Кіріспе

Анархизмнің революциялық өндірістік синдикализмді қолдайтын саласы – анархосиндикализм. Анархосиндикализм – капиталистік қоғамдағы жұмысшылардың экономиканы бақылауға алып, осы арқылы кеңірек қоғамда ықпал ету құралы ретінде революциялық өндірістік синдикализмді немесе синдикализмді қарастыратын саяси философия және анархистік ойлау мектебі. Синдикализмнің мақсаты – жалақы жүйесін жою, оны жалақылық құлдық деп есептеу. Анархосиндикалистік теория көбінесе еңбек қозғалысына бағытталған. Анархосиндикализм өзінің негізгі шабыт алатын анархистік философияны көрсетеді, билік сыйдырады және этикалық тұрғыдан негізделмеген кез келген иерархияны жою қажет деген идеяға негізделген.

Шығу тегі

Анархосиндикализмнің тамыры Халықаралық жұмысшылар қауымдастығының (IWA) анархистік фракциясында жатыр, ол кәсіподақтардың сыныптық күрестегі басты рөлін сақтап, мемлекетті өндірушілердің еркін бірлестігімен алмастыру үшін жалпы ереуілге шақырды. Бұл, мемлекеттік билікті басып алуды ұсынған марксистік фракцияға қарама-қарсы болды. IWA-ның ең ірі бөлімі – испандық аймақтық федерациясы (FRE) болды, ол революциялық кәсіподақшылдықтың анархистік платформасын қабылдап, синдикализмге ұштасатын құрылым бойынша ұйымдасты. 1873 жылы FRE бастаған мұнай төңкерісінің басылып қуылуынан кейін FRE жасырын жұмыс істеуге мәжбүр болды, содан кейін оның орнына Испания аймағының жұмысшылар федерациясы (FTRE) және Ынтымақтастық пен Бірлік пактісі (PUS) сияқты бірнеше кәсіподақ құрылды. FRE-нің моделі кубалық анархистерге де тарады, олар кубалық жұмысшыларды және жақында азат етілген құлдарды ұйымдастыру үшін өздерінің кәсіподақ федерацияларын құрды. АҚШ-та Халықаралық жұмысшылар халықтары қауымдастығының (IWPA) анархистері Альберт Парсонстың протосиндикалистік платформасын қабылдап, Чикагода ірі кәсіподақ федерациясын құрды. Хеймаркет оқиғасынан кейін қудаланғанына қарамастан, IWPA синдикализмнің дамуына ( «практикалық анархизм» деп сипатталған) зор ықпал етті және Халықаралық жұмысшылар күнінде еске алынатын мұра қалдырды. Анархистер Мексиканың кәсіподақ қозғалысына да қатысты, онда олар Мексика жұмысшылардың бас конгресін (CGOM) құрып, оны әлеуметтік төңкеріс үшін кәсіподақтарды пайдалануға бағыттады. Испания мен Америкадағы жұмысшы қозғалыстарында анархистердің ықпалы күшті болғанымен, Еуропадағы көптеген кәсіподақтар социал-демократиялық саяси партиялардың бақылауына көшті. 1880-ші жылдардағы экономикалық өсім кезеңі социал-демократия сияқты реформалық тенденциялардың дамуына ықпал етті, нәтижесінде анархистер шеттетілді, олар еңбек ұйымдастырудан гөрі жеке «іс-қимыл үгітіне» көбірек назар аударды. Бірақ екінші өнеркәсіптік революция кезіндегі технологиялық жаңалықтар бір мезгілде пайданың өсуіне және жалақының төмендеуіне, ал жаңа басқару стратегиялары жұмыс жүктемесінің және жұмыс уақытының ұлғаюына әкелді. Еңбек бөлінісінің артуы жұмысшылар арасындағы бөтендеудің күшеюіне алып келді, бұл жұмысшылардың өзін-өзі басқаруы және өндіріс құралдарына жұмысшылардың бақылауы туралы талаптардың пайда болуына себеп болды. Әлемде ереуілдер көбейгенімен, социал-демократиялық кәсіподақ басшылары ереуілдерге қатысуға көңілсіздік танытып, ішкі бюрократия арқылы жеке мүшелердің шешім қабылдау құқығын шектеді. Мүшелердің наразылығына қарамастан, орталықтандырылған кәсіподақтар жинаған ереуіл қорын жоғалту қаупінен гөрі жұмыс берушілермен «жалақы келісімдерін» жасауға көбірек бейімділік танытты. Кәсіподақ басшылығының орташа көзқарастары ақырында кәсіподақ мүшелері арасында кеңінен наразылық тудырды, Карл Рош сияқтылар жалақы алатын кәсіподақ шенеуніктерін жаңа жоғарғы тап ретінде сипаттады. Кәсіподақ басшылығы мен мүшелері арасындағы шиеленіс күшейгені синдикализм деп аталатын ағымның пайда болуына әкелді, ол жұмысшыларды өздерінің материалдық жағдайын жақсарту үшін тікелей әрекеттер жасауға шақырды. Анархистер де көтерілісшілдіктен бас тартып, жұмысшы қозғалысына қайта орала бастады, синдикализмді «анархистік коммунизмді іске асырудың практикалық ұйымдастыру формасы» ретінде жақтай бастады және тіпті кейбір кәсіподақтарды социал-демократтардан тартып алды.

