Кіріспе

Тамил ақыны және философы Тхеруваллувар

Тхеруваллувар, көбінесе Валлувар деп аталатын, үнді ақыны және философы. Ол ең белгілісі этика, саяси және экономикалық мәселелер, сондай-ақ махаббат туралы жырлар жинағы – «Тируккурал» атты шығармасының авторы ретінде танымал. Бұл мәтін тамил әдебиетінің ерекше және кеңінен құрметтелген туындысы саналады. Тамил әдебиетінің маманы Камил Звелебилдің айтуынша, Валлувар туралы нақты ақпарат өте аз. Оның өмірі мен тегі туралы түрлі біографтар оның әдеби шығармаларынан әртүрлі пікірлер білдіреді. Валлувардың өміріне қатысты нақты емес агиографиялық және аңыздық әңгімелер бар. Үндінің ірі діндерінің барлығы, сондай-ақ 19 ғасырдың христиан миссионерлері оны құпия түрде шабыттандырылған (крипто) немесе бастапқыда өздерінің дәстүріне жататын тұлға деп мәлімдеуге тырысты. Оның отбасылық жағдайы, діни көзқарастары немесе туған жері туралы нақты мәліметтер жоқ. Ол кем дегенде Майлапур қаласында (қазіргі Ченнайдың бір бөлігі) өмір сүрген деп есептеледі, ал дәстүрлі есептер мен жазбаларының тілдік талдауына сүйене отырып, оның өркендеу кезеңі б.з.б. 4-ғасымнан б.з. 5-ғасымының басына дейін даулы. Камил Звелебил «Тируккурал» мен Валлуварды шамамен 500 жылға жатқызады. Валлувар оның заманынан бері этикалық, әлеуметтік, саяси, экономикалық, діни, философиялық және рухани салалардағы көптеген ғалымдарға үлкен әсер етті. Ол ұзақ жылдар бойы ұлы дана ретінде құрметке ие болды, ал оның әдеби шығармалары тамил мәдениетінің классикасы саналады.

Өмір

Валувардың өмірі туралы нақты мәліметтер өте аз. Шын мәнінде, оның нақты есімі де, шығармасының бастапқы атауы да анық белгілі емес. Кітаптың өзі авторын атамайды. 19 ғасырда оның шығармаларын француз тіліне аударған Месье Ариэль оны "аты жоқ автордың аты жоқ кітабы" деп атап, кеңінен танымал болды. Тируваллувар (сөздік мағынасы – Әулие Валувар) деген есім алғаш рет Тируваллува Маалаи мәтінінде кездеседі. Валувардың өмірі туралы болжамдар көбінесе оның шығармаларынан және оны сілтеме жасайтын басқа тамил әдебиеттерінен туындайды. Звелебилдің сөзіне сүйенсек, Валувар "әдетте эклектикалық көзқарастары бар, тамил классикалық кезеңінің ерте туындыларымен жақсы таныс және санскрит заңдық және нұсқаулық мәтіндерімен (субхашита) білімді джайнист болған".

