Кіріспе

Кеңеймейтін саз минералдары тобы. USGS – жақын қатысты кеңеймейтін саз минералдарының тобы. Иллит – екіншілік минералдық шөгінді және филлосиликат, яғни қабатты алюминий силикатының мысалы. Оның құрылымы кремний тетраэдрі (Т) – алюминий октаэдрі (О) – кремний тетраэдрі (Т) қабаттарының 2:1 «бутерброды». Бұл ТОТ қабаттар тізбегі арасындағы кеңістікті нашар гидратталған калий катиондары толтырады, олардың арқасында ісіну болмайды. Құрылымдық тұрғыдан иллит мусковитке ұқсас, бірақ одан сәл көбірек кремний, магний, темір және су, ал тетраэдрлі алюминий мен аралық қабаттағы калий азырақ. Химиялық формуласы: |(K,H3O)(Al,Mg,Fe)2(Si,Al)4O10[(OH)2*(H2O)], бірақ маңызды иондық (изоморфты) алмасу бар. Ол кішкентай моноклинді сұр немесе ақ кристалдардың жиынтығы түрінде кездеседі. Кіші өлшемділігіне байланысты, нақты анықтау үшін көбінесе рентгендік дифракция немесе SEM EDS (автоматтандырылған минералогия) талдауы қажет. Иллит мусковит пен фельдшпардың ауа райы мен гидротермальды жағдайларда өзгеру нәтижесі ретінде пайда болады; ол серициттің құрамына кіруі мүмкін. Ол шөгінділерде, топырақта және сазды шөгінді тастарда, сондай-ақ кейбір төмен дәрежелі метаморфтық тастарда кең таралған. Иллит тобының темірге бай мүшесі – глауконитті шөгінділерде рентгендік талдау арқылы ажыратуға болады. Иллиттің катион алмасу сыйымдылығы (КАС) смектиттен кіші, бірақ каолиниттен жоғары, әдетте 20–30 мэкв/100 г шамасында.

Иллит алғаш рет 1937 жылы АҚШ-тың Иллинойс штатындағы Калхун округіндегі Макуокета тақтасында сипатталған. Атауы Иллинойстағы оның табылу орнынан шыққан. Браммалит – натрийге бай аналогы. Авалит – хромды сорты, ол Сербияның Белградындағы Авала тауынан сипатталған. Зипао 'жаде' – иллиттің әшекейлік түрі, ол қызыл-күлгін және ақшыл сары-жасыл жолақтарды көрсетеді. Одан әшекейлер мен т.б. жасауға болады.

Кристаллиндік қасиеттері

Иллиттің кристалдылығы, балшық құрамы бар және диагенез бен төмен дәрежелі метаморфизм арасындағы жағдайларда метаморфизмге ұшыраған тау жыныстарындағы метаморфикалық дәреже көрсеткіші ретінде қолданылған. Температураның артуымен иллиттің мусковитке өтуі күтіледі.