Оскар Нимейер: Бразилияның заңғар сәулетшісі

Кіріспе

Бразилиялық сәулетші (1907–2012)
Бірінші дүниежүзілік соғыстағы Темір крест иегері

Оскар Рибейро де Алмейда Нимейер Соарес Фильхо (15 желтоқсан 1907 – 5 желтоқсан 2012), Оскар Нимейер ретінде танымал, бразилиялық сәулетші, қазіргі заманғы сәулет өнерінің дамуындағы маңызды тұлғалардың бірі саналады. Нимейер 1960 жылы Бразилияның астанасы болған Бразилия қаласының әкімшілік ғимараттарын жобалауымен, сондай-ақ Нью-Йорктегі Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінде басқа сәулетшілермен бірлесіп жұмыс істегенімен әйгілі болды. Оның темір бетонның эстетикалық мүмкіндіктерін зерттеуі 20-шы және 21-ші ғасырларда зор ықпал етті. "Ескерткіштердің мүсіншісі" деп мақталып, сынға да ұшыраған Нимейерді оның жақтастары ұлы суретші және өзінің буынындағы ең ұлы сәулетшілердің бірі деп санады. Ол өзінің сәулет өнеріне Ле Корбюзьенің үлкен әсер еткенін айтса да, сұхбатында бұл "өзінің архитектурасының басқа бағытта дамуына кедергі келтірмегенін" мәлімдеді. Нимейер абстрактілі формалар мен қисықтарды қолдануымен танымал болды және естеліктерінде былай деп жазды:

Мен тік бұрыштарға немесе адам жасаған қатаң, икемсіз түзу сызықтарға тартылмаймын. Мен еркін ағып, сезімтал қисықтарға құмармын. Мен оларды өз елімнің тауларында, өзендерінің иілгендерінде, мұхиттың толқындарында және жақын жатқан әйелдің денесінде кездестіремін. Бүкіл ғалам қисықтардан тұрады, Эйнштейннің қисық ғаламы. Нимейер Рио-де-Жанейро Федералды университетінің Ұлттық көркем өнер мектебінде білім алды. Бітіргеннен кейін ол әкесінің типографиясында және жергілікті сәулет фирмаларында суретші болып жұмыс істеді. 1930-шы жылдары ол Лусио Костамен бірге стажировкадан өтті, олар Рио-де-Жанейродағы Густаво Капанема сарайын жобалауда ынтымақтасты. Нимейердің алғашқы маңызды жобасы – Белу-Оризонттен солтүстікке қарай жоспарланған қала маңындағы Пампульха үшін бірнеше ғимараттар. Оның жұмысы, әсіресе Ассизидің Франциск шіркеуі, сыншылардың жоғары бағасын алды және халықаралық назар аударды. 1940-шы және 1950-шы жылдарда Нимейер Бразилияның ең өнімді сәулетшілерінің біріне айналды, ол ел ішінде де, шетелде де жұмыс істеді. Бұл Эдифисио Копанды (Сан-Паулудағы ірі тұрғын үй ғимараты) жобалауды және Ле Корбюзьемен (және басқалармен) Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерін бірлесіп жобалауды қамтыды, бұл оған Йель университетінде және Гарвардтың Дизайн мектебінде оқытуға шақыру әкелді. 1956 жылы Бразилияның жаңа президенті Юсселино Кубичек Нимейерді Бразилияның жаңа астанасы Бразилияның әкімшілік ғимараттарын жобалауға шақырды. Оның 1960 жылға дейін жобаланған Бразилияның Ұлттық Конгресі, Бразилия соборы, Альворада сарайы, Планалто сарайы және Жоғарғы Федералды сот үшін жасаған жобалары эксперименттік сипатта болды және ортақ дизайн элементтерімен байланысты болды. Бұл жұмыс оның Бразилия университетінің сәулет кафедрасының басшысы болып тағайындалуына және Америка Сәулетшілер институтының құрметті мүшесі болуына әкелді. Солшыл идеологиясы және Бразилия Коммунистік партиясымен (ПКБ) байланысы болғандықтан, Нимейер 1964 жылғы әскери төңкерістен кейін елден кетіп, Парижде кеңсе ашты. 1985 жылы Бразилияға оралды және 1988 жылы беделді Прицкер сәулет сыйлығымен марапатталды. Әуел бастан социалист және атеист болған Нимейер қуғын-сүргін кезінде Кубада да, Кеңес Одағында да уақыт өткізді, ал қайтып келгеннен кейін 1992 жылдан 1996 жылға дейін ПКБ төрағасы болып қызмет етті. Нимейер 20-шы және 21-ші ғасырдың басында жұмысын жалғастырды, атап айтқанда Нитерой қазіргі заманғы өнер мұражайын (1996) және Оскар Нимейер мұражайын (2002) жобалады. 78 жылдық мансабында ол шамамен 600 жобаны жобалаған. Нимейер 5 желтоқсан 2012 жылы Рио-де-Жанейрода 104 жасында қайтыс болды.