Дәстүрлі өмірбаяндар

Шаиваттық тамил мәтіні Тируваллува Маалаиде Валлувар аңызына қатысты ең көне мәтіндік сілтеме бар, бірақ ол мерзімделмеген. Бұл мәтін отарлық дәуірде назар аударды, себебі 19 ғасырдың басындағы бір түсіндірмеде ол «Валлуван» (Валлувар) деп аталды, ал оның мәтіні «Ведалардың эзотерикалық білімін әлемге ұсынды». Алғашқы мәтінде Курал санскрит әдебиеті контекстінде баяндалған. Түсіндірмеде Валлуванның «төменгі кастада туғаны» туралы айтылған, бірақ түпнұсқа мәтінде мұндай мәлімет жоқ. Стюарт Блэкберннің сөзіне сәйкес, бұл түсінік мәтіннен тыс және ауызша дәстүрге негізделген сияқты. Валлувардың өмірі туралы аңыздарды қолдайтын колониялық дәуірге дейінгі басқа мәтіндік деректер табылмады. 19 ғасырдың басынан бастап, үнді тілдерінде және ағылшын тілінде Валлувар туралы көптеген аңыздар жарияланды. Отарлық дәуірдегі әдебиетте Валлувардың отбасылық тегі және қызметі туралы әртүрлі пікірлер айтылды, олардың барлығы оның мәтінінің таңдамалы бөлімдерінен немесе отарлық дәуір басталғаннан бергі агиографиялардан шығарылған. Бір дәстүрлі нұсқада ол парайар тоқымашысы болған делінеді. Тағы бір теория бойынша, ол Веллалардың шаруашылық кастасынан шыққан болуы керек, себебі ол өзінің еңбегінде шаруашылықты мақтайды. Тағы бір дерек бойынша, ол пария әйел мен брахман әкеден туған. Му Рагхава Айенгар «валлува» атауының оның есіміндегі «валлабха» патшалық шенеуніктің атауының өзгеруі екенін болжады. С. Вайяпури Пиллай Валлувардың атын «Валлуваннан» (парайар кастасының патшалық соқпақшыларынан) алғанын және ол «армияның кернейшісіне ұқсас жариялаушы жігіттердің басшысы» болғанын ұсынды. Х. А. Стюарт 1891 жылғы халық санағының есебінде Валлувандардың Парайярлар арасындағы діни шенділер екенін және Паллавалар билігі кезінде дін қызметкерлері болғанын мәлімдеді. Сол сияқты Роберт Колдуэлл, Дж. Х. А. Тременхир және Эдвард Джуитт Робинсон да Валлувардың парайяр екенін айтты. Валлувар Васуки есімді әйелге үйленген болуы мүмкін және Майлапурда тұрған. Дәстүрлі есептерге сәйкес, Валлувар тамил айының Вайкаси айындағы Анушам күні қайтыс болған. Капилар Агавал поэмасы, авторды Валлувардың бауыры деп сипаттайды. Онда олар Ади есімді пулая анасы мен Бхагван есімді брахман әкесінің балалары екені айтылған. Поэмада жұбайлардың жеті баласы болғаны, оның ішінде үш ұлы (Валлувар, Капилар және Атикаман) және төрт қызы (Аввай, Уппаи, Урувай және Велли) болғаны жазылған. Алайда, бұл аңыз жалған. Камил Звелебил Капилар Агавалды біздің заманымыздың 15 ғасырына, оның тіліне сүйене отырып мерзімдейді. Әртүрлі өмірбаяндарда Валлувардың әйелінің есімі Васуки деп көрсетілген, бірақ мұндай мәліметтердің тарихилығы күмәнді. Дәстүрлі өмірбаяндар ғана емес, сәйкес келмейді, сонымен қатар Валлувар туралы сенімсіз мәлімдемелерді қамтиды. Оның тууының әртүрлі нұсқаларымен қатар, олардың көпшілігі оның тауға барып, аңызға айналған Агастья және басқа да даналармен кездескенін айтады. Қайту жолында ол күні бойы Валлувардың үстінде көлеңкесі жылжымай тұрған ағаш астында отырады, жынды өлтіреді, су тасқыны тудырып, оны кері шегіндіреді, кемеге тиіп, керемет түрде жүзіп кетеді, оның әйелі Васуки құм пісіріп, қайнатылған күріш шығарады және тағы да басқалар. Ғалымдар осы және осы агиографиялық әңгімелердегі барлық байланысты аспектілерді ойдан шығарылған және тарихи емес деп санайды, бұл «халықаралық және үнді халықтарының фольклорына» тән ерекшелік. Дәстүрлі есептерде айтылған төменгі туылған, жоғары туылған және парья болу да күмәнді. 1904 жылға қарай Пурналингэм Пиллай, дравидизмнің жақтаушысы, осы дәстүрлі есептер мен әңгімелерді талдап, оларды аңыздар деп атады. Блэкберннің сөзіне сәйкес, Пиллайдың талдаулары мен аргументтері берік. Валлувардың өмірінен жасалған бұл ойдан шығарылған жазбалар Джордж Поуп және басқа да еуропалық жазушылар сияқты христиан миссионерлері дәстүрлі жазбалардың аспектілерін таңдап қабылдағандықтан, кеңінен жарияланғандықтан және тамил тарихы туралы міндетті оқуға айналғандықтан танымал болды.

