Кіріспе

Сампуранатхэван – Аяваджи мифологиясында кездесетін мифтік тұлға. Ол Дева Логаның қуатты Девасы саналды. Кали Югада дүниеге келіп, тарихта Мудисудум Перумал немесе Мутукутты деп белгілі болды. Мудисудум Перумалдың немесе Мутукуттының нақты туған күні белгісіз. Көбінесе ол 1810 немесе 1809 жылы туған деп есептеледі, ал кейбіреулер Акиламның көзқарасын ұстанады.

Пара Деватай

Дева-Логаның Сампуранатхэван мен Яма-Логаның Парадеватхай ғашық болған. Сондықтан Сампуранатхэван Тирумалдан дүниеге келуін сұрағанда, ол өзінің сүйіктісіне де осы дүниеге келуін тіледі. Парадеватхай бұрын Яма-Логаның бір адамына үйленген, бірақ кейін оны тастап кеткен. Тирумал Парадеватхайдың әйелі екенін, Сампуранатхэванның Дева-Логадан, ал оның Яма-Логадан екенін (әлеуметтік айырмашылық) айтып, бас тартты. Тирумал Сампуранатхэванның дүниеге келуі ұлы нәрсе болар, бірақ оныкі болмайтынын, сондықтан Сампуранатхэванның қатылысы дұрыс емес екенін, мәселені тастауға кеңес берді. Бірақ Сампуранатхэван: "Сұлтан, ең қастерлі жерде ғана құдайға деген махаббат басталады, кездейсоқ жерде емес. [Оның махаббатының құдайдан туғанын білдіреді.] Олай емес пе? Сондықтан, менің тілегімді орындаңыз. Мен оған деген махаббатымды ең жоғары деңгейге көтеремін" деп уәде берді. Сондықтан Тирумал оларға бірге және қадірлі түрде дүниеге келу үшін аскетизм жасауға рұхсат берді.

Тавамның сәтсіздігі

Сампуранатхэван мен Пара Деватаи тапана кірісті. Олардың тавамы аяқталуға жақын келгенде, Индра сол жақтан келе жатқанын көрді. Осыған дейін олардың тапасы ешқандай қиындыққа ұшырамаған еді. Бірақ Индраны көрген соң, Сампуранатхэванның санасында бір тілек пайда болды. Ол Парадеватаиға: "Жаным, сенің және менің Индраның тәжін киіп, әлемді билеуіміз жақсы болар еді", - деді. Парадеватаи: "Жарайды, жаным, бірақ Брахма бізді солай жаратса да, мәңгілік болсын", - деп жауап берді. Ол оған өзінің құштарлығын білдіріп отырды. Осы уақытта Кайлайда Шиван мен Тирумал Лакшмиді теңізге магарам ретінде жіберіп, Калиді жою жолын талқылап жатыр (оны теңізде бала туу үшін тапана да жасау керектігі айтылды). Тирумал оған Сампуранатхэван мен Парадеватаи және олардың тавамы туралы айтты. Ол сондай-ақ, олардың тавамын аяқтау және оларға бала берілген уақыт келгенін, сондықтан барлығы бірге оларға бару керектігін ұсынды. Тирумал мен Шиван тавамды көруге келді. Сампуранатхэван мен Парадеватаи оларды құшақтап, мақтап қарсы алды. Шиван оларды көрген сәтте Тирумалга олардың тавамы сәтсіз аяқталғанын айтты, себебі олар Индраның тәжін тілеген. Мұны естіген Тирумал Сампуранатхэваннан түсіндіруді сұрады. Бірақ ол: "Мен тек ойымды әйеліммен көздерім арқылы бөлісемін. Біз тек санамызбен ғана байланыстамыз. Сіздің қадірлілігіңіз, сіз қалай мұны сезіне алдыңыз?" - деп таң қалды. Осы сөздерді айтқан соң, ол Шиван мен Тирумалдың аяғына жығылып, жасаған қателігі үшін кешірім сұрады. Парадеватаи да амандық тілеп жылады. Олар Шиван мен Тирумалдан оларды біріктірулерін жалбарып өтінді.

Парадеватхайдың тууы

Мұны көрген Тирумал Парадеватаиға: "Сенің тырысың нәтижесіз аяқталғандықтан және бұрынғы күйеуің сенен айырылғаннан кейін шеккен азабы үшін, сен Ямакуламда дүниеге келіп, Яма Локамдағы күйеуіңмен үйленесің", - деді. Сен сол жерде қиындық көресің. Ауырып, бақытсыз өмір сүресің. Ол күйеуіңмен дене жақындығына бармайсың. Бірақ, бәрібір, кармаң бойынша оған тиісті барлық міндеттеріңді орындайсың. Осы уақытта Сампуранатхеван Девакуламда дүниеге келіп, қуанышпен өмір сүреді. Алдыңғы жақындығыңның арқасында сіздер кездесіп, бір-біріңізге ғашық боласыңдар. Сен Құдайға, әке-шешеңе, туысқандарыңа немқұрайлы қарайсың және Сампуранатхеванды күйеуің деп есептейсің. Басқалардың жамандауынан азап шегесің. Содан кейін сен жоғары бақытты іздейсің және (жоғары шындықты) Құдайды түсінесің, сосын сенің мокшаға жететінің туралы уада беріледі. Осылай айтқаннан кейін ол дүниеге келді.

