Кіріспе
1930 - 2012 жж.) - американдық тарихшы, Америка Оңтүстігі мен американдық құлдықты зерттеген. Ол Оңтүстіктегі билік, тап және плантаторлар мен құлдар арасындағы қарым-қатынастарды зерттеуге марксистік көзқарас енгізгенімен белгілі болды. Оның "Roll, Jordan, Roll: The World the Slaves Made" кітабы Банкрофт жүлдесіне ие болды. Кейіннен ол солшыл және марксистік идеологияны тастап, дәстүрлі консерватизмді қабылдады. Ол "суық соғыс" кезеңінде жазған, ал оның саяси нанымдары сол кездегілердің арасында қызу дау тудырды.
Eugene Dominic Genovese (May 19, 1930 – September 26, 2012) was an American historian of the American South and American slavery. He was noted for bringing a Marxist perspective to the study of power, class and relations between planters and slaves in the South. His book Roll, Jordan, Roll: The World the Slaves Made won the Bancroft Prize. He later abandoned the left and Marxism and embraced traditionalist conservatism. He wrote during the Cold War and his political beliefs were viewed by some as highly controversial at the time.
Ерте өмір және білім
Геновизе 1930 жылы 19 мамырда Нью-Йорк штатының Бруклин қаласында дүниеге келген. Оның әкесі иммигрант кемежай жұмысшысы болған, ал Юджин жұмысшы табының итальян-американдық отбасында өскен. 1945 жылы 15 жасында АҚШ Коммунистік партиясына қосылды және 1950 жылы 20 жасында партиялық тәртіпті бұзғаны үшін, немесе өзі айтқандай, "қажетті жерде бұрылып, басқа бағытқа кеткені үшін" партиядан қуылғанға дейін жастар қозғалысында белсенді болды. 1953 жылы Бруклин колледжінде бакалавр, 1955 жылы магистр, ал 1959 жылы Колумбия университетінде тарих пәні бойынша доктор ғылымын қорғады. Ол Йель, Кембридж және Рутгерс университеттері сияқты тағы онға жуық университетте оқытушы болып жұмыс істеді. Кейіннен коммунистік көзқарастары үшін әскерден босатылды.
Мансап
Геновизе алғаш рет 1958 жылдан 1963 жылға дейін Бруклиндегі Политехникалық институтта сабақ берді. Вьетнам соғысының басында, соғыс және Азаматтық құқықтар қозғалысы туралы пікірлердің кеңейген кезде, ол Рутгерс университетінде (1963–67) және Рочестер университетінде (1969–86) тарих профессоры ретінде даулы тұлға болды, сондай-ақ тарих кафедрасының төрағасы болып сайланды. 1986 жылдан бастап Геновизе Уильям және Мэри колледжінде, Джорджия Технологиялық институтында, Джорджия университетінде, Эмори университетінде және Джорджия мемлекеттік университетінде жартылай штат бойынша сабақ берді. Ол «Сол жақтан зерттеулер» және «Марксистік перспективалар» журналдарының редакторы болды. Ол солшыл, оңшыл және орталықтағы әріптестерімен пікір таластыруымен белгілі болды. Rutgers университетінің президенті Мейсон Гросс университеттің позициясын қайта қараудан бас тартты, ал Дюмонт губернатор Хьюзге жеңілді. Президент Гростың академиялық бостандықты қорғауы Америка Университеттерінің қауымдастығымен құрметтелді, ол 1966 жылы оған және Rutgers университетіне Александр Мейклжон сыйлығын табыс етті. Геновизе Канадаға көшіп, Монреальдегі сэр Джордж Уильямс университетінде сабақ берді (1967–69). 1968 жылы Геновизе «Жазушылар мен редакторлар соғыс салығына қарсы» уәдесіне қол қойып, Вьетнам соғысына наразылық ретінде салық төлеуден бас тартуға міндеттенді. 1969 жылы Америка тарихшылар қауымдастығының съезінде радикалды тарихшылар Стаутон Линд және Артур Васкоу, Радикалдық топ атынан сөйлеген кезде, Вьетнамдағы соғысты тоқтатуды және «Қара пантералар партиясына жасалған барлық мазақтауларға дереу тоқтау салуды» талап ететін резолюцияны ұсынды, бірақ кейіннен одан бас тартты. Радикалды ғалым Бланш В. Кук ұсынған балама резолюция соғысты «құбыласыз деп танып, айыптады» және барлық американдық әскерлерді қайтаруға шақырды. Ақырында Куктың резолюциясы дауысқа салынды. Резолюция талқыланған кезде Геновизе сөз сөйлеп, Вьетнам соғысына қарсы болғанымен, радикалдардың резолюциясы қабылданса, соғысты қолдаған AHA-дағы көптеген тарихшылар ұйымнан кетуге мәжбүр болады деді. Америкалықтардың көпшілігі де соғысты қолдайтынын атап өткен Геновизе, олардың барлығы соғысқа қарсылар сияқты моральдық құқыққа ие екенін айтты. Оның сөзіне қарағанда, Радикалдық топ – «тоталитарлар» тобы. Геновизе сөзін былай аяқтады: «Тарихшылардың Жаңа солшылдықты оқшаулап, жеңіп, «оларды біржола, қатты жеңіп, жою уақыты келді».