I am not attracted to straight angles or to the straight line, hard and inflexible, created by man. I am attracted to free flowing, sensual curves. The curves that I find in the mountains of my country, in the sinuousness of its rivers, in the waves of the ocean, and on the body of the beloved woman. Curves make up the entire Universe, the curved Universe of Einstein. Niemeyer was educated at the Escola Nacional de Belas Artes at the Federal University of Rio de Janeiro, and after graduating, he worked at his father's typography house and as a draftsman for local architectural firms. In the 1930s, he interned with Lúcio Costa, with the pair collaborating on the design for the Palácio Gustavo Capanema in Rio de Janeiro. Niemeyer's first major project was a series of buildings for Pampulha, a planned suburb north of Belo Horizonte. His work, especially on the Church of Saint Francis of Assisi, received critical acclaim and drew international attention. Throughout the 1940s and 1950s, Niemeyer became one of Brazil's most prolific architects, working both domestically and overseas. This included the design of the Edifício Copan (a large residential building in São Paulo) and a collaboration with Le Corbusier (and others) on the United Nations Headquarters, which yielded invitations to teach at Yale University and the Harvard Graduate School of Design. In 1956, Niemeyer was invited by Brazil's new president, Juscelino Kubitschek, to design the civic buildings for Brazil's new capital, Brasília. His designs for the National Congress of Brazil, the Cathedral of Brasília, the Palácio da Alvorada, the Palácio do Planalto, and the Supreme Federal Court, all designed by 1960, were experimental and linked by common design elements. This work led to his appointment as inaugural head of architecture at the University of Brasília, as well as honorary membership of the American Institute of Architects. Due to his largely left wing ideology, and involvement with the Brazilian Communist Party (PCB), Niemeyer left the country after the 1964 military coup and opened an office in Paris. He returned to Brazil in 1985, and was awarded the prestigious Pritzker Architecture Prize in 1988. A socialist and atheist from an early age, Niemeyer had spent time in both Cuba and the Soviet Union during his exile, and on his return served as the PCB's president from 1992 to 1996. Niemeyer continued working at the end of the 20th and early 21st century, notably designing the Niterói Contemporary Art Museum (1996) and the Oscar Niemeyer Museum (2002). Over a career of 78 years he designed approximately 600 projects. Niemeyer died in Rio de Janeiro on 5 December 2012 at the age of 104.

Ерте өмір және білім

Нимейер 1907 жылғы 15 желтоқсанда Рио-де-Жанейро қаласында дүниеге келген. Нимейер бұл туралы былай деді: "Менің толық атым Оскар Рибейро де Алмейда де Нимейер Соарес немесе жай ғана Оскар де Алмейда Соарес болуы керек еді, бірақ шетелдік тегі басымдық алып, мен Оскар Нимейер деп танылдым". Ол сол кездегі әдеттегі жас кариока сияқты өмір сүрді: богемдік және болашағына аса алаңдамайтын. 1928 жылы, 21 жасында Нимейер мектепті (Санто Антонио Мария Заккария монастырлық мектебін) тастап, Аннита Балдоға үйленді. Костамен араласу Нимейердің қалыптасуына зор ықпал етті. Коста, алғашқыда неоколониалды қозғалысқа қызығудан кейін, Еуропадағы Халықаралық стильдің жетістіктері сәулет өнерінің дамуына дұрыс бағыт екенін түсінді. Оның Бразилияның дәстүрлі отаршылдық сәулетімен (мысалы, Олиндадағы) модернистік принциптерді үйлестіру мүмкіндіктері туралы жазған еңбектері, ол және оның замандастары, мысалы, Аффонсу Эдуардо Рейди, кейіннен іске асырған сәулеттің негізі болды. 1936 жылы, 29 жасында Лусио Коста Білім министрі Густаво Капанеманың тапсыруымен Рио-де-Жанейрода Білім және денсаулық сақтау министрлігінің жаңа ғимаратын жобалауға кірісті. Коста өзі өзгеруге ашық болғанымен, қалай істеу керектігін анық білмеді. Ол ғимаратты жобалау үшін жас сәулетшілер тобын (Карлос Леао, Аффонсу Эдуардо Рейди, Хорхе Морейра және Эрнани Васкончеллос) жинады. Ол сондай-ақ Ле Корбюзьенің өзін кеңесші ретінде шақыруды талап етті. Нимейер бастапқыда командаға кірмегенімен, Коста Нимейердің талабы бойынша оны қабылдауға келісті. Ле Корбюзье Риода болған кезде, ол шеберге жобаларын дайындауда көмектесуге тағайындалды, бұл оған швейцариялықтармен жақын қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік берді. Ол кеткеннен кейін, Нимейердің Корбюзье жобасына енгізген маңызды өзгерістері Костаға әсер етті, ол оған жобаны біртіндеп басқаруға рұқсат берді және 1939 жылы ол жобаға жетекшілік етті.