Күні

Валувардың нақты қай күні қолданылғаны белгісіз. Оның еңбектері б.з.д. 300 жылдан біздің заманымыздың VI ғасырына дейін әртүрлі мерзімге белгіленді. Дәстүрлі деректер бойынша, бұл үшінші Сангамның соңғы жұмысы болды және ол құдайлық сынақтан өтті. Бұл дәстүрге сенетін ғалымдар, мысалы Сомасундар Бхаратхиар мен М. Раджаманикам, мәтінді б.з.д. 300 жылға дейін датуға болады. Тарихшы К. К. Пиллэй оны біздің заманымыздың бірінші ғасырының басына жатқызған. Звелебилдің айтуынша, осы ертедегі б.з.д. 300-1 жылдардағы деректер қабылданбайды және мәтіннің ішінде дәлелдермен қолдау таппайды. Оның тілі мен грамматикасы, кейбір ертерек санскрит көздеріне қарыздылығы, ол "Тамбылдың ертедегі бард ақындарынан" кейін, бірақ тамилдік бхакти ақындарынан бұрын өмір сүргенін көрсетеді. 1959 жылы С. Вайяпури Пиллай бұл еңбекті біздің заманымыздың VI ғасырына немесе одан кейін деп белгіледі. Оның ұсынысы санскрит тілінен алынған сөздердің көп мөлшерде кездесетіндігіне негізделген, сондай-ақ мәтін санскрит тіліндегі кейбір мәтіндерге деген құлақтандыру мен қарыздылықты көрсетеді. Звелебилдің айтуынша, тағы бірнешеуінің этимологиясы белгісіз және болашақтағы зерттеулер оларды дравидтік деп дәлелдей алады. Санскрит тілінен алынған 102 қарыз сөз "көп емес", ал Звелебилдің айтуынша, мәтіндегі кейбір ілімдер "күмәнсіз" сол кездегі санскрит еңбектеріне, мысалы Арташастра мен Манусмритиге (Манавадхармасастра деп те аталады) негізделген. Камил Звелебилдің айтуынша, бұл мәтін (Сангам) кезеңіне жатпайды. 1970 жылдары Звелебил мәтінді біздің заманымыздың 450 және 500 жылдары аралығында жазылған деп есептеді. Оның бағасы ұқсас тамил тілінің ерекшеліктері бар тамил мәтіндерінің даталарына негізделген, сондай-ақ оны тамил және санскрит трактаттарының кейбіреулерінен кейін орналастыру арқылы, мәтінде бірнеше грамматикалық жаңалықтар бар екендігіне көз жеткізеді. Сондай-ақ, бұл мәтінде санскрит тілінен алынған сөздердің саны ескі мәтіндерге қарағанда көп. Звелебилдің айтуынша, автор ежелгі тамил әдеби дәстүрінің бір бөлігі болумен қатар, "бір үлкен үнді этикалық, дидактикалық дәстүрінің" бір бөлігі болды, өйткені оның бірнеше өлеңдері санскрит классикасындағы өлеңдердің аудармалары екендігі сөзсіз. XIX ғасыр мен XX ғасырдың басында еуропалық жазушылар мен миссионерлер мәтін мен Валлуварды біздің заманымыздың 400-1000 жылдары аралығында жазған деп санайтын. Блэкберннің айтуынша, "қазіргі ғылыми консенсус" мәтін мен авторды шамамен 500 жылынан бастап жазған деп есептейді. 1935 жылдың қаңтарында Тамил Наду үкіметі ресми түрде 31 жылды Валлувар жылы деп таныды. Мараималаи Адигалдың ұсынысы бойынша, Валувар жылы күнтізбеге қосылды. Осылайша, Валувар жылы 31 жылды жалпы дәуірдің кез келген жылына қосу арқылы есептеледі.

