Рафаэль Сориано: Грек-американдық архитектор және оның мұрасы

Кіріспе

Грекияда туған американдық сәулетші және педагог (1904–1988)

Рафаэль С. Сориано, FAIA, (1 тамыз 1904 – 21 шілде 1988) – Грекияда туған американдық сәулетші және педагог, ол 20 ғасырдың ортасы деп белгілі болған 20 ғасыр сәулетінің бір кезеңін анықтауға көмектесті. Ол тұрғын және коммерциялық жобалау мен құрылыста модульдік, зауытта жасалған болат және алюминий конструкцияларын қолданудың алғашқыларын ашты. ТОК

Өмірбаян

Родоста, Грекияда сефардтық еврей отбасында дүниеге келген Сориано, Родос қаласындағы Сен-Жан-Баптист колледжінде білім алғаннан кейін 1924 жылы Америка Құрама Штаттарына эмиграциялады. Лос-Анджелестегі туыстарымен қоныстанған соң, 1929 жылы Оңтүстік Калифорния университетінің сәулет мектебіне түсіп, 1934 жылы бітірді. 1930 жылы ол америкалық азаматтыққа қол жеткізіп, келесі жылы Ричард Нейтраның жетекшілігімен тағылымдамадан өтті, осы кезеңде Грегори Айн және Харвелл Гамильтон Харрис сияқты шәкірттермен бірге жұмыс істеді. 1934 жылы Рудольф Шиндлермен қысқа мерзімді тағылымдамадан кейін, Сориано Нейтра кеңсесіндегі жалақысыз қызметіне оралды. Америка Ұлы депрессияның қиын кезеңінде Сориано бітірген соң Лос-Анджелес округіндегі бірнеше WPA жобаларында, соның ішінде әйгілі "Steel Lobster" және жергілікті сәулетшінің кеңсесінде жұмыс таба алды. 1936 жылы ол өзінің алғашқы тапсырмасын – Липец үйін аяқтады, ол 1937 жылы Парижде өткен Халықаралық сәулет көрмесінде көрсетілді. АҚШ-тың екінші дүниежүзілік соғысқа қатысуы тұрғын үй және коммерциялық құрылысты тоқтатқан кезде, Сориано USC-де дәріс оқып, соғыстан кейінгі тұрғын үйлерді жобалау бойынша әртүрлі конкурстар мен басылымдарға ұсыныстар енгізе бастады. Осы ұсыныстардың ішінде Сорианоның "Фанера үйі" прототипі 1943 жылы Arts & Architecture журналының демеушілігімен өткен Соғыстан кейінгі тұрмыс салғандар конкурсында үшінші орынды иеленді. Соғыс аяқталғаннан кейін Сорианоға тапсырыстар алу қиын болмады, ол өзінің салынған жобалары үшін жүлделерді жеңіп алды, мысалы, Студио-Ситидегі Кац үйі, 1949 жылы Американдық сәулетшілер институтының (AIA) Оңтүстік Калифорния бөлімінің үшінші сыйлығына ие болды. Келесі жылы сәулетші өзінің досы, танымал сәулет фотографы Джулиус Шульман үшін үйді аяқтады, ол Сорианоның бүгінге дейін сақталған аз ғана құрылыстарының бірі. Шулманның үйі мен 1964 жылы салынған Гросман үйі олардың алғашқы иелері тұрған соңғы екеуі болды. Arts & Architecture журналының редакторы Джон Энтензаның шақыруымен Case Study Houses бағдарламасына қатысқан Сориано жобасын 1950 жылы аяқтады. Тұрғын үй құрылысында болатты қолданудағы инновациясымен, бұл жоба бағдарламаның шешімді кезеңі болды, кейіннен Пьер Кенигтің Case Study House #21 және #22 жобаларында жалғасын тапты. Сорианоның 1951 жылғы Колби пәтерлері, тек заманауи дизайнымен ғана емес, сонымен қатар болатты кеңінен пайдалануымен де ерекшеленді, Ұлттық Американдық сәулетшілер институтының дизайн сыйлығын, VII Халықаралық Панамерикандық конгресс сыйлығын және AIA Оңтүстік Калифорния бөлімінің бірінші сыйлығын жеңіп алды. 1953 жылы Сориано Лос-Анджелестен Сан-Францисконың солтүстігіндегі Марин округінің Тибурон қаласына көшіп, әйелі Элизабет Стивенс (Бетти) және оның екі қызы, Маргарет және Люсиль Коберлимен бірге тұрды. 1955 жылға қарай Сориано алғашқы сериялық өндірілген болат үйді жобалады, оны Джозеф Эйхлер Пало-Альтода салды. Эйхлермен бірлескен жұмысы АИА-ның Солтүстік Калифорния бөлімінен екі сыйлыққа ие болды. 1961 жылы Сориано Американдық сәулетшілер институтының (FAIA) құрметті мүшесі аталды. 1965 жылы ол "All Aluminum Homes" деп аталатын жинақталған үйлерді жобалау және салу үшін Soria Structures, Inc. компаниясын құрды. Оның соңғы жобалары 1965 жылы Гавайи аралы Мауиде салынған он бір алюминий үй болды. 1970 жылдан 1988 жылы қайтыс болғанға дейін Сориано сәулет лекторы, жазушы және зерттеуші ретінде әлемді аралап, білім таратумен айналысты. Ол AIA-ның "Ерекше жетістіктері үшін" сыйлығымен және USC-нің "Есімді түлектері" сыйлығымен марапатталды, екеуі де 1986 жылы табыс етті. Өмірінің соңында ол Кал-Поли-Помонадағы Экологиялық дизайн колледжінде арнайы сессиялар бойынша оқытушы болып жұмыс істеді.

