Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Бельгиялық музыкалық аспаптар ойлап табушысы (1814–1894)
Belgian musical instrument inventor (1814–1894)
Антуан Жозеф "Адольф" Сакс (ɑ̃twan ʒozɛf adɔlf saks; 6 қараша 1814 – 7 ақпан 1894) – 1840 жылдардың басында саксофонды ойлап тапқан және 1846 жылы патент алған бельгиялық ойлап табушы және музыкант. Ол сонымен қатар саксотромба, саксохорн және сакстубаны да ойлап тапты, сондай-ақ бас кларнетті бүгінгі күнге дейін қолданылып келе жатқан түрінде жаңартты. Ол флейта мен кларнет тартып ойнады.
Antoine Joseph "Adolphe" Sax (ɑ̃twan ʒozɛf adɔlf saks; 6 November 1814 – 7 February 1894) was a Belgian inventor and musician who invented the saxophone in the early 1840s, patenting it in 1846. He also invented the saxotromba, saxhorn and saxtuba, and redesigned the bass clarinet in a fashion still used to the present day. He played the flute and clarinet.
Ерте өмір
Антуан Жозеф Сакс 1814 жылғы 6 қарашада Динант қаласында, қазіргі Бельгияда, Шарль Жозеф Сакс пен оның әйелі Мари Жозеф (Массон) отбасында дүниеге келді. Оның толық аты Антуан Жозеф болғанымен, бала кезінен бастап Адольф деп аталатын. Оның әкесі мен анасы да аспап жасаумен айналысқан, олар француз мүйізінің (горнының) дизайнына бірнеше өзгерістер енгізген. Адольф өте ерте жасынан бастап өзінің аспаптарын жасауға кірісті, 15 жасында екі флейтасы мен кларнетін байқауға ұсынды. Кейін ол Брюссельдің Корольдік консерваториясында осы екі аспапта орындау өнерін және вокалды оқыды. Содан кейін бір кезде шыршаны жұтып қойды. Бір рет ұнтақ жарылысынан ауыр күйік шақты, ал тағы бір жолы ыстық шойын табаға түсіп, қабырғасын күйдірді. Ол бірнеше рет лакталған жиһаз кептіріліп жатқан бөлмеде ұйықтап, улану мен тұншығу қаупінен құтылды. Тағы бірде жас Сакс жол тасымен басына соққы алды да, өзенге құлап, жартылай өлі қалды.
Antoine Joseph Sax was born on 6 November 1814 in Dinant, in what is now Belgium, to Charles Joseph Sax and his wife Marie Joseph (Masson). While his given name was Antoine Joseph, he was referred to as Adolphe from childhood. His father and mother were instrument designers themselves, who made several changes to the design of the French horn. Adolphe began to make his own instruments at an early age, entering two of his flutes and a clarinet into a competition at the age of 15. He subsequently studied performance on those two instruments as well as voice at the Royal Conservatory of Brussels. and later swallowed a pin. He received serious burns from a gunpowder explosion and once fell onto a hot cast iron frying pan, burning his side. Several times he avoided accidental poisoning and asphyxiation from sleeping in a room where varnished furniture was drying. Another time young Sax was struck on the head by a cobblestone and fell into a river, almost dying.
Еңбек жолы және кейінгі өмірі
Брюссельдің Корольдік консерваториясын аяқтағаннан кейін Сакс жаңа аспаптардың дизайнын тәжірибелеп көре бастады, ал оның ата-анасы дәстүрлі аспаптар жасаумен айналысып жатты. Сакстың алғашқы маңызды өнертабысы – бас кларнет дизайнын жетілдіру болды, ол 24 жасында патенттеді. 1842 жылы ол Парижге көшіп, клапанды мүйіздердің (бугель) жаңа жиынтығын жасауға кірісті. Бұл аспапты ол өнертаппаса да, оның үлгілері бәсекелестеріне қарағанда табыстырақ болды және саксогорн деп аталды. Гектор Берлиоз оларға қатты әуес болғандықтан, 1844 жылдың ақпан айында өзінің бір шығармасын толығымен саксогорндармен орындауды ұйымдастырды. Олар жеті түрлі өлшемде жасалды және флюгельгорнның пайда болуына мүмкіндік берді. Бүгінде саксогорндар концерттік, марш және оркестрлерде қолданылады. Саксогорн қазіргі эуфониумның негізін қалады. 1845 жылы Сакс саксотробалар отбасын да жасады – саксогорндарға қарағанда тар аузы бар, клапанды жез аспаптар, бірақ олар ұзаққа соқпады. Саксогорндардың қолданылуы тез тарады. Саксогорн клапандары сол кездегі ең жетілген технология ретінде қабылданды және бүгінгі күні де көбінесе өзгеріссіз сақталып келеді. Адольф Сакстың жетістіктерінен кейін британдық қола оркестрлер қозғалысы саксогорн отбасының аспаптарын толығымен қабылдады. Саксогорндар қолжетімді болғаннан кейін он жыл өткен соң, Шотландия шекарасында Jedforest Instrumental Band (1854) және The Hawick Saxhorn Band (1855) құрылды. 1840 жылдар шамасында Сакс кларнет бурдонды ойлап тапты – контрабас кларнеттің алғашқы, сәтсіз дизайны. 