Синдикализмнің өсуі

Революциялық синдикалистік қозғалыстың пайда болуы Францияда 19 ғасырдың соңында болды. Француз мемлекеті Париж коммунасы мен Бірінші Интернационалды басып тастағаннан кейін кәсіподақтар ұйымсыз қалды және көптегені республикалық және социалистік саяси партиялардың бақылауына түсті. Осы кезде жұмысшылар өзара көмек көрсетуге, тәуелсіз кәсіподақтардың өзін-өзі ұйымдастыруын ынталандыруға және ереуілдер ұйымдастыруға мүмкіндік беретін Bourses du Travail (Жұмыс биржалары) құруға кірісті. Бұл институттар саяси партиялардың бақылауынан тыс, кең коалиция құраған кәсіподақ мүшелері, революциялық социалистер және анархистер арқылы құрылды. Фернан Пелутье басқаратын анархистер, биржаларды мемлекетсіз қоғам құрудың бастамасы ретінде қарастырды, оларды жұмысшылардың революциялық жалпы ереуілге дайындалып жатқанда қысқа мерзімді пайдалар туралы келіссөздер жүргізу құралы деп есептеді. 20 ғасырдың басында биржалар басқа тәуелсіз кәсіподақтармен бірігіп, Жалпы Еңбек Конфедерациясын (CGT) құрды, оның қатарында ақырында француз жұмысшыларының 60% барлық экономикалық секторларда бірікті. Революциялық синдикализмнің принциптерін ұстана отырып, 1905 жылы CGT жұмысшылардың өзіне сегіз сағаттық жұмыс күнін енгізу науқанын бастады. 1906 жылғы Халықаралық жұмысшылар күнінде бұл науқан жалпы ереуілге ұласты, ол жұмыс уақытын және жұмыс жүктемесін қысқартуға, жалақыны көтеруге және демалыс күнін енгізуге мүмкіндік берді. Бірақ одан кейінгі жылдарда CGT-ға қарсы мемлекеттік репрессия күшейді, нәтижесінде ол реформизмге бет бұруға мәжбүр болды. Осы кезде революциялық синдикализм бүкіл Еуропаға тарады. Нидерландыда Ұлттық Еңбек Хатшылығы социал-демократиядан алыстап, синдикализмді қабылдады. Италияда синдикалистер ұйымдастырған бірнеше жалпы ереуілдер Италияның Синдикалистік Одағының (USI) құрылуына әкелді, ол өз кезегінде Қызыл аптамен аяқталған тағы бір жалпы ереуілдер сериясын басқарды. Португалияда 1910 жылғы революциядан кейін болған репрессия, оның барысында синдикалистер басқарған жалпы ереуіл Лиссабонды қысқа мерзімге жұмысшылардың бақылауына алды, социалистер мен анархистерді (UON) бірігуге мәжбүр етті. Германияда синдикалистер Германия кәсіподақтарының еркін қауымдастығын (FVdG) Социал-демократиялық партияның (SDP) бақылауынан тыс құрды. Швецияда жалпы ереуілдің жеңілісі синдикалистердің социал-демократиялық одақтардан бөлінуін жеделдетті, нәтижесінде Швеция жұмысшыларының орталық ұйымы (SAC) құрылды. Синдикализм Норвегия мен Данияда да өсті, социал-демократиялық кәсіподақ басшылығы бірқатар блокадаларды тоқтатқаннан кейін радикалдар өздерінің синдикалистік одақтарын құруға итермеледі. Француз үлгісіндегі синдикализмнің Еуропаға таралуына қарамастан, ағылшын тілді елдерде "Бір үлкен одақ" тұжырымын қолдайтын өндірістік синдикализм деп аталатын бағыт дамыды. Бұл қозғалысты Әлемдік Өндірістік Жұмысшылар (IWW) басқарды, ол АҚШ-тан Австралияға, Ұлыбританияға және Оңтүстік Африкаға тарады. Ағылшын тілді елдерде синдикализмнің дамуы тек Ұлыбританияда болды, онда 1910 жылы Том Манн Индустриалды Синдикалистік Білім Лигасын (ISEL) құрды және тау-кен және көлік салаларындағы жұмысшыларды ұйымдастыра бастады. ISEL 1911 жылы Ливерпульде жалпы көлік ереуілін ұйымдастырды, ол маңызды халықаралық қолдауға ие болды және Оңтүстік Уэльс тау-кеншілер федерациясын синдикалистік бағытта қайта ұйымдастыруға көндірді, содан кейін 1912 жылы Ұлыбританиядағы ұлттық көмір ереуіліне қатысты. 1910 жылдарға қарай синдикализм Еуропаның барлық елдеріне тарады және қозғалыс ішінде анархистік тенденциялар дами бастады.