Құлдық зерттеулері
1968 жылы Геновизе Америкадағы құлдық туралы маңызды зерттеулердің жарты шарлық перспективадағы сын тарихнамасын жазды. Ол марксистік антрополог Марвин Харристің «Мәдени нәрселердің табиғаты» (1964) еңбегінде Франк Танненбаум, Стэнли Элкинс, Гилберто Фрейр және басқалардың идеалистік ұстанымдарына қарсы материалдық балама талабын қарастырды. Танненбаум алғаш рет жарты шарлық көзқарасты ұсынды, ол Батыс жарты шарындағы түрлі қоғамдардағы афроамерикандықтардың қазіргі мәртебесінің түбі құл ретінде қараларға қатысты көзқарастарда жатыр дей келіп, бұл ақтардың құлдыққа қатысты діни, құқықтық және моральдық тарихын көрсетеді. Танненбаум құл қоғамының материалдық негіздерін, әсіресе таптық қатынастарды ескермеді. Кейінгі зерттеушілер оның тұжырымдамасын нақтылады, бірақ «идеалистік» түсіндіру шеңберінде жұмыс істеді. Харрис болса, материалдық жағдайлар әлеуметтік қатынастарды анықтайды және тарихи дәстүрдегі қарсы күштерден жоғары тұрады деп талас жасады. Харристің еңбегі оның экономикалық детерминист екенін және осылайша тарихи емес екенін көрсетті. Әлеуметтік таптардың қалыптасуындағы идеологиялық және психологиялық факторларды ескермей, материализмді құруға тырысқандықтан, ол «вульгарлық марксизмнің бір түріне» айналып, тек жансыз механизм ұсынды. 1960 жылдары Геновизе марксистік тұрғысынан құл иелерін антимодерн, буржуазиялық және капиталистік емес қоғамның бір бөлігі ретінде бейнеледі. 1970 жылы Стамп Геновизенің «Құл иелері жасаған әлем» (1969) кітабын қарап, кітаптағы аргументтерді қолдау үшін келтірілген дәлелдердің мөлшері мен сапасына сын айтты. Ол Оңтүстік құл жүйесіне марксистік тұжырымдаманы қолдануға қарсы болды. Өзінің ең танымал кітабы «Ролл, Джордан, Ролл: құлдар жасаған әлем» (1974) құлдардың қоғамын зерттейді. Бұл кітап 1975 жылы Банкрофт сыйлығын жеңіп алды. Геновизе соғысқа дейінгі Оңтүстікті құлдарды қанаушы және олардың адамгершілігін жоюға тырысқан жабық және органикалық түрде біріккен патерналистік қоғам ретінде қарастырды. Геновизе құлдардың күнделікті өміріндегі қарсылықтың рөліне ерекше назар бөлді, себебі құлдар оны өздерінің адамдық құндылығын сақтау үшін пайдаланды. Ол құлдыққа қарсы тұруды құлдардың құлдық мәртебесін, оның ішінде дінін, музыкасын және олар құрған мәдениетін, сондай-ақ жұмыстың баяулауын, мерзімді жоғалуларын, қашуларын және ашық көтерілістерін қабылдамаудың барлық түрлері деп қайта анықтады. Геновизе Антонио Грамшидің мәдени гегемония теориясын құлдық Оңтүстікке қолданды. Денис Дворкин айтқандай, «Томпсон сияқты Геновизе де Грамшидің идеяларын пайдаланды. Геновизе үшін Ескі Оңтүстіктің құл иеленуші қоғамы таптық қатынастарға негізделген, бірақ ең маңыздысы – құл иеленушілердің мәдени үстемдігі, олардың патерналистік идеологиясы жартылай тәуелсіз құл мәдениетінің мүмкіндіктерін және шектеулерін анықтады». Геновизе патернализмді құл иесі мен құл арасындағы қарым-қатынастың ортасына қойды. Құл иелері де, құлдар да патернализмді қабылдады, бірақ әртүрлі себептермен және патернализмнің мәні туралы әртүрлі түсініктермен. Құл иелері үшін патернализм оларға өздерін қайырымды санауға және құлдардың еңбегін иемденуді ақтауға мүмкіндік берді. Олардың пікірінше, патерналистік идеология құлдық институтына жақсы бейне беріп, құлдыққа қарсы күресшілердің сын-ескертпелерін әлсіретті. Құлдар болса, патерналистік идеологияны өздерінің мүдделеріне орай бұрмалай алатынын, оларға жақсырақ өмірлік және еңбек жағдайларын ұсынып, мойындады. Құлдар қожайындары берген «сыйлықтарды» немесе «артықшылықтарды» өздерінің бұзбайтын