Кіріспе

Британдық анархист жазушы (1924–2010)

Колин Уорд (14 тамыз 1924 – 11 ақпан 2010) – британдық анархист жазушы және редактор. Ол «соңғы жарты ғасырдағы ең ірі анархист ойшылдардың бірі және әлеуметтік тарихты зерттеудегі алғашқы зерттеушілердің бірі» деп есептеледі.

Өмір

Уорд Эссекстің Уанстед қаласында Арнольд пен Руби Уордтың отбасында дүниеге келді. Арнольд мұғалім, ал Руби кеңсе қызметкері болған. Оның ата-анасы Еңбек партиясын белсенді түрде қолдады. Уорд Ильфорд округінің орта мектебінде оқып, 15 жасында мектепті бітірді. Мектепті бітіргеннен кейін ол құрылысшының көмекшісі болып жұмыс істеді, сосын Вест Хэм кеңесінде, ал кейін Сидни Колфилдтің сәулет бюросында суретші болып жұмыс істеді. Сот процесінен кейін ол көп ұзамай Оркней аралдарына ауыстырылды. 1961 жылға дейін Уорд сәулетшінің көмекшісі ретінде жұмыс істеді. 1964 жылы Гарнет колледжінде мұғалімдік білім алды, онда ол болашақ әйелі Харриет Унвинмен танысты және кейін Уандсворт техникалық колледжінде сабақ беруді бастады. 2001 жылы Уорд Англия Раскин университетінің философия докторының құрметті атағын алды.

Анархизм

Уордтың философиясы авторитарлық әлеуметтік ұйым түрлерін жоюға және оларды өздігінен басқарылатын, иерархиялық емес түрлермен алмастыруға бағытталған. Бұл принципке негізделген, өйткені Уорд айтқандай, "шағын, бетпе-бет кездесетін топтарда ұйымдарға тән бюрократиялық және иерархиялық бейімділіктердің дамуына мүмкіндік аз". Уорд үшін анархизм – "күнделікті өмір тәжірибесіне қатысты адамдар ұйымдастыруының бір түрі, ол қоғамдағы басым авторитарлық тенденциялармен қатар және оларға қарамастан жұмыс істейді". Көптеген анархист философтар мен тәжірибешілерден өзгеше, Уорд "анархизмнің барлық түрлері адамның қадір-қасиеті мен жауапкершілігін бекітеді. Бұл саяси өзгерістерге арналған бағдарлама емес, әлеуметтік өзін-өзі анықтау амалы".

Білім

Колин Уорд өзінің негізгі теориялық жарияланымдарының бірі – «Анархия іс-қимылында» (1973) «Мектептер енді қажет емес» деп аталатын тарауда білім беру мен мектептің генеалогиясын, әсіресе Эверетт Раймер мен Иван Ильичтің еңбектерін және анархист педагог Пол Гудманның көзқарастарын зерттейді. Колиннің 1970-ші жылдардағы көптеген жазбалары, әсіресе «Стрит-ворк: жарылысқан мектеп» (1973, Энтони Файсонмен бірге) оқу тәжірибесі мен мектеп ғимаратынан тыс кеңістіктерге назар аударды. Уорд «Стрит-ворк» кітабына кіріспе жасай келе: «Бұл – идеялар туралы кітап: ортаны білім беру ресурсы ретінде қарастыру, ізденіс мектебі, қабырғасыз мектеп туралы идеялар» деп жазады. Сол жылы Уорд Питер Бакман редакциялаған «Мектепсіз білім» кітабына «мемлекеттің рөлі» тақырыбында үлес қосты. Ол «әлемдік білім беру жүйелерінде мемлекеттің маңызды міндеттерінің бірі – әлеуметтік және экономикалық теңсіздікті сақтап қалу» деген пікірді айтты. «Қаладағы бала» (1978) және кейін «Ауылдағы бала» (1988) еңбектерінде Уорд жастардың күнделікті өмірін зерттеді және олардың өмір сүретін әртүрлі ортаны қалай келісімге келтіріп, қайта құрастыра алатынын қарастырды. Колин Уорд өзінің бұрынғы, көбірек танымал еңбегінде балалардың шығармашылығы мен ерекшелігін, олардың «қаланың жұмыс істеу өнерін» қалай меңгеретінін зерттейді. Ол ойын, игеру және қиял арқылы балалар ересектердің ниеттері мен құрылған ортаны түсіндіруіне қарсы тұра алатынын мәлімдеді. Оның «Ауылдағы бала» атты кітабы көптеген әлеуметтік ғалымдарды, әсіресе географ Крис Филоны (1992) қоғамдағы жасырын және шеттетілген топ ретінде жастарға көбірек назар аударуға шақыруға ықпал етті.