Кіріспе

Қазіргі заманғы сәулет қозғалысы ұйымы.

The Congrès Internationaux d'Architecture Moderne (CIAM) немесе Халықаралық заманауи сәулет конгрессі 1928 жылы құрылып, 1959 жылы таратылған ұйым. Ол сол кездегі ең белгілі сәулетшілер ұйымдастырған Еуропадағы бірқатар іс-шаралар мен конгресстерге жауапты болды. Ұйымның мақсаты – сәулет өнерінің барлық негізгі салаларында (мысалы, ландшафт, қала құрылысы, өнеркәсіптік дизайн және тағы да басқалары) қазіргі заманғы қозғалыстың принциптерін тарату болды.

Құрылысы мен мүшелігі

Халықаралық заманауи сәулет конгресі (CIAM) 1928 жылдың маусым айында Швейцариядағы Шато де ла Сарраз сарайында Ле Корбюзье, Хелен де Мандрот (сарай иесі) және Зигфрид Гидион (бірінші бас хатшы) ұйымдастырған 28 еуропалық сәулетшілер тобымен құрылды. CIAM – 20 ғасырдағы архитектураны әлеуметтік өнер ретінде дамытуға бағытталған көптеген манифесттердің бірі болды.

Мүшелер

Басқа құрылтайшы мүшелері Карл Мозер (бірінші президент), Хендрик Берлаж, Виктор Буржуа, Пьер Шаро, Свен Маркелиус, Йозеф Франк, Габриэль Геврекиан, Макс Эрнст Хаефели, Хьюго Херинг, Арнольд Хохел, Хуиб Хосте, Пьер Жаннерет (Ле Корбюзьенің туысы), Андре Лурчат, Эрнст Мэй, Макс Сето, Фернандо Гарсия Меркадел, Ханнес Мейер, Вернер М. Мозер, Карло Энрико Рава, Геррит Риетвельд, Альберто Сарторис, Ханс Шмидт, Мартам Штам, Рудольф Штейгер, Симон Сиркус, Генри Роберт фон дер Мюль және Хуан де Завала болды. Кеңес делегаттары Эль Лиссицкий, Николай Колли және Моисей Гинзбург еді, бірақ Сарас конференциясында олар виза ала алмады. Кейінірек мүшелікке Миннетт де Силва, Уолтер Гропиус, Альвар Аалто, Уно Эрен, Луи Герман Де Конинк (1929) және Фред Форбат кірді. 1941 жылы Харвелл Хамильтон Харрис Нью-Йоркте құрылған CIAM-нің Америкалық бөлімшесінің хатшысы болып тағайындалды, ол Жеңілдету және соғыстан кейінгі жоспарлау бөлімі еді. Жозеп Луис Серт 1929 жылдан бастап конгрестерге қатысты және 1947 жылдан 1956 жылға дейін CIAM президенті қызметін атқарды. Ол 1930 жылы GATEPAC және GATCPAC (тиісінше Сарагоса мен Барселонада), сондай-ақ 1932 жылы Барселонада ADLAN (Жаңа өнер достары) ұйымдарын құрды.

CIRPAC

CIAM-ның сайланған атқарушы органы – CIRPAC, қазіргі сәулет проблемаларын шешу жөніндегі халықаралық комитет (Comité international pour la résolution des problèmes de l’architecture contemporaine) болды.

Ықпал

Ұйымның ықпалы зор болды. Ол модерн қозғалысының сәулет принциптерін ресмилендірумен ғана айналыспады, сонымен қатар сәулетті ғимараттарды жобалау және қала құрылысы арқылы әлемді жақсартуға болатын экономикалық және саяси құрал ретінде қарастырды. 1933 жылы төртінші CIAM отырысы Мәскеуде өтуі тиіс еді. Ле Корбюзьенің Кеңес сарайына арналған конкурстық жобасының қабылданбауы – бұл шешуші сәт және Кеңес Одағының CIAM принциптерін қабылдамағанын көрсетті, осыдан кейін жоспарлар өзгерді. Оның орнына, шара "СС Патрис II" кемесінде, Марсельден Афинаға бағыт алған саяхат барысында өтті. Мұнда қатысушылар CIAM-ның сәулеттен қала құрылысына дейінгі қызмет аясын кеңейткен "Функционалды қала" принциптерін талқылады. Тридцать үш қаланың талдауы негізінде CIAM қалалардың әлеуметтік проблемаларын қатаң функционалдық ажырату және халықты үлкен аралықтағы биік үйлерге орналастыру арқылы шешуге болатынын ұсынды. Бұл материалдар 1933 жылдан 1943 жылға дейін жарияланбады, содан кейін Ле Корбюзье оларды Афина хартасы ретінде ауыр өңдеулерден өткізіп жариялады.

Бөлу

Соғыстан кейін CIAM мүшелері әлемді аралағанда, оның көптеген идеялары Еуропадан тыс, әсіресе АҚШ-қа тарады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Еуропаны қайта құру кезінде қала жоспарлау идеялары қабылданды, бірақ сол кезде CIAM мүшелерінің кейбіреуі күмәнмен қарады. Аллисон және Питер Смитсон наразылық білдірушілердің алдында болды. Соғыстан кейінгі кезеңде іске асырылғанда, осы идеялардың көптегені тартымды қаржылық шектеулерге, тұжырымдамаларды дұрыс түсінбеуге немесе халықтың қарсылығына тап болды. Март Стамның CIAM формуласы бойынша соғыстан кейінгі Дрезденді қайта жоспарлауы қала тұрғындары тарапынан «қалаға жасалған толық шабуыл» деп қабылданбады. CIAM ұйымы 1959 жылы мүшелерінің пікірлерінің айырмашылығына байланысты таратылды. Ле Корбюзье 1955 жылы отырыстарда ағылшын тілінің көбірек қолданылуына қарсылық білдіріп, ұйымнан шығып кетті. CIAM реформасы үшін 1953 жылдан бастап 10-топ белсенді жұмыс істеді, және одан екі түрлі бағыт пайда болды: ағылшын мүшелерінің брутализмі (Аллисон және Питер Смитсон) және голланд мүшелерінің структурализмі (Альдо ван Эйк және Якоб Б. Бакема).