Бразилиялық модернизм

Білім министрлігі "novo homem, Brasileiro e moderno" (жаңа адам, бразилиялық және заманауи) қалыптастыру міндетін өз мойнына алды. Бұл әлемдегі мемлекеттік қолдаумен салынған алғашқы модернистік көкжай ғимараты болды және Ле Корбюзье осыған дейін салғандардан әлдеқайда ірі масштабта салынды. 1943 жылы, 36 жасында аяқталған, Бразилия мәдениеті мен мәдени мұрасын басқаратын және реттейтін мекеме орналасқан бұл ғимарат, Бразилия модернизмінің қалыптасуына ықпал еткен элементтерді дамытты. Онда португалдық дәстүрмен байланысты азулежус сияқты жергілікті материалдар мен техникалар қолданылды; колониялық архитектураның маврлық көлеңкелеу құрылғыларымен үйлесімді, жаңаша оймен жасалған және реттелетін Корбюзьенің бриз-солейлері; айқын түстер; Роберто Бурле Маркс жасаған тропикалық бақтар; "бразилиялық тәртіп" деп танылатын Император пальмасы (Roystonea oleracea); Бразилия ландшафтының символына жасалған сілтемелер; және бразилиялық суретшілерге арнайы тапсырыспен салынған туындылар қолданылды. Кейбір сәулетшілер бұл ғимаратты ХХ ғасырдың ең ықпалды ғимараттарының бірі деп санайды. Ол төмен және биік ғимараттарды үйлестірудің (Lever House) үлгісі ретінде қабылданды.