Анархистік синдикализмнің дамуы

Кәсіподақтардың іс-әрекетіне ортақ ұмтылысына қарамастан, революциялық синдикалистерде біртұтас идеология болмады. Голландиялық синдикалист Кристиан Корнелисен қозғалыстың үш негізгі топқа бөлінгенін анықтады: синдикализмді парламенттік саясаттан бас тарту құралы ретінде қарастырған социалистер; синдикализмді таптық күрестің ерекше идеологиясы деп түсінгендер; және анархистер. 1906 жылы CGT осы әртүрлі синдикалистік бағыттар арасында келісімге келу үшін, синдикалистік қағидалардың бірыңғай жарияланымын жасауға тырысты: Амиен хартасы. Хартада CGT идеологиялық емес, сыныптық ұйым болуы керек екені, және жалақылы еңбек пен капитализмді жоюға келісетін барлық саяси бағыттағы жұмысшыларды қабылдауы керектігі айтылды. Синдикализмнің "екі мақсаты" – еңбек жағдайларын дереу жақсарту және кәсіподақтар өндіріс пен таратуды өз қолына алатын жалпы ереуілге дайындық жасау екендігі мәлімделді. Осы мақсаттардан тыс идеологиялық көзқарастар ұйымнан тыс қалдырылуы тиіс еді. Революциялық синдикалистік бағдарламаға көңіл білдіргенмен, анархистік қозғалыстың көптеген өкілдері синдикалистік қозғалысқа күмәнді қарады. 1907 жылы анархосиндикалист Кристиан Корнелисен Амстердамда Халықаралық анархистік конгресс өткізгенде, екі бағыт арасында қақтығыс туды. CGT-нің Пьер Монатте анархизм мен синдикализмнің ортақ ұқсастықтарын көрсетуге тырысқанда, соңғысының "өздігінен жететінін" айтты. Монаттенің бұл сөздері Эррико Малатестадан күшті сынға ұшырады. Ол кәсіподақтарды жұмысшылардың өзін-өзі басқаруы үшін революциялық күрес құралы ретінде жоққа шығармай, оларды ең алдымен жұмысшылардың мүдделерін қолданыстағы жүйеде қорғаудың жолы деп санады. Сондай-ақ ол жалпы ереуілдің бүлікшілікті әлеуметтік революцияның негізгі құралы ретінде алмастыра алмайтынын, бірақ оны осы революцияның бастамасы ретінде пайдалануға болатынына сенді. Ол анархистерді кәсіподақтарды анархистік ұйымдарға айналдыруға шақырды; Амеде Дюнуа анархистік синдикализмнің негізін қалап, абстрактілі "таза анархизмді" нақты "жұмысшы анархизмімен" алмастыруға шақырды. Конгресс Анархистік Интернационал бюросын құрғанда, оған ресейлік Александр Шапиро, ағылшын Джон Тернер және неміс Рудольф Рокер сияқты синдикалистер кірді. Алайда бюро ұзаққа созылмады және 1911 жылы таратылды. Батыс Еуропадағы синдикализм мен анархизм арасындағы шиеленіске қарамастан, Испания мен Латын Америкасындағы анархистік жұмысшылар қозғалысы революциялық синдикализмнің ықпалында болды. 1907 жылы FRE және FTRE-ге мұрагерлік еткен испан жұмысшылар ұйымдары қайтадан Жұмысшылар ынтымақтастығы федерациясын (SO) құрды, оның мақсаты капитализмді социалистік жұмысшылар экономикасымен ауыстыру еді. Ол көп ұзамай Каталонияның өнеркәсіптік аймағында үлкен ықпалға ие болды, онда 1909 жылы Мароккоға испандықтардың басып кіруіне қарсы жалпы ереуіл ұйымдастырды, бірақ ол "Қайғылы апта" кезінде қатыгездықпен басылды. 1910 жылы бүкіл Испаниядағы жұмысшылар ұйымдары француздық CGT-ның синдикалистік үлгісіне негізделген Ұлттық еңбек конфедерациясына (CNT) бірікті. Ол сегіз сағаттық жұмыс күні, ең төменгі жалақы және революциялық жалпы ереуіл сияқты синдикалистік мақсаттарды қабылдады, саяси партияларды қабылдамаудың анархистік принципін сақтады және синдикализм жұмысшылардың өзін-өзі босату құралы екенін растады. Осы анархистік сипаттағы синдикализмнің күшімен бір жыл ішінде CNT 30 000 мүшеге дейін өсті және Испанияның ірі қалаларында үлкен ереуілдер ұйымдастырды. Ұйым 1911 жылы тыйым салынды, бірақ 1914 жылы қайтадан пайда болғанға дейін ел бойынша бірнеше жалпы ереуілдер ұйымдастырып, жасырын қызметін жалғастырды. Осы кезде Латын Америкасында да анархистік жұмысшылар қозғалысы күшейді. 