Born in Rhodes, Greece to a Sephardic Jewish family, Soriano attended the College Saint Jean Baptiste, Rhodes, before emigrating to the United States in 1924. After settling with relatives in Los Angeles, he enrolled in the University of Southern California's School of Architecture in 1929, graduating in 1934. In 1930, he became an American citizen and, the following year, secured an internship at the practice of Richard Neutra, working alongside fellow interns Gregory Ain and Harwell Hamilton Harris. A brief internship with Rudolph Schindler in 1934 followed, but Soriano quickly returned to his unpaid position at Neutra's office. With America in the throes of the Great Depression, Soriano managed to find work upon graduation with the County of Los Angeles on several WPA projects, such as the famous "Steel Lobster", and in a local architect's office. By 1936, he had completed his first commission, the Lipetz House, which appeared in the 1937 International Architectural Exhibition in Paris. With residential and commercial construction in the U. S. stalled by the country's involvement in World War II, Soriano took up lecturing at USC and began contributing proposals for post war housing designs to various competitions and publications. Of these, Soriano's "Plywood House" prototype received Third Prize in 1943 in the Postwar Living Competition, sponsored by Arts & Architecture magazine. Once the war ended, Soriano had no trouble securing commissions, now garnering prizes for his built projects, such as the Katz House, in Studio City, a 1949 recipient of the American Institute of Architects (AIA) Southern California Chapter Three Award. The following year, the architect completed a home for a friend, renowned architectural photographer Julius Shulman, one of the few Soriano structures still standing. The Shulman residence and 1964 Grossman House were the last two occupied by their original owners. Invited by John Entenza of Arts & Architecture magazine to participate in the Case Study Houses program, Soriano completed his project in 1950. Pioneering in its use of steel in residential construction, the design marks a turning point for the program, later culminating in Pierre Koenig' s Case Study House #21 and #22. Soriano's Colby Apartments of 1951 — distinct not only for their modern design, but also for their extensive use of steel — received the National American Institute of Architects Award for Design, the VII International Pan American Congress Award, and the AIA Southern California Chapter One Honor Award. In 1953, Soriano moved from Los Angeles to Tiburon, in Marin County, across the bay north of San Francisco, where he lived with his wife Elizabeth Stephens (Betty) and her two daughters, Margaret and Lucille Coberly. By 1955, Soriano had designed the first mass produced steel house, which developer Joseph Eichler build in Palo Alto. His work with Eichler would garner two awards from the Northern California Chapter of the AIA. Soriano was made a Fellow by the American Institute of Architects (FAIA) in 1961. In 1965, he launched Soria Structures, Inc. to design and build prefabricated houses, marketed as "All Aluminum Homes." His last realized designs were eleven All Aluminum Homes on the island of Maui, Hawaii, built in 1965. From 1970 until his death, in 1988, Soriano focused on traveling the world as an architectural lecturer, writer, and researcher. He was recognized by the AIA with a Distinguished Achievement Award and by USC with a Distinguished Alumni Award, both in 1986. Shortly before his death he served as a Special Sessions Instructor at the College of Environmental Design at Cal Poly Pomona.

Шығармалары

Сориано салған 50 ғимараттың тек 12-сі ғана қалды, ал қалғандары өрт, жер сілкінісі немесе бұзу салдарынан жойылды. Сақталғандардың арасында кейбіреулері сәндік емес өзгерістер мен қосымшаларға шыдады. Қазіргі таңдағы толық және зақымдалмаған ғимараттар қалалық ережелермен қорғалады. Сорианоның қолжазбалары Калифорния мемлекеттік политехникалық университетінің (Cal Poly Pomona) қоршаған ортаны жобалау арнайы коллекциясында сақталады.