дәстүрлі құқықтарына айналдыруға тырысты. Патернализмнің өзара іс-қимылы құлдардың пайдасына жұмыс істей алады, оларға қожайындарынан адамгершілікпен қарауды талап етуге мүмкіндік береді. Дін «Ролл, Джордан, Ролл» және басқа зерттеулерде маңызды тақырып болды. Геновизе евангелистер құлдықты Оңтүстіктің барлық жамандықтарының тамыры деп мойындап, кейбір реформаларды іздегенін, бірақ 19 ғасырдың басында олар құлдықты жою немесе жүйені түбегейлі өзгерту туралы талас-тартысқа түсуден бас тартқанын атап өтті. Геновизе 1830 жылдан кейін Оңтүстік христиан діні құлдардың әлеуметтік бақылауының бір бөлігіне айналды деген пікірде болды. Ол сондай-ақ құлдардың діні мыңжылдыққа немесе революциялық саяси дәстүрге ықпал етпейтінін де дәлелдеді. Керісінше, ол оларға аман қалуға және қарсы тұруға көмектесті. Кинг (1979) Геновизе 20 ғасырдың кейбір ревизионисттік марксистерінің, әсіресе Антонио Грамшидің идеяларын және оның гегемония тұжырымдамасын өз жұмысына енгізгенін айтты. Геновизенің құлдық, афроамерикандықтар және Оңтүстік туралы талдауы оның жұмысының әртүрлі бөлімдеріне сын айтуға әкелді, бірақ тарихшылар оның үлесінің маңыздылығына келісті. Сынға түскен мәселелерге Геновизенің Оңтүстік Американы түсіндіруде құл иесі мен құл арасындағы қарым-қатынасты орталыққа қоюы, Оңтүстік ақтарының құлдыққа қатысты өкініші туралы көзқарастары, Грамшидің гегемония тұжырымдамасын қолдануы, Оңтүстік ақтарының таптық мүдделері, құлдардың діні, құл отбасының күші, құл мәдениетінің болуы және соғысқа дейінгі жылдары афроамерикандық ұлтшылдықтың қалыптасуы туралы түсініктері кірді. 1979 жылы жарық көрген «Қарсылықтан революцияға» кітабында Геновизе құлдардың көтерілісінің құлдардың бостандыққа қол жеткізуге тырысудан әлеуметтік жүйе ретінде құлдықты құлатуға ұмтылуға дейін өзгергенін көрсетті. 1983 жылы әйелімен бірлесіп жазған «Тауар капиталдарының жемістері» кітабында Геновизе буржуазиялық меншік пен құлдық арасындағы шиеленістерді атап өтті. Геновизелердің пікірінше, құлдық – капиталистік емес және капиталистік болатын «гибридтік жүйе» болды.
Оңға ауысу
1990 жылдардан бастап Генуез өңірдегі консерватизм тарихына көңіл бөлді, оны қабылдап, құрметтеді. "Оңтүстік дәстүрі: американ консерватизмінің жетістіктері мен шектеулері" атты еңбегінде ол Оңтүстік аграрийлерін зерттеді. 1930 жылдары осы сыншылар мен ақындар бірлесіп "Мен өз ұстанымымды қабылдаймын" атты туындыны жазды, ол олардың Ағартушылық гуманизміне сынды білдірді. Ол сыншылардың адамның күнәлі және шектеулі екенін мойындауы арқасында, адам табиғатын басқа ойшылдарға қарағанда дәлірек сипаттағанын айтты. Генуез сондай-ақ Оңтүстік аграрийлерінің нарықтық капитализмнің дәстүрлі әлеуметтік құндылықтар мен отбасылық құрылымдармен үйлесімділігіне сенетін қазіргі американ консерваторларына қарсы тұрғанын атап өтті. Генуез капитализм осы институттарды жойды деген аграрийлердің тұжырымымен келісті. Жеке пікірі бойынша, Генуез оңға қарай бет бұрды. Бұрын ол либерализмді радикалды солшыл көзқараспен сынаса, енді ол оны дәстүрлі консерватор ретінде сынады. Оның ойлау жолындағы өзгеріс атеизмнен бас тартып, 1996 жылдың желтоқсанында католицизмге қайта оралуымен аяқталды, ол осы дінде тәрбиеленген еді. Оның әйелі, тарихшы Элизабет Фокс Генуез де ой-пікірін өзгертіп, католицизмге көшті.
Неке және отбасы
1969 жылы Генуез тарихшы Элизабет Фоксқа үйленді (2007 жылы қайтыс болды). 2008 жылы ол оның естелігіне, «Мисс Бетси: Неке туралы естеліктер» атты кітабын жариялады. Генуез 2012 жылы 82 жасында Атланта, Джорджияда «жүрек ауруының күшеюінен» қайтыс болды.