1939 жылғы Нью-Йорк дүниежүзілік көрмесі

1939 жылы 32 жасында Нимейер мен Коста Нью-Йорк әлемдік көрмесі үшін Бразилия павильонын жобалады (Пол Лестер Винермен бірлесіп салынды). Француз павильонына қарасты, бразилиялық құрылым оның ауырлығымен өзгешеленді. Коста Бразилия павильонының «ионикалық» деп аталатын ашық жоспар, қисықтар мен еркін қабырғалармен «әдемілік пен сәнділік», жеңілдік және кеңістіктік ағымдылық қағидаларын қабылдағанын түсіндірді, оны қазіргі заманғы модернистік сәулеттен («дорикалық») ажыратып көрсетті. Оның авангардтық дизайнына тәнті болған қала әкімі Фиорелло Ла Гардия Нимейерге Нью-Йорк қаласының кілттерін табыс етті. 1937 жылы Нимейерді туысы жас аналарға көмек көрсететін Obra do Berço қайырымдылық мекемесі үшін балалар бағын жобалауға шақырды. Бұл оның бірінші аяқталған жұмысы болды. Алайда Нимейердің айтуынша, оның сәулетінің нағыз бастауы Минас-Жерайс штатындағы Пампуладан өтті, және ол сұхбатында түсіндіргендей, Пампула – мен әлі күнге дейін жақсы көретін қисықтарға толы осы еркін сәулеттің бастауы болды. Шындығында, бұл Бразилианың бастауы болды. Ол сонымен қатар Корбюзьенің «архитектуралық серуен» идеясын кеңейтіп, тұрғындарға ашық көріністер ұсынатын, қозғалатын жолдар сияқты қисық пандустармен жобалады. Кешендегі ең қарапайым мейрамхана (Casa do Baile) жеке жасалған аралда орналасқан, айналасы дөңгелек пішіндес, ал одан аралдың контурын қайталайтын еркін формадағы шатыр созылып жатыр. Еркін форма Корбюзье мен Мистің сәулетінде де қолданылған болса да, оны ашық ауадағы шатырға қолдану Нимейердің жаңашылдығы болды. Бұл еркін форманың қолданылуы, яхта клубындағы және Кубичек үйіндегі «көбелек шатырмен» бірге, сол кезде өте танымал болды. Ассизидің Франциск шіркеуі кешеннің шедеврі саналады. Салынған кезде темір бетон қабырға, арқалық және плита сияқты дәстүрлі құрылымдарда қолданылды. Аугуст Перре Касабланкада және Роберт Майлларт Цюрихте бетонның пластикалық мүмкіндіктерін зерттеді, параболалық арканың геометриясын пайдаланып, өте жұқа қабықтар жасады. Нимейердің темір бетонның пластикалық қасиеттерін пайдалана отырып, осындай экономикалық тәсілді қолдану шешімі революциялық болды. Жоаким Кардосоның сөзіне сәйкес, қабырға мен шатырдың біртұтас элементке бірігуі тік және көлденең элементтерді үйлестіруде революция жасады. Шіркеудің көркемдігі сәулет пен өнердің бірігуіне одан әрі үлес қосты. Шіркеу Портинаридің азулехос плиткаларымен және Пауло Вернектің плиткалық мозаикаларымен әсемделген. Бұл шіркеудің барокко стилінде болуына себеп болды. Кейбір еуропалық пуристер оның формализмін сынағанмен, форма идеясының логикалық, құрылымдық себеппен байланысты екендігі ғимаратты 20 ғасырға орналастырды, бірақ толығымен өткеннен үзіліс жасамайды. Архитектура тарихындағы маңыздылығына байланысты шіркеу Бразилиядағы алғашқы санатқа алынған заманауи ғимарат атанды. Бұл факт Минас-Жерайс штатының консервативті шіркеу басшыларына әсер етпеді, олар оны 1959 жылға дейін қасиеттілікке иеленбеуге мәжбүр болды, себебі оның пішіні дәстүрден өзгеше болды және Портинаридің алтарьдағы суреті әулие Францискті аурулардың, кедейлердің және, ең бастысы, күнәкарлардың құтқарушысы ретінде бейнелейді. Нимейер Пампула оған «заманауи сәулеттің бірқалыптылығына, оған кедергі келтірген қате түсіндірілген функционализм толқынына және темір бетонның енгізген пластикалық еркіндігіне қарсы тұруға мүмкіндік бергенін» айтты. «Мені жаңа технологияның мүмкіндіктері ұсынған, бірақ қадірлі ескі барокколық шіркеулерде жиі еске алынатын, еркін, сезімтал қисықтар тартып алды. [ ] Мен қасақана тік бұрыштардан және билік пен квадратпен жасалған рационалистік сәулеттен бас тартып, темір бетон ұсынған қисықтар мен түзу сызықтар әлеміне батыл кірдім. [ ] Бұл наразылық менің өмір сүрген ортамнан, оның ақ жағалауларынан, үлкен тауларынан, барокко стиліне тән шіркеулерінен және күнге күйген әйелдерден туды». Стамо Пападаки Нимейер туралы монографиясында оның жұмысына тән кеңістіктік еркіндікті атап өтті. 1948 жылы ашылған Banco Boavista бас кеңсесі осындай көзқарасты көрсетеді. Типикалық қалалық жерді қарастырып, Нимейер банк ғимараттарының нормасы болған басымдықты беріктікті сынға алып, монолитті биік ғимаратты жандандыру үшін шығармашылық шешімдер қабылдады. Жарықтандырылған оңтүстік фасады (ең аз оқшаулаумен) 19 ғасырдың Candelária шіркеуін көрсетеді, бұл Нимейердің айналасына және ескі сәулетке сезімталдығын көрсетеді. Қалалық желілердегі биік ғимараттардың осындай қатаң дизайнын Монреаль ғимаратында (1951–1954), Edifício Triângulo (1955) және Edifício Sede do Banco Mineiro da Produção-да көруге болады. 1947 жылы Нимейер Біріккен Ұлттар Ұйымының штаб-пәтерінің жобасын дамытумен айналысқан халықаралық командаға қосылу үшін Нью-Йоркке оралды. Нимейердің 32-жобасы Дизайн кеңесімен мақұлданды, бірақ ол ақырында Корбюзьенің қысымына көніп, олар Bodiansky мен Weissmann қатысқан 23/32 жобасын ұсынды, ол Нимейер мен Корбюзьенің жобаларынан элементтерді біріктірді. Корбюзье қатысуын жалғастыруға талаптанғанмен, жобаны жоспарлау директоры Уоллес Харрисон және Макс Абрамовиц аяқтады.