Туған жері

Валлувар туралы басқа да көптеген мәліметтер сияқты, оның нақты туған жері белгісіз болып қалады. Валлувар Мадурайда, кейін Майлапурам немесе Тирумайлай (қазіргі Ченнаидегі Майлапур) қаласында өмір сүрген деп есептеледі. Оның Майлапурамда туып, кейіннен Мадурайға көшіп, король сарайында еңбектерін жариялаған деген мәліметтер де бар. Капилар Акавал поэмасында Валлувар Майлапурамдағы майлы жаңғақ немесе илупай ағашының (Madhuca indica) басында дүниеге келгені айтылса, ал Тируваллува Маалаи поэмасының 21-ші шумағында ол Мадурайда туған деп көрсетілген. 2005 жылы Каньякумари тарихи және мәдени зерттеу орталығының (KHCRC) үш мүшеден тұратын зерттеу тобы Валлувар қазіргі Каньякумари ауданындағы Тхрунаянаркуричи ауылында дүниеге келгенін мәлімдеді. Олардың бұл пікіріне Кани тайпасының ескі басшысының Валлувар Каньякумари ауданының таулы аймақтарындағы "Валлуванаду" аумағын билеген патша болғаны туралы айтқан сөзі негіз болды.

Әдеби шығармалары

Бұл Валувардың негізгі еңбегі. Онда 1330 шумақ бар, олар әрқайсысы 10 шумақтан тұратын 133 бөлімге бөлінген. Алғашқы 38 бөлім моральдық және әлемдік тәртіп туралы (тамил: арам, скт: дхарма), келесі 70 бөлім саяси және экономикалық мәселелерге (тамил: порул, скт: арта) арналған, ал қалған 25 бөлім ләззат туралы (тамил: инбам, скт: кама). Үш бөлімнің ішінде Валувардың екінші бөлімі (порул) бірінші бөлімнен екі есе, ал үшінші бөлімнен үш есе үлкен. Порулға арналған 700 шумақта (текстің 53%) Валувар көбінесе мемлекеттік басқару және соғыс жүргізу туралы әңгімелейді. Бұл мәтін бірнеше үнді және халықаралық тілдерге аударылған. 1730 жылы Констанцо Бесчи оны латын тіліне аударды, бұл еңбек Еуропалық зиялыларға танылуына көмектесті. Бұл тамил тіліндегі ең құрметті еңбектердің бірі. Жалпы, Валувардың жалғыз еңбегі деп есептеледі. Алайда, тамил әдеби дәстүрінде Валувар көптеген кейінірек жазылған мәтіндердің авторы деп саналады, соның ішінде медицина туралы екі тамил мәтіні – Гьяна Веттиян (1500 шумақ) және Панчаратнам (500 шумақ). Көптеген ғалымдар бұл мәтіндердің (16 және 17 ғасырлар) кейінгі кезеңде жазылғанын, және мүмкін Валувар есімді автордың туындылары екенін айтады. «Панчаратнам» және «Гьяна Веттиян» кітаптары тамил ғылымы мен әдебиетіне, сондай-ақ басқа да Сиддха медицинасына үлес қосады. Бұлардан өзге, Валуварға тағы 15 тамил мәтіні жатқызылады, атап айтқанда: Ратна Сигамани (800 шумақ), Карпам (300 шумақ), Надаханта Тиравукол (100 шумақ), Надаханта Саарам (100 шумақ), Ваития Сутрам (100 шумақ), Карпагуру Нул (50 шумақ), Муппу Саатирам (30 шумақ), Ваадха Саатирам (16 шумақ), Муппу Гуру (11 шумақ), Кавуна Мани (100 шумақ), Аени Йетрам (100 шумақ), Гуру Нул (51 шумақ), Сирппа Чинтамани (астрология туралы мәтін), Тируваллувар Гьянам және Тируваллувар Канда Тирунаданам. Деванея Паванар сияқты бірнеше ғалымдар Тируваллувардың осы мәтіндердің авторы болғанын жоққа шығарады.