1901 жылы Аргентинаның өңірлік жұмысшылар федерациясы (FORA) құрылды, ал 1905 жылы ол анархистік коммунизмді өзінің саяси философиясы ретінде қабылдады, синдикалистік кәсіподақтардың саяси бейтараптығын (немесе "өздігінен жететінін") қабылдамады. FORA Росарио мен Буэнос-Айресте бірқатар жалпы ереуілдер ұйымдастырды, бұл көбінесе полицияның қатал қуғын-сүргініне әкелді, бірақ сонымен қатар еңбек жағдайларын жақсартуға мүмкіндік берді. Испаниялық анархистер сол кезеңде Аргентинада "барлық жұмысшылар анархистер" екенін хабарлады. Дегенмен, 1916 жылға қарай "бетарап синдикализм" мәселесі FORA-ны анархистік және орталықшыл топтарға бөлді. FORA басқа ұйымдардың құрылуына да үлгі болды, олардың ішінде: уругвайлық өңірлік жұмысшылар федерациясы (FORU), ол Уругвай экономикасының әртүрлі салаларында бірқатар жалпы ереуілдер ұйымдастырды, нәтижесінде сегіз сағаттық жұмыс күніне қол жеткізілді; және парагвайлық өңірлік жұмысшылар федерациясы (FORP). Мексика революциясы кезінде анархистер Порфирио Диас режимін құлатуға қатысты және Дүниежүзілік жұмысшылар үйі (COM) синдикалистік ұйымын құрды. COM Панчо Вилла мен Эмилиано Сапатаның революциялық күштеріне қарсы Конституционалистермен одақ құрды, бірақ 1916 жылға қарай конституциялық үкімет тарапынан өзі де қуғынға ұшырады. Анархистік кәсіподақтар Куба мен Бразилияда да үлкен ықпалға ие болды, сонда олар Бразилия жұмысшылар конфедерациясын (COB) құрды. Чилиде анархистік қарсылық қоғамдары мен "Mancomunales" бірқатар ереуілдер ұйымдастырды, бірақ үкімет тарапынан қатыгездықпен басылды. Перуде анархистік кәсіподақтар сегіз сағаттық жұмыс күніне қол жеткізген бірнеше жалпы ереуілдер ұйымдастырды. Анархистік кәсіподақтар Боливия, Эквадор және Панама сияқты елдерде де құрылды. Анархистік және синдикалистік қозғалыстар әлем бойынша күшейе келе, 1907 жылғы Амстердам конгресіне қатысқан синдикалистер (Кристиан Корнелисен басшылығымен) Халықаралық синдикалистік бюллетень құрды, оның арқылы олар синдикалистік ұйымдар арасында байланыс орнатуға және қозғалысты одан әрі дамытуға ниеттенді. Батыс Еуропадағы революциялық синдикалистер CGT-ге халықаралық кәсіподақ конгресін шақыруға шақырды, онда реформисттік ұйымдар да қатыса алады, осылайша жұмысшылардың біртүтастығын нығайтуға болады. Неміс социал-демократтарының басшылығымен Ұлттық кәсіподақ орталықтарының халықаралық хатшылығы (ISNTUC) құрылды, ол конгресс күн тәртібінен жалпы ереуілдер мен әскериленуге қарсы резолюцияларды жоққа шығарды. CGT бастапқыда конференцияларды бойкоттады, бірақ ұйым ішінде өз мақсаттарына жету мүмкін болмағандықтан, қатысуға шешім қабылдады. ISNTUC-тан өзгеше, британдық ISEL халықаралық синдикалистік конгресс өткізуді бастамаға алды, ол революциялық таптық күресті қолдайтын және саяси партияларды жоққа шығаратын кез келген синдикалистерді шақыруға тиіс еді. 1913 жылдың қыркүйегінде конгресс Лондондағы Холборн қалалық залында өтті, Аргентина, Бельгия, Бразилия, Ұлыбритания, Куба, Франция, Германия, Италия, Нидерланды, Испания және Швециядан синдикалистік ұйымдардың делегаттары қатысты. Кристиан Корнелисен хатшылық қызметін атқарды және Александр Шапиро аударма жасады, конгресс бірқатар мәселелерді талқылады. Революциялық синдикализмді қолдаушылар мен капитализмге және мемлекетке қарсы резолюцияларды азайтуға тырысқан Альчесте Де Амбрис сияқтылар арасында айырмашылықтар туды. Конгресс капитализм мен мемлекетке қарсы таптық күрес пен тікелей әрекеттер туралы революциялық синдикалистік жарияланымды қабылдады; ол жұмыс жағдайларын жақсарту және ...