Сампуранатхэванды қабылдау

Тирумал Сампуранатхенге Парадеватхайды дүниеге әкелу туралы тілегі қабылданғанын айтты. Сампуранатхэван оларды мақтап, өз күнәсін кешіруді сұрады (Индра тажына құмарлық танытқаны үшін). Мейон оған: "Ол, Парадеватхай, күйеуі тірі болса да, сені сүйді. Бұл күнә. Сен оны тазарту үшін тавам жасадың. Бірақ ол да сәтсіз аяқталды. Сондықтан сен де осы дүниеге туып, оның сияқты азап шегуің керек. Сенің оған деген терең махаббатыңнан кейін, сенің санаң онымен бірікпей, өз-өзіңе қол жұмсауға ұмтылады. Сен және Парадеватхай күйеу-әйел ретінде өмір сүресіз. Сол кезде Мен келіп, сені өзгертіп, ұлым ретінде қабылдаймын. Сен арқылы ғана Сантрордың күйреуінен туған қайғы-қасіретімді жоямын. Сампуранатхэван: "Сіздің ұлылығыңыз, мен жамандық пен қайғыға толы дүниеге тудым. Мені Сантрордың алғашқы руында жаратуыңызды өтінемін. Мені ғана емес, менің арасында туатын Сантрор халқының да құтқарылуын сұраймын. Ол Тирумалдан оны құтқару үшін қашан дүниеге келетінін сұрады. Тирумал оның Девакуламдағы Сантрор руында жаратылатынын айтты және оның келген кезде дүниеде болатын бірнеше оқиғаны атап көрсетті. Содан кейін Сампуранатхэван Шиван мен Тирумалға мақтау айтып, дүниеге келді."

Сампуранатхэванның тууы

Сампуранатхэванның туған жылы мен нақты күні туралы әртүрлі пікірлер бар. Көптеген тарихшылар оның 1809 жылы дүниеге келгенін айтады, ал кейбір деректерде 1808 жыл көрсетілген. Сампуранатхэванның жаны адам денесінде дүниеге келуі керек еді. Тарихшылар туған күнін 12 наурыздан 19 сәуірге дейін болжайды. Ол Поннумадан Какачи (сонымен қатар Веилай деп те аталады) жұбайының екінші ұлы болып дүниеге келді. Бұл баланың анасы Понну Надардың әйелі Какачи болды. Бұл бала өсіп, тарихта Мутукутты деп танылды.

Сампуранатхэванның өмірі

Сампуоранатхэван, сондай-ақ Мутукутты 1809 жылы Каньякумари ауданындағы (сол кезде Траванкордың бір бөлігі болған) Пувандантопеде Понну Надар мен Вейилал Амма отбасында дүниеге келді. Оны бастапқыда Мудисӯдум Перумал деп атады, яғни «тажы бар ием» деген мағынаны білдіреді. Бірақ, адамдар осы есімге наразылық білдіріп, ата-анасын баланың атын Мутукутты деп өзгертуге мәжбүр етті. Бала бастапқыда Мудисӯдум Перумал деп аталды, бірақ жоғары касталардың қысымы салдарынан аты Мутукутты болып өзгертілді. Ол өмірін пальмаға көтерілуші ретінде бастады. Парадеватимен танысып, олар күйеу-әйел болып өмір сүрді. Парадевати көп ұзамай ұл туды, бірақ оның бірінші күйеуі оның әкесі болды деп айтылды. Акилам мұндай туылған бала туралы ештеңе айтпайды. Мутукутти діншіл бала болды және Вишну құдайына ерекше қызығушылық танытты. Акилатиратту кітабында ол үйінде Вишнуға арналған пьедестал орнатқаны айтылады. Он жеті жасында Мутукутти жақын маңдағы Пувиюр ауылынан Тирумаламмалмен бірге тұрып, оның қоғамдық іс-шараларында оған қызмет ету үшін бірге өмір сүрді. Тирумаламмал бұрын күйеуі болған, бірақ оны тастап Мутукуттиге үйленді. Акилатираттудан алынған цитаталарға сәйкес, олардың ұлы болған, ол оның бұрынғы күйеуінен туған. Мутукутти пальмира пальмасына көтеріліп және ауыл шаруашылығында жұмыс істеу арқылы күнкөрісін тапты. 17 жасында ол Пувиюрдың Ағаштейсварам ауылынан келген Тирумаламмалға үйленді. Бірақ, олар ешқашан үйленбеген және әйелдер оған тек қызмет ету үшін келген деген пікір де бар. Ол өмірін пальмаға көтерілуші және ауыл шаруашылығы жұмысшысы ретінде жалғастырды. 22 жасында ол ауырып қалды. Тағы бір дерек бойынша, 16 жасында жоғары касталар Вайкундардың прогрессивті көзқарастары мен оның үлкен беделіне ашуланып, оны жоюға бірнеше рет тырысты, бірақ барлығы сәтсіз аяқталды. Сондықтан олар оны жасырын түрде өлтіруге сөз байласты. Олар оның көзқарастарына сене бастағанын және оны және оның уағыздарын мақтайтынын көрсетті. Олар оны Марунхувж Малайға банкетке шақырды. Оған тамақпен бірге у берілді. Мутукутти жиырма төрт жасында бір жыл бойы ауырып, қиналып жүрді. Осы уақытта анасы түсінде Нараян құдайынан ұлын Тиручендур ғибадатханасына алып баруын естіді. Анасы ауру ұлын Тиручендурдағы ғибадатханаға алып барды, сол кезде онда фестиваль өтіп жатқан еді. Ол теңізге кіріп, жоғалып кетті. Ата-анасы оның денесін бір күн бойы іздеді. Аңыз бойынша, сол күні теңіздің ішінде Сампуоранатхэван, яғни Мутукутти Нараян құдайынан мокша алды.