Қабылдау

Джордж Углоу Поп Валлуварды «Оңтүстік Үндістанның ең ұлы ақыны» деп атады, бірақ Звелебилдің сөзіне қарағанда, ол ақын болмаған. Звелебилдің пікірінше, автор өлең өлшемін өте шебер қолданғанымен, бүкіл шығармада «нағыз және ұлы поэзия» кездеспейді, тек үшінші кітабында – махаббат пен құмар туралы айтылған бөлімінде ғана көзге түседі. Бұл Валлувардың басты мақсаты өнер тудыру емес, ақыл-ой, әділдік және этикаға негізделген нұсқаулық мәтін жасау болғанын көрсетеді. Валлувар тамил мәдениетінде құрметке ие және жоғары бағаланады, оның еңбегіне тоғыз түрлі ат берілгендігі осының дәлелі: (қасиетті Курал), Уттараведам (соңғы Веда), Тируваллувар (автордың атымен аталған), Пойямоли (ақиқат сөз), Вайураи валтту (шындық мақтау), Тейванул (құдай кітабы), Потумарай (жалпы Веда), Муппал (үштік жол) және Тамилмарай (Тамил Ведасы). Оның әсері мен тарихи қолданылуы туралы көптеген аңыз бар. 1708 жылы неміс миссионері Бартоломаус Зигенбальд малабарлықтардың «оны өте жоғары бағалайтынын», оны «өздерінің нұсқаулықтары» ретінде пайдаланатынын, дәстүрлері мен пікірлерін дәлелдеу үшін одан үзінділер келтіретінін, ал білімді адамдары оны тек оқып қана қоймай, жаттап алатынын айтқан. Блэкберннің сөзінше, Валлувар мен оның еңбегіне колониялық Үндістандағы алғашқы еуропалықтар тарапынан шамадан тыс құрмет көрсетілген. Мысалы, Говер оны «Тамил Гомері, Он Буйрық және Данте біріктірілген нұсқасы» деп мақтаған. Колониялық кезеңде индустар «христиандардың индустарды жалған сенімдерге және қатыгездікке айыптауына» жауап ретінде осы мәтінді пайдаланған.

Ғибадатханалар

Валлувар дәстүрлі түрде Үндістанның оңтүстік аймағындағы түрлі қауымдар тарапынан құдай және әулие ретінде құрметтеледі. Майлапур және Тиручули сияқты көптеген қауымдар Валлуварды сайви дәстүрінің 64-ші наянмары ретінде қадір тұтады. Оңтүстік Үндістан бойынша Валлуварға арналған ғибадатханалар бар. Олардың ең танымалсы – Ченнайдағы Майлапур ғибадатханасы. 16-шы ғасырдың басында салынған бұл ғибадатхана Майлапурдағы Экамбареесвара Камакси (Шива Парвати) ғибадатхана кешенінің ішінде орналасқан. Жергілікті тұрғындар Валлувардың осы жерде, ғибадатхана кешеніндегі ағаш астында дүниеге келгеніне сенеді. Ағаш астында отырған, қолында пальма жапырақтарынан жасалған қолжазба ұстаған Валлувардың мүсіні орнатылған. Лондонның Расселл скверіндегі Шығыс және Африка зерттеулері мектебінің сыртында да Валлувардың мүсіні бар. Валлувардың толық мөлшердегі мүсіні Тамил Наду үкіметі орнатқан Марина жағалауындағы мүсіндердің бірі болып табылады. Тамил Наду үкіметі ақынның құрметіне қаңтардың 15-і (көп жылдық жылдары 16-ы), яғни тамил күнтізбесі бойынша «Тай» айының екінші күнін Тируваллувар күні ретінде Понгал мерекесінің аясында атап өтеді. Тируваллувар күні алғаш рет 1935 жылдың 17-18 мамырында тойланды.

Музыка

Валлувардың шығармалары Оңтүстік Үндістанның классикалық музыкасына және халық мәдениетіне де әсер еткен. Майурам Вишванатта Шастри және М. М. Дандапани Десигар сияқты карнатик музыканттары мен композиторлары 19 және 20 ғасырларда таңдамалы шумақтарды әндеуге қойған. 2016 жылдың қаңтар айында Читравина Н. Равикиран 169-дан астам үнді рагаларын пайдаланып, барлық 1330 шумаққа музыка жазды. Кұрал шумақтарын түрлі тамиль фильмдерінің музыка композиторлары да жазған.