1846 жылдың 28 маусымында ол оркестрлер мен әскери оркестрлерде қолдануға арналған саксофонға патент алды. 1846 жылы Сакс сопранинодан субконтрабасқа дейінгі диапазондағы саксофондарды жасады, бірақ олардың барлығы да жасалмады. Композитор Гектор Берлиоз 1842 жылы жаңа аспапты мақұлдап жазды, бірақ оның қолдауына қарамастан, саксофондар оркестрдің стандартты бөлігіне айналмады. Олардың ағаштан жасалған үрмектер сияқты техникалық өрнектерді оңай ойнау қабілеті, бірақ жез аспаптар сияқты күшті дыбыс беруі Францияда және басқа елдердегі әскери оркестрлерге енгізілуіне әкелді. Сакстың беделі оған 1857 жылы Париж консерваториясында оқытушылық қызметке орналасуға көмектесті. Ол өмірінің соңына дейін аспаптар жасауды жалғастырды және Париж консерваториясындағы жаңа саксофон курсына жетекшілік етті. Патенттерге байланысты сот даулары 20 жылдан астам уақытқа созылды, бәсекелес аспап жасаушылар оның патенттерінің заңдылығына күдік келтірді және Сакс оларды патенттік құқықтарды бұзғаны үшін сотқа берді. Ол үш рет банкротқа ұшырады: 1852, 1873 және 1877 жылдары және Париждегі Монмартр зиратындағы (Авеню де Монтебелло) 5-бөлімде жерленді.
After leaving the Royal Conservatory of Brussels, Sax began to experiment with new instrument designs, while his parents continued their business of making conventional instruments. Sax's first important invention was an improvement in bass clarinet design, which he patented at the age of 24. He relocated permanently to Paris in 1842 and began working on a new set of valved bugles. While he did not invent this instrument, his examples were much more successful than those of his rivals and became known as saxhorns. Hector Berlioz was so enamoured of these that he arranged in February 1844 for one of his pieces to be played entirely on saxhorns. They were made in seven different sizes and paved the way for the creation of the flugelhorn. Today saxhorns are sometimes used in concert bands, marching bands, and orchestras. The saxhorn also laid the groundwork for the modern euphonium. Sax also developed the saxotromba family, valved brass instruments with narrower bore than the saxhorns, in 1845, though they survived only briefly. The use of saxhorns spread rapidly. The saxhorn valves were accepted as state of the art in their time and remain largely unchanged today. The advances made by Adolphe Sax were soon followed by the British brass band movement, which exclusively adopted the saxhorn family of instruments. A decade after saxhorns became available, the Jedforest Instrumental Band (1854) and The Hawick Saxhorn Band (1855) were formed in the Scottish Borders. The period around 1840 saw Sax inventing the clarinette bourdon, an early unsuccessful design of contrabass clarinet. On 28 June 1846 he patented the saxophone, intended for use in orchestras and military bands. By 1846 Sax had designed saxophones ranging from sopranino to subcontrabass, although not all were built. Composer Hector Berlioz wrote approvingly of the new instrument in 1842, but despite his support, saxophones did not become a standard part of the orchestra. Their ability to play technical passages easily like woodwinds yet project loudly like brass instruments led to their inclusion in military bands in France and elsewhere. Sax's reputation helped secure him a job teaching at the Paris Conservatory in 1857. He continued to make instruments later in life and presided over the new saxophone course at the Paris Conservatory. Legal troubles involving patents continued for over 20 years, with rival instrument makers attacking the legitimacy of his patents and Sax suing them for patent infringement. He was driven into bankruptcy three times: in 1852, 1873 and 1877. and was interred in section 5 (Avenue de Montebello) at the Cimetière de Montmartre in Paris.
Құрмет пен марапаттар
Оның туған жері Бельгиядағы Динант қаласындағы Адольф Сакс үйі оның өмірі мен саксофондарына арналған. 1849: Құрмет легионының кавалер орденімен марапатталды. 1867: 1867 жылғы Париж халықаралық көрмесінде «1-ші аспап жасау шеберлігі» жүлдесіне ие болды. 1995: 1995 жылы Бельгияның 200 франк банкнотасының алдыңғы жағында оның суреті бейнеленді. 2015: Google Doodle оның 201-ші туған күнін еске алды.
In his birthplace Dinant in Belgium the Mr Sax's House is dedicated to his life and saxophones. 1849: Awarded the Chevalier rank of the Legion of Honour. 1867: 1e Grand Prix de la Facture Instrumentale at the 1867 Paris International Exposition. 1995: In 1995, his likeness was featured on the front of Belgium's 200 Belgian francs banknote. 2015: Google Doodle commemorated his 201st birthday.