Халықаралық жұмысшылар қауымдастығы

1918 жылдан бастап CNT нығая түсті және 1919 жылы Каталониядағы өнеркәсіптің 70% -ын тоқтатқан La Canadiense жалпы ереуілінің оқиғаларында маңызды рөл атқарды. Сол жылы CNT 700 000 мүшеге жетті. Осы кезеңде жұмыс берушілер арасында үрей тарап, пистолеризм (белсенді кәсіподақ мүшелерін қорқыту үшін қарақшыларды жалдау) практикасы пайда болды, бұл кәсіподаққа елеулі зиян келтірген зорлық-зомбылық ошағын тудырды. Осы тапаншашылар 48 сағат ішінде 21 кәсіподақ жетекшісін өлтірді деген айып тағылды. 1922 жылы Берлинде Халықаралық жұмысшылар қауымдастығы (IWA) құрылды, және CNT дереу оған қосылды, бірақ Мигель Примо де Ривераның диктатурасының күшеюімен, келесі жылы еңбек одағы қайтадан тыйым салынды. Алайда, Ресей революциясынан кейін жұмысшылар қозғалысы қайта жанданған кезде, қазіргі заманғы IWA құрылды, ол өзін алғашқы Интернационалдың "шынайы мұрагері" деп жариялады. 1917 жылы Ресейде большевиктер жетекшілік еткен сәтті революция бүкіл әлемде синдикалистік табыстардың толқынына әкелді, соның ішінде АҚШ-тағы Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылардың (IWW) күресі, Латын Америкасы бойынша жаппай анархистік одақтардың құрылуы, сондай-ақ Германия, Португалия, Испания, Италия және Францияда синдикалистер ұйымдастырған жаппай ереуілдер болды, онда "бейтарап (экономикалық, бірақ саяси емес) синдикализмнің жойылғаны" айтылды. Бұл жаңа интернационалдың, сол кезде Халықаралық жұмысшылар қауымдастығы деп аталған, соңғы құрылуы 1922 жылдың желтоқсан айында Берлинде өткен құпия конференцияда болды, бұл халықаралық синдикалистік қозғалыс пен большевиктер арасындағы бұрынғыдан бекем үзілісті білдірді. IWA құрамына Италияның Синдикалистік одағы (500 000 мүшесі), Аргентинаның Жұмысшылар аймақтық ұйымы (200 000 мүшесі), Португалиядағы Жұмысшылардың жалпы конфедерациясы (150 000 мүшесі), Германияның еркін жұмысшылар одағы (120 000 мүшесі), Франциядағы Революциялық синдикализмді қорғау комитеті (100 000 мүшесі), Париждегі Combattant федерациясы (32 000 мүшесі), Швеция жұмысшыларының орталық ұйымы (32 000 мүшесі), Нидерландының Ұлттық еңбек хатшылығы (22 500 мүшесі), Чилидегі Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар (20 000 мүшесі) және Даниядағы Синдикалистік насихат одағы (600 мүшесі) кірді. Интернационалдың алғашқы хатшыларына белгілі жазушы және белсенді Рудольф Рокер, Огюстен Суши және Александр Шапиро кірді. Бірінші конгрестен кейін Франция, Австрия, Дания, Бельгия, Швейцария, Болгария, Польша және Румыниядан келген басқа да топтар қосылды. Кейіннен АҚШ, Колумбия, Перу, Эквадор, Гватемала, Куба, Коста-Рика және Сальвадордағы одақтар блогы да IWA жарғыларын қабылдады. IWW, АҚШ-тағы ең ірі синдикалистік одақ, 1936 жылы IWA-ның діни және саяси бағыттарына байланысты қосылуды қарастырды, бірақ ақырында бас тартты. Анархо-синдикалист болмаса да, IWW-ге 20 ғасырдың басында кең таралған революциялық синдикализм ағымының әсері тиді. 1905 жылы өткен құрылтай съезінде Томас Хагерти, Уильям Траутман және Люси Парсонс сияқты анархистік немесе анархо-синдикалистік көзқарастары бар ықпалды мүшелер одақтың жалпы революциялық синдикалистік бағытына үлкен үлес қосты. Анархо-синдикализм және революциялық синдикализм терминдері көбінесе бір-бірімен алмастырылып қолданылса да, анархо-синдикалистік атауы 1920 жылдардың басына дейін кеңінен қолданылмады: "Анархо-синдикалист" термині 1921-1922 жылдары кеңінен қолданыла бастады, ол коммунистердің синдикализмге коммунистік партиялардың бақылауын күшейтуге қарсы шыққан кез келген синдикалистерді қарапайымдап көрсету үшін қолданған терміні болды". IWA-ның мақсаттары мен қағидаларының бастапқы мәлімдемесінің аудармалары (1922 жылы жасалған) анархо-синдикализмге емес, революциялық синдикализмге немесе революциялық одақтарға сілтеме жасайды. Biennio Rosso (ағылшын тілінде "Қызыл екі жылдық") - 1919 және 1920 жылдар аралығындағы Италиядағы қарқынды әлеуметтік шиеленіс кезеңі, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін болды. Biennio Rosso соғыстың соңындағы экономикалық дағдарыс, жоғары жұмыссыздық және саяси тұрақсыздық аясында өтті. Ол жаппай ереуілдермен, жұмысшылардың наразылықтарымен және жер мен зауыттарды басып алу арқылы өзін-өзі басқару тәжірибелерімен сипатталды. IWA-ның көптеген көрнекті мүшелері 1920-1930 жылдары фашистердің Еуропа мемлекеттерінде билікке келуімен құрылыс қиындықтарына тап болып, жер астына кетуге немесе жойылды, ал жұмысшылар анархизмнен большевиктік социализмнің көрінетін табысына көшті. Аргентинада FORA 1915 жылы большевиктерге қарсы және жақтас фракцияларға бөлініп, IWA-ға қосылған кезде құлдырауға ұшырады. 1922 жылдан бастап анархистік қозғалыс мүшелерінің көп бөлігін жоғалтты, бұл жағдай Северино Ди Джованни ісіне байланысты одан әрі бөлінулермен ушықты. Ол 1930 жылы генерал Урибуның әскери төңкерісімен құрылыс қиындықтарына тап болды. Германияның FAUD 1920 жылдардың соңы мен 1930 жылдардың басында "қоңыр көліктердің" көшелерді бақылауға алған кезде қиындықтарға тап болды. Оның 1932 жылдың наурыз айында Эрфуртта өткен соңғы ұлттық конгресінде одақ Адольф Гитлердің фашистерімен күресу үшін құпия бюро құруға тырысты, бірақ бұл шара ұсталғандардың қатарын сейілтіп, іске аспады. FAUD органы Der Syndikalist редакторы Герхард Вартенберг Саксенхаузен концлагерінде қаза болды. 1931 жылы Мадридте өткен IWA конгресіне делегат болған Карл Виндхофф ақылынан айырылып, нацилік өлім лагерінде де қайтыс болды. Вупперталь және Рейнландта FAUD мүшелеріне қарсы жаппай сот процестері өтті, олардың көптегені өлім лагерлерінде қайтыс болды. 1924 жылға қарай ол жер астына кетіп, шахтерлер, металлургтер және мрамор өңдеушілердің маңызды ереуілдерін ұйымдастыра алса да, Муссолинидің 1925 жылы билікке келуі оның тағдырын шешті. 1927 жылға қарай оның жетекші белсенділері тұтқынға алынып немесе елден қуылды. Португалияның CGT 1927 жылы Гомес да Коштаның жаңа диктатурасын бұзуға жасаған сәтсіз әрекеттен кейін жер астына кетіп, шамамен 100 адам қаза тапты. Ол 1934 жылдың қаңтарына дейін 15-20 000 мүшесімен жер астында өмір сүрді, одан кейін сауда одақтарын фашистік корпорациялармен алмастыру жоспарларына қарсы жаппай революциялық ереуіл шақырылды, ол сәтсіз аяқталды. Ол Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін қысқартылған күйде жалғасты, бірақ күресуші одақ ретінде толыққандай құлап қалды. Жаппай үкіметтік репрессиялар анархо-синдикалистік одақтардың бүкіл әлемде құрылыс қиындықтарына тап болуына себеп болды, олар Перу, Бразилия, Колумбия, Жапония, Куба, Болгария, Парагвай және Боливияда жойылды. 1930 жылдардың соңына қарай заңды анархо-синдикалистік сауда одақтары тек Чили, Боливия, Швеция және Уругвайда ғана болды. Алайда, ең ауыр соққыны Испания азаматтық соғысы берді, онда CNT, 1,58 миллион мүшесі бар екенін мәлімдеді, Франсиско Франконың Испания Республикасын жеңісімен жер астына кетті. IWA-ның алтыншы конгресі 1936 жылы, Испания революциясы басталғаннан кейін шамалы уақыттан кейін өтті, бірақ бөлімге нақты материалдық көмек көрсете алмады. IWA 1938 жылы Париждегі соңғы соғысқа дейінгі конгресін өткізді, Германияның Польшаға басып кіруіне бірнеше ай қалғанда, ол Польшадағы 130 000 жұмысшыға дейін жұмыс істеген ZZZ синдикалистік одағынан өтініш алды, ZZZ мүшелері нацистерге қарсы қарсылықтың ядролық бөлігін құрады және Варшава көтерілісіне қатысты. Алайда, Халықаралық ұйым 1951 жылға дейін, Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін алты жыл өткен соң ғана қайтадан жиналды. Соғыс кезінде IWA мүшелерінің біреуі ғана революциялық одақ ретінде жұмыс істей алды, ол Швециядағы SAC болды.

Соғыстан кейінгі құлдырау

Анархосиндикализм Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін құлдырады, себебі Батыс блокта әлеуметтік корпоратизм қалыптасып, Шығыс блокта саяси репрессия күшейді. Болгария, Шығыс Германия, Польша және Венгриядағы анархосиндикалистік ұйымдар таратылды. Анархосиндикалистер Франконың Испаниясында қатыгез репрессияға ұшырады, CNT анархосиндикалистік қызметін жасырын түрде жалғастыруға тырысты. 1946 жылы ұйым басқа антифашистік күштермен біріккен фронтты қолдау мәселесі бойынша жарылды, бұл жарылыс 1960 жылы КНТ қайта біріккенше сақталды. КНТ-нің қызметі көбінесе Францияда жүргізілді, онда олар кем дегенде 30 000 белсенді мүшесін сақтап қалды. Португалиялық CGT-да Estado Novo тарапынан қуғынға ұшырады, оның жасырын қызметі 1960 жылдары тоқтатылды. Латын Америкасындағы анархосиндикалистер де саяси репрессияға ұшырады. Аргентиналық FORA Хуан Перон үкіметіне ереуілдер мен демонстрациялар арқылы қарсы тұруға тырысты, бірақ 1950 жылдары олардың тәуелсіз кәсіподақтары мен басылымдары жабылды және мүше саны азайды. Уругвай, Чили және Боливиядағы анархосиндикалистік федерациялар да 1950 жылдардың басында таратылды, олардың көпшілігі негізгі кәсіподақ федерацияларына бірікті. Анархосиндикалистер Латын Америкасының кәсіподақтарында 1960 жылға дейін жетекші рөл атқара берді. Анархосиндикалистер Батыс Еуропада заңды қызмет атқаруға мүмкіндік алғанымен, қозғалыстың қайта жандануы болмады. Францияда Ұлттық еңбек конфедерациясы (CNT) ірі қалаларда ондаған мың жұмысшыны біріктіре алды, бірақ оған материалдық және ұйымдық күш жетіспеді, сондықтан мүшелері көп ұзамай негізгі кәсіподақтарға кетіп қалды. Италияның USI-і де қайта ұйымдастырылды, бірақ маңызды күшке айнала алмады. Швецияда SAC салыстырмалы түрде үлкен мүшелікті сақтап қалды, бірақ 1950 жылдары санының төмендеуін бастан кешірді. Франция мен Италиядағы анархистер анархосиндикализмді жұмысшылар қозғалысындағы жік салатын күш деп санап, оның орнына қолданыстағы кәсіподақтар ішіндегі шағын ауқымды іс-шараларды қолдауға кірісті. Тарихшылар Марсель ван дер Линден мен Уэйн Торптың айтуынша, батыс капиталистік жүйедегі өзгерістер, мысалы, өндірістің ұтымдылығы мен автоматтандырылуы арқылы еңбек бөлінісінің күшеюі, анархосиндикалистік қозғалыстың және радикалдық жұмысшылар қозғалысының жалпы құлдырауына себеп болды. Кейнсиандық экономика да экономикаға мемлекеттік араласудың күшеюіне әкелді, бұл әл-ауқат мемлекеттерінің пайда болуына әкелді, бұл жұмысшылардың өмір сүру жағдайын жақсартты және оларға экономикалық жүйелерінің жұмыс істеуіне үлес қосты. Ван дер Линден мен Торп пікірінше, анархосиндикалистік қозғалыстың алдында үш мүмкіндік тұрды: маргинализация қаупімен өз принциптерін берік ұстау; жаңа материалдық жағдайларға бейімделу үшін кейбір принциптерін қайта қарау; немесе толықтай таралып, реформашыл кәсіподақ қозғалысына қосылу. Бірінші жолды IWA ұстанды, ол 1950 жылдары анархосиндикалистік принциптерін қайта растау үшін бірқатар резолюцияларды қабылдады, мемлекетшіл күштермен ынтымақтастықтан бас тартып, бұрынғы "тактикалық автономия" позициясынан бас тартты. Бұл IWA-да жарылысқа әкелді, голланд және швед бөлімдері 1958 жылы халықаралық ұйымнан шығып кетті. Екінші жолды SAC таңдады, ол өз принциптерін жаңартуды шешті, бұл жаңғыруды жалғастыру үшін, өзін анархосиндикалист деп атауды жалғастыра отырып. Бұл ревизионистік тенденцияға антимемлекеттікшіліктің "ортодоксальдылығына" қарсы шыққан неміс синдикалисі Хельмут Рюдигер ықпал етті. Рюдигер жаңа әлеуметтік жағдайлар мемлекетті ғана емес, сонымен қатар жұмысшылар ешқашан келіспейтін жаңа әл-ауқат жүйесін де жояды деп мәлімдеді. Оның орнына, ол анархосиндикалистер болашақ әлеуметтік революцияны күтудің орнына, оны нығайтылған демократияландыруға қарай реформалау үшін қолданыстағы жүйеде әрекет етуі керек деп ұсынды, бұл біртұтас майдан ішінде жұмыс істеуді және жергілікті сайлауға қатысуды ақтады. Осы жаңа көзқараспен SAC Швецияның әл-ауқат мемлекетінде жұмыссыздық сақтандыру қорын басқаруда маңызды рөл атқара бастады. 1952 жылы SAC мүшелері оның мақсаты жеке және мемлекеттік кәсіпорындарды басқаруды акционерлерден жұмысшыларға кезең-кезеңмен беру арқылы өнеркәсіптік демократия орнату екенін жариялады. Ұйым "революцияның сиқырлы таяғы" деп аталатын нәрседен бас тартып, шведтік әлеуметтік жүйедегі солшыл оппозицияның рөлін...

Қазіргі заманғы қайта жаңғыру

ХХІ ғасырдың басында анархо-синдикализм қайта жанданды, себебі анархо-синдикалистік ұйымдар бүкіл әлемде қайта пайда болды. Еуропа мен Америкада бұрыннан бар және тоқтап тұрған ұйымдар қайта жанданды, ал Африка мен Азияда жаңа ұйымдар құрылды. Аргентинада FORA қайта құрылды, ал Испанияның CNT, Францияның CNT және Италияның USI белсенділік танытты. Индонезия, Нигерия және Сирияда анархо-синдикалистік топтар құрылды, ал Сьерра-Леонеде IWW филиалы ашылды. Бұл сонымен қатар аграрлық социалистік қозғалыстың қайта жандануымен бірге болды, өйткені Via Campesina-ға қатысты ұйымдар жаңа либерализм мен жаһандануға қарсы жергілікті халық пен шаруалардың қарсылығын үйлестіре бастады. Олар салыстырмалы түрде шағын болғанымен, жұмысшылар қозғалысына жетекшілік етуге тырысудың орнына, жұмысшылардың өзін-өзі басқару және өзін-өзі ұйымдастырудың қолданыстағы бастамаларын радикалдандыруға бағытталды. Анархо-синдикалистер әлеуметтік қақтығыстарға көбірек қатысты, Испанияның CNT 10 000 мүшеге дейін өсіп, елдегі ең радикалды ереуілдерге қатысты. Пуэрто-Реалда CNT бастаған жұмысшылар жиналыстары жаппай ереуіл ұйымдастырды және жергілікті кеме жасау зауытының жабылуына қарсы тікелей әрекеттер жасады. Ереуілдегі жұмысшылар қаланың барлық жерінде кедергілер қойды, көшеде полициямен қақтығысты, инфрақұрылымды қиратты және ақырында портты сақтап қалуға қол жеткізді. 2000-шы жылдарда CNT Испанияның қалаларында бірнеше жаппай ереуіл ұйымдастырды, ал USI Италияда бірқатар жалпы ереуілдерге қатысты. Коммунистік Ресейден кейін анархо-синдикализмді Анархо-синдикалистердің революциялық конфедерациясы (КРАС) қайта жандандырды, ол бірқатар ереуілдерге қатысып, анархистік насихаттар таратты және антимилитаристік іс-қимылдармен айналысты. 2007 жылға қарай IWA әлемнің түкпір-түкпірінен келген ұйымдарды білдіретін 16 филиалдық бөлімге дейін өсті. Сол жылы революциялық синдикалистік саммит әлемнің әр тарапынан 250 делегатты біріктірді, ең ірі делегация Африка кәсіподақтарынан келді. Қазіргі анархо-синдикалистік қайта жандану жаңа жіктер толқынын да әкелді, өйткені жаңа синдикаттар бұқаралық базаны іздеу, жұмыс кеңестеріне қатысу және әлеуметтік реформаларға қол жеткізу мақсатымен құрылды. Бұл жаңа ұйымдардың қатарында 1984 жылы испан CNT-дан бөлініп шыққан Жалпы еңбек конфедерациясы (CGT), 1995 жылы француз CNT-дан бөлініп шыққан CNT F және итальяндық Cobas бар. Онжылдықтар ішінде CGT Испанияның үшінші ірі кәсіподағына айналды, ол екі миллионнан астам жұмысшыны білдірді, ал COBAS өз қатарында жүздеген мың жұмысшыны санады. Бұл ұйымдар 2003 жылы жаңа интернационалды – «Еуропалық альтернативті синдикализм федерациясын» құрды.

Теория және саясат

Анархосиндикалистер жұмысшылардың тікелей әрекеттері, үкіметтік лауазымға өкіл сайлау сияқты жанама әрекеттерге қарағанда, олардың өзін-өзі босатуына мүмкіндік береді деп сендіреді. Анархосиндикалистер жалақы жүйесіне қарсы тұратын жұмысшылар ұйымдары жаңа қоғамның негізін құрады және өздерін-өздері басқаруға тиіс деп санайды. Оларда басшылар немесе «бизнес агенттері» болмауы керек; керісінше, жұмысшылар өздеріне қатысты мәселелерді өздері шешуі керек. Рудольф Рокер – анархосиндикалистік қозғалыстың ең ықпалды тұлғаларының бірі. Рокердің ықпалымен Ноам Чомский «Анархосиндикализм: теория және практика» кітабының қазіргі заманғы басылымына кіріспе жазды. Дүниежүзілік өнеркәсіптік жұмысшылар ұйымының (IWW) мүшесі Чомский өзін анархосиндикалист деп атайды, ол классикалық либералдық саяси теорияны қазіргі өнеркәсіптік қоғамға қолданудың тиімді жолы деп санайды.