In 1939, at age 32, Niemeyer and Costa designed the Brazilian pavilion for the New York World's Fair (executed in collaboration with Paul Lester Wiener). Neighbouring the much larger French pavilion, the Brazilian structure contrasted with its heavy mass. Costa explained that the Brazilian Pavilion adopted a language of 'grace and elegance', lightness and spatial fluidity, with an open plan, curves and free walls, which he termed 'Ionic', contrasting it to the mainstream contemporary modernist architecture, which he termed 'Doric'. Impressed by its avant garde design, Mayor Fiorello La Guardia awarded Niemeyer the keys to the city of New York. In 1937, Niemeyer was invited by a relative to design a nursery for philanthropic institution which catered for young mothers, the Obra do Berço. It would become his first finalised work. However, Niemeyer has said that his architecture really began in Pampulha, Minas Gerais, and as he explained in an interview, Pampulha was the starting point of this freer architecture full of curves which I still love even today. It was in fact, the beginning of Brasília He also expanded upon Corbusier's idea of a promenade architecturale with his designs for floating catwalk like ramps which unfold open vistas to the occupants. The small restaurant (Casa do Baile), which is perhaps the least bourgeois of the complex, is built on its own artificial island and comprises an approximately circular block from which a free form marquee follows the contour of the island. Although free form had been used even in Corbusier's and Mies's architecture, its application on an outdoors marquee was Niemeyer's innovation. This application of free form, together with the butterfly roof used at the Yacht Club and Kubitschek's house became extremely fashionable from then on. The Saint Francis of Assisi church is considered the masterpiece of the complex. When it was built, reinforced concrete was used in traditional ways, such as in pillar, beam and slab structures. Auguste Perret, in Casablanca and Robert Maillart in Zurich had experimented with the plastic freedom of concrete, taking advantage of the parabolic arch's geometry to build extremely thin shells. Niemeyer's decision to use such an economical approach, based on the inherent plasticity allowed by reinforced concrete was revolutionary. According to Joaquim Cardoso, the unification of wall and roof into a single element was revolutionary for fusing vertical and horizontal elements. The church's exuberance added to the integration between architecture and art. The church is covered by Azulejos by Portinari and tile murals by Paulo Werneck. It led to the church being seen as baroque. Though some European purists condemned its formalism, the fact that the form's idea was directly linked to a logical, structural reason placed the building in the 20th century, while refusing to break completely from the past. Due to its importance in the history of architecture, the church was the first listed modern building in Brazil. This fact did not influence the conservative church authorities of Minas Gerais, who refused to consecrate it until 1959, in part because of its unorthodox form and in part because of Portinari's altar mural, which depicts Saint Francis as the savior of the ill, the poor and, most importantly, the sinner. Niemeyer stated that Pampulha offered him the opportunity to 'challenge the monotony of contemporary architecture, the wave of misinterpreted functionalism that hindered it and the dogmas of form and function that had emerged, counteracting the plastic freedom that reinforced concrete introduced. I was attracted by the curve – the liberated, sensual curve suggested by the possibilities of new technology yet so often recalled in venerable old baroque churches. [ ] I deliberately disregarded the right angle and rationalist architecture designed with ruler and square to boldly enter the world of curves and straight lines offered by reinforced concrete. [ ] This deliberate protest arose from the environment in which I lived, with its white beaches, its huge mountains, its old baroque churches and the beautiful suntanned women.' Stamo Papadaki in his monography on Niemeyer mentioned the spatial freedom that characterized his work. The headquarters of the Banco Boavista, inaugurated in 1948 show such an approach. Dealing with a typical urban site, Niemeyer adopted creative solutions to enliven the otherwise monolithic high rise, thus challenging the predominant solidity which was the norm for bank buildings. The glazed south façade (with least insulation) reflects the 19th century Candelária Church, showing Niemeyer's sensitivity to the surroundings and older architecture. Such austere designs to high rises within urban grids can also be seen in the Edifício Montreal (1951–1954), Edifício Triângulo (1955) and the Edifício Sede do Banco Mineiro da Produção. In 1947, Niemeyer returned to New York City to integrate the international team working on the design for the United Nations headquarters. Niemeyer's scheme 32 was approved by the Board of Design, but he eventually gave in to pressure by Le Corbusier, and together they submitted project 23/32 (developed with Bodiansky and Weissmann), which combined elements from Niemeyer's and Le Corbusier's schemes. Despite Le Corbusier's insistence to remain involved, the design was carried forward by the Director of Planning, Wallace Harrison and Max Abramovitz, then a partnership.

Тремейн үйі (салмалмаған)

Бұл АҚШ-тағы сапары Нимейердің ең батыл тұрғын үй жобаларының бірі – салынбаған Бёртон Г. Тремейн үйі жобасымен байланыс орнатуға мүмкіндік берді. Роберто Бурл Маркстің бақтары арасында, Тынық мұхитының жағасындағы Калифорния штатының Монтесито қаласында ашық жоспарлы үй орналасқан. 1949 жылдың ақпан-сәуір айларында Заманауи өнер мұражайында «Ле Корбюзьеден Нимейерге: Савой үйі – Тремейн үйі 1949» көрмесі өтті. Музейдің мәлімдемесіне сәйкес, «Бұл көрменің тақырыбы Генри Расселл Хичкоктың Миллер компаниясының абстрактілі өнер жинағы туралы кітабына негізделген, «сурет салу – сәулетке қарай»». 2010 жылы MoMA кураторы Берри Бергдолл Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін геометриялық және органикалық бағыттардың бірігуінің маңыздылығын атап өтті. Хичкоктің «Сурет салу – сәулетке қарай» кітабындағы мақаласында Нимейердің дизайнының суреті келтірілген, ал 28 орындық көрмеде Берл Маркстің 1948 жылғы «Бақша дизайны» бірнеше көрмеде, сондай-ақ Пампуладағы шіркеутің фотосуреті де көрсетілді. Нимейер АҚШ үшін өте аз жоба жасады, себебі Коммунистік партияға қатысы виза алуына кедергі келтірді. 1946 жылы Йель университетінде оқытуға шақырылғанда осы саяси көзқарастары виза алуына бөгет болды. 1953 жылы 46 жасында Нимейер Гарвардтың Дизайн мектебінің деканы болып тағайындалды, бірақ саяси көзқарастарына байланысты АҚШ үкіметі виза бермей, елге кіруіне тыйым салды. 1950 жылы АҚШ-та оның туындылары туралы алғашқы кітап – Стамо Пападакидің «Оскар Нимейердің жұмысы» жарық көрді. Бұл оның сәулет өнерінің тұңғыш жүйелі зерттелуі болды және оның туындыларын шетелде танытуға үлкен үлес қосты. 1956 жылы сол автордың «Оскар Нимейер: Жұмыстардың барысы» кітабы жарық көрді. Осы кезде Нимейер өзіне сенімді болып, халықаралық аренада өз жолын таба бастады. 1948 жылы Нимейер Пампуладағы жобаларында қолданған параболалық аркалардан бас тартып, өзінің қолтаңбалық материалы – бетонды одан әрі зерттеуге кірісті. Нимейердің формальды шығармашылығы мүсіншілердің туындыларымен салыстырылады. 1950 жылдары Бразилияда қарқынды құрылыс кезеңі көптеген тапсырыстарға әкелді. Ив Бруан 1948 жылғы Нимейердің Білім және денсаулық сақтау министрлігі жанындағы театр жобасы оның сөздік қорын дамытуға мүмкіндік бергенін атап өтті. 1950 жылы оған Сан-Паулу қаласының 400 жылдығын тойлауға арналған Ибирапуэра паркін жобалау тапсырылды. Жоспар бірнеше порталды павильондардан тұратын, алып еркін формалы шатырмен байланысқан. Құнының жоғары болуына байланысты жоспарды оңайлатуға тура келді. Нәтижесіндегі ғимараттар жеке-жеке қызығушылық тудырмады, сондықтан ансамбльдің әсері басым эстетикалық тәжірибеге айналды. Нимейер жоба үшін V пішіндес пилоттар жасады, ол бір кезде сәнге айналды. Осы тақырыптың өзгеруі Губернатор Юсселино Кубичек тұрғын үй кешенін қолдап тұрған W пішіндес пилоттар (1951) болды, онда 1000-ға жуық пәтер бар екі ірі ғимарат орналасқан. Оның дизайны Нимейердің бір жыл бұрын Петрополистегі Quitandinha пәтерлік қонақ үйі үшін жасаған жобасына негізделген, бірақ ешқашан іске аспаған. 33 қабаттан және 400 метрден астам ұзындығы бар, онда 5700 тұрғын үй, сондай-ақ дүкендер, мектептер сияқты қоғамдық қызметтер орналасқан, бұл оның Корбюзьенің Unité d'Habitation нұсқасы болды. 1954 жылы Нимейер Бело-Оризонтедегі Praça da Liberdade-дегі «Нимейер пәтер ғимаратын» да жобалады. Ғимараттың формасы мүлдем еркін, бұл 1922 жылғы Мис ван дер Роэнің шыны шатырларын еске салады, бірақ неміс шатырларына қарағанда әлдеқайда материалды сезім береді. Сондай-ақ 1954 жылы дәл осы алаңның бір бөлігі ретінде Нимейер кітапхана салды (Biblioteca Pública Estadual). Осы кезеңде Нимейер бірнеше тұрғын үйлер салды. Олардың ішінде оның әкесіне арналған демалыс үйі, Мендес қаласында (1949), тауық үйінен жасалған, Риодағы Prudente de Morais Neto үйі (1943–49), Нимейердің Кубичек үшін Пампуладағы үйінің түпнұсқа дизайнына негізделген, Густаво Капанемаға арналған үй (1947) (Білім беру және денсаулық сақтау министрлігінің ғимаратын тапсырған министр), Леонель Миранда үйі (1952), бірінші қабаттағы перзентханаға кіруді қамтамасыз ететін екі спиральді пандус бар, көлбеу пилоттарға көтерілген. Бұл үйлер Тремейн дизайнында қолданылған бірдей көлбеу қасбетті, жақсы табиғи жарықтандыруға мүмкіндік берді. 1954 жылы ол өзінің шатыр тәрізді металл шатыры бар және Бурл Маркс бақтарының көмегімен таулы жерге жақсы бейімделген әйгілі Каванелас үйін салдырды. Алайда, оның тұрғын үй (және еркін формадағы сәулет) шедеврi – 1953 жылы Нимейер өзі үшін салған Каноас үйі саналады. Үй теңізге қарай еңіс жерде орналасқан. Ол екі қабаттан тұрады, ал бірінші қабаты жұқа металл бағаналарға тірелген еркін формадағы шатырмен жабылған. Тұрғын бөлмелер төменгі қабатта орналасқан және дәстүрлі бөлінген. Дизайн жердің бетегейлігін ескере отырып жасалған, сондықтан үй ландшафтқа зиян келтірмейді. Үй өте орынды болғанымен, сынға ұшырады. Нимейер Сан-Паулудағы екінші биенналь көрмесінде қазылар құрамында болған Вальтер Гропиус үйді жаппай өндіруге болмайтынын айтқан, ал Нимейер бұл үйдің өзі үшін және осы нақты жер үшін жобаланғанын, жалпыға ортақ тегіс жер үшін емес екенін жауап берді. Генри Расселл Хичкок үшін Каноастағы үй Нимейердің ең экстремалды лирикалық мәлімдемесі болды, ол ритм мен биді пайдалылыққа қарсы қойды.

This stay in the United States also facilitated contact regarding the unbuilt Burton G. Tremaine house project, one of Niemeyer's boldest residential designs. Amidst gardens by Roberto Burle Marx, it featured an open plan in Montecito, California on the Pacific Ocean. In February–April 1949, the Museum of Modern Art exhibited From Le Corbusier to Niemeyer: Savoye House – Tremaine House 1949. According to the museum, "The theme of this show is based on Henry Russell Hitchcock's book on the Miller Company Collection of Abstract Art, Painting toward architecture ". In 2010, Berry Bergdoll, a curator at MoMA asserted the importance of the exhibition as fusing strands of the geometric and organic soon after WWII. Hitchcock's seminal essay in the Painting toward architecture book included an illustration of Niemeyer's design, and in an associated 28 venue exhibition, Burle Marx's Design for a garden (1948) was exhibited in several shows, as was a photo mural of Church at Pampulha. Niemeyer produced very few designs for the United States because his affiliation to the Communist Party usually prevented him from obtaining a visa. This happened in 1946 when he was invited to teach at Yale University, when his political views cost him a visa. In 1953, at 46, Niemeyer was appointed dean of the Harvard Graduate School of Design, but because of his political views the United States government denied his visa therefore preventing him from entering the country. In 1950 the first book about his work to be published in the United States, The Work of Oscar Niemeyer by Stamo Papadaki, was released. It was the first systematic study of his architecture, which significantly contributed to the awareness of his work abroad. It would be followed in 1956 by Oscar Niemeyer: Works in Progress, by the same author. By this time, Niemeyer was already self confident and following his own path internationally. In 1948 Niemeyer departed from the parabolic arches he had designed in Pampulha to further explore his signature material, concrete. Niemeyer's formal creativity has been compared to that of sculptors. In the 1950s, a time of intensive construction in Brazil produced numerous commissions. Yves Bruand stressed that Niemeyer's 1948 project for a theatre next to the Ministry of Education and Health allowed him to develop his vocabulary. In 1950 he was asked to design São Paulo's Ibirapuera Park for the city's 400th anniversary celebration. The plan, which consisted of several porticoed pavilions related via a gigantic free form marquee, had to be simplified due to cost. The resulting buildings were less interesting individually, which meant that the ensemble effect became the dominant aesthetic experience. Niemeyer developed V shaped pilotis for the project, which became fashionable for a time. A variation on that theme was the W shaped piloti which supports the Governador Juscelino Kubitschek housing complex (1951), two large buildings containing around 1,000 apartments. Its design was based on Niemeyer's scheme for the Quitandinha apartment hotel in Petrópolis designed one year earlier, but never realised. At 33 stories and over 400 meters long, it was to contain 5,700 living units together with communal services such as shops, schools etc., his version of Corbusier's Unité d'Habitation. In 1954 Niemeyer also designed the "Niemeyer apartment building" at the Praça da Liberdade, Belo Horizonte. The building's completely free form layout is reminiscent of Mies van der Rohe's 1922 glass skyscraper, although with a much more material feel than the airy German one. Also in 1954 as part of the same plaza Niemeyer built a library the (Biblioteca Pública Estadual). During this period Niemeyer built several residences. Among them were a weekend house for his father, in Mendes (1949), developed from a chicken coop, the Prudente de Morais Neto house, in Rio (1943–49), based on Niemeyer's original design for Kubitschek's house in Pampulha, a house for Gustavo Capanema (1947) (the minister who commissioned the Ministry of Education and Health building), the Leonel Miranda house (1952), featuring two spiral ramps which provide access to the butterfly roofed first floor, lifted up on oblique piloti. These houses featured the same inclined façade used in the Tremaine design, which allowed good natural lighting. In 1954 he built the famous Cavanelas house, with its tent like metallic roof and which, with the help of Burle Marx's gardens, is perfectly adapted to its mountainous site. However, his residential (and free form architecture) masterpiece is considered to be the 1953 Canoas House Niemeyer built for himself. The house is located on sloped terrain overlooking the ocean from afar. It comprises two floors, the first of which is under a free form roof, supported on thin metallic columns. The living quarters is located on the floor below and is more traditionally divided. The design takes advantage of the uneven terrain so that the house seems not to disturb the landscape. Although the house is extremely well suited to its environment, it did not escape criticism. Niemeyer recalled that Walter Gropius, who was visiting the country as a jury in the second Biennial exhibition in São Paulo, argued that the house could not be mass produced, to which Niemeyer responded that the house was designed with himself in mind and for that particular site, not a general flat one. For Henry Russell Hitchcock, the house at Canoas was Niemeyer's most extreme lyrical statement, placing rhythm and dance as the antithesis of utility.

Депозиттер

1953 жылы Бразилияның қазіргі заманғы архитектурасы, «Бразилия құрылыс жұмыстарынан» бері мақтан тұтқан, халықаралық сынға ұшырады, көбінесе рационалистерден. Нимейердің сәулеті, әсіресе, Макс Биллдің «Manchete Magazine» журналына берген сұхбатында сыналып, бағасы түсті. Ол Нимейердің еркін форманы таза әшекей ретінде қолдануын (Рейдінің «Педерегульхо» тұрғын үйінен өзгеше), қабырға