Кіріспе

Контрабас флейтасы – флейталар тұқымдасының сирек кездесетін мүшелерінің бірі. Көбінесе флейта ансамбльдерінде қолданылады, кейде жеке орындауларда және камералық музыкада да пайдаланылады. Оның диапазоны әдеттегі концерттік флейтаға ұқсас, бірақ екі октава төмен; ең төменгі орындалатын нота ортаңғы C-ден екі октава төмен (виолончельдегі ең төменгі C). Көптеген C контрабас флейталары төменгі B нотасымен де жабдықталған (көптеген қазіргі заманғы стандартты флейталар сияқты). Контрабас флейталарын тек таңдалған флейта жасаушылардан ғана алуға болады. Контрабас флейтасы флейталар әлеміндегідей триллерлерді орындау мүмкіндігін сақтайды. Контрабас флейтасында арпеггио орындау орташа деңгейде, демек флейталар тұқымдасының қалған бөлігімен шамалас. Контрабас флейтасы дыбыс шығару үшін көптеген басқа желді аспаптарға қарағанда әлдеқайда көп ауа қажет етеді, ал берік дыбыс алу үшін кеңірек және баяу ауа ағыны керек. Жоғарғы регистрлерде (ортаңғы C және одан жоғары) оның туысқандарына тән тональдық күш жоқ; ең күшті регистр G2 мен G3 арасында деп санауға болады. Төменгі регистр (G2-ден төмен) фаготқа ұқсас қасиеттерге ие. Заманауи музыканттардың арасында контрабас флейтасын пайдаланатындар: Пейдж Дашнер Лонг, Энди Финдон, Лора Хайдер, Мадлен Бишоф, Пьер Ив Арто, Маттиас Зиглер, Стефан Келлер, Нед МакГован, Питер Шеридан, Патрисия Гарсия, Серджио Мораис, Дэвид Ламонт, Патрик Шоу Айверсен, Винни Голия және Андре 3000. Голия барлық өлшемдегі флейталарды ойнайды және "Music for Like Instruments: The Flutes" атты CD-ін үш флейташыдан тұратын квартетпен жазды. C контрабас флейтасын Жан Ив Рузен (Франция), жапондық Kotato & Fukushima фирмасы, Ева Кингма, Pearl, Ди Жао және Мюнхен қаласынан Кристиан Йейгер өндіреді. Jupiter Flutes флейталық ансамбльдерге арналған студенттік үлгіні жасады. Kotato & Fukushima екі есе контрабас флейталарын сататын санаулы компаниялардың бірі. Контрабас флейталарын голландиялық флейта жасаушы Йелле Хогенхуйс ПВХ құбырдан да жасаған. Егер қабырға қалыңдығы аз болса, ПВХ-дан дауысы күшті контрабас флейта жасауға болады. ПВХ-дан жасалған аспаптар сыртқы әсерлерге төзімді.

Репертуар

Бұл аспап үшін жаңа сололық және камералық музыка жазылуда. Орындаушы Питер Шеридан әлемнің көптеген композиторларынан, соның ішінде Алекс Шапиродан, Патрик Нехерден, Винни Голиядан, Брюс Лоуренстен, Адриен Альберттен және Шеридон Стоукстен көптеген шығармалар тапсырыс берді. Виртуоздық жеке аспап ретінде контрабас флейтасы үшін бірнеше концерттер жазылған. Кэтрин Макмайкл 2006 жылы «Үш философия» атты төменгі флейталар мен оркестрге арналған концерт жазды, оның бір бөлімінде контрабас флейтасы ойнайды. 2008 жылдың сәуірінде Карнеги залында Нед МакГоуэннің контрабас флейтасы мен камералық оркестрге арналған «Бантаммердің серпілісі» атты жақсы құрылымдалған концертінің премьерасы өтті. 2010 жылы Шеридан контрабас флейтасы мен скрипкаларға арналған «Лирикалық концертті» қайтыс болған австралиялық композитор Брюс Лоуренстен тапсырыс берді. Композитор Бенджамин Юсаповтың «Nola» шығармасы халықаралық солист Маттиас Зиглердің көптеген төменгі флейталар мен оркестрге арналған тапсырысы бойынша жазылған. Контрабас флейтасы үшін көптеген композиторлар шығарма жазды, олардың ішінде Уил Оферманс, Роберт Дик, Томас Силиг, Эндрю Даунс, Кэтрин Макмайкл, Филл Ниблок, Гюнтер Штайнке, Хуан Серно, Николас Медеро Ларроса, Фернандо Куриэль, Мариано Рокка, Анджелес Рохас, Хорхе Чикиар, Эстебан Себастьяни, Валентин Пелиш және Езекиль Меналлед бар. Сонымен қатар, контрабас флейтасы флейта хорында жиірек қолданылады, және жаңа шығармалардың көпшілігінде осы аспапқа арналған партия бар. Көптеген шығармаларда бұл партия бас флейта партиясының көшірмесі немесе жеңілдетілген нұсқасы болғанымен, кейбір жаңа репертуарда контрабас флейтасы үшін жеке партия қарастырылған. Мұндай шығармалардың авторлары – Питер Сенчук, Тоби Каплан Стоунфилд, Лоуренс Инк, Филис Авидан Лук және Джуди Нишимура, және тағы да басқалар.

Вариациялар

Бір нұсқасы – "G тонындағы контрабас флейта", немесе техникалық тұрғыдан контраальт флейта, себебі ол бас флейтадан төртінші интервалмен төмен, ал альт флейтадан октавамен төмен дыбысталады. Тағы бір аспап – G тонындағы субконтрабас флейта, ол контраальт флейтадан бір октавамен төмен немесе G тонындағы альт флейтадан екі октавамен төмен дыбысталады. Котато және Фукусима сондай-ақ "C тонындағы субконтрабас флейтасын" немесе контрабас флейтадан толық октавамен төмен екі еселенген контрабас флейтасын шығарады.

Танымал мәдениетте

Контрабас флейтасы – Horizon ойындарының ерекше дыбысын құруға арналған сирек кездесетін аспаптардың бірі.