Federation for its relation to Bakunin. The group was formally inaugurated at the 1871 Congress of Sonvilier. Their founding treatise, the Sonvilier Circular, held positions against the state and against the General Council, which the Jura charged with turning free and autonomous parts of the International into an authoritarian hierarchy. The Federation started its journal, Bulletin de la Fédération jurassienne, in February 1872 to explicate its stance against the General Council. The Jura Federation organized a group of the First International's apostate factions at the September 1872 St. Imier Congress. The Bakuninists from Jura, France, Italy, Spain, and the United States reaffirmed their Sonvilier Circular position and charged the General Council with violating the premises of their partnership: the autonomy of the federations and their ultimate cause: workers' emancipation. The St. Imier coalition agreed to a solidarity pact to ensure the member federations' independent autonomy and their common union against the General Council. The Bakuninists rebuked the General Council for its centralization of political power and advocation for uniform action towards social emancipation. The coalition would become the Anti authoritarian International, as formalized at the 1873 Congress of Geneva, and it held that only the proletariat masses could seek social emancipation for themselves through free, spontaneous action and egalitarian economic federation: It could not be imposed from hierarchy. Members of the First International largely supported the St. Imier congress, and opposed the General Council's suppression of the Bakuninists at the 1871 London Conference and 1872 Hague Congress. As a result, the Anti authoritarian International congresses in 1873 and 1874 attracted Belgian, English, Dutch, and German federations into the fold, along with the First International's statist and anti statist factionalism. The English Federation, for example, explicitly disagreed with the Jurassian position on action, but as long as the federations were free to pursue their own methods, affirmed the higher purpose of restoring a federalist International. The Jura argued for abstention from political action, citing their fruitless experiences with parliamentary politics and their subsequent organization outside political parties. By 1876, the alliance between the statists and anti statists had mostly dissolved and the Jura Federation was in decline. The Jura watchmakers cooperative in La Chaux de Fonds had a work shortage and the group's isolation from the general population had worn them. Bakunin retired from the Jura Federation in 1873 and died three years later. Jura remained a continuation of Bakunin's International alliance and Peter Kropotkin became the international anarchist standard bearer. Jura was particularly influential in Kropotkin's adoption of anarchism. Skeptical of the First International's leadership in Geneva, had visited the organization's other stronghold, in Jura in 1872, where he was impressed by their egalitarian ethics, independence of thought, devotion to the cause, and opposition to the International's authoritarian elements. "After a week's stay with the watchmakers," he wrote, "my views on socialism were settled. I was an anarchist." He then returned to Russia and did not re involve himself until 1877, the year after he escaped from Russia. Major figures at Jura included James Guillaume, Adhémar Schwitzguébel, Severino Albarracín, Carlo Cafiero, Errico Malatesta, and Élisée Reclus. They discussed the practical and theoretical tenets of anarchist socialism, particularly "propaganda of the deed", whose question became associated with the group in 1876 and was debated for two decades. Adherents such as Malatesta and the Italian anarchists quickly adopted the tactic, while Guillaume was hesitant. Up until this time, the anarchist philosophy had flourished in small artisan communities, such as the watchmakers in Jura, and propaganda of the deed was intended to bond anarchist and workers' groups, as had been done in Spain and Italy. Upset by Kropotkin's advances, Guillaume left Jura in 1878. An 1880 congress of the Jura Federation, in La Chaux de Fonds, adopted "anarchist communism" as its doctrine, as did many anarchists outside Spain, since the latter's anarchism was more dependent on trade unions. Schwitzguébel and his adherents in Jura were reticent at the adoption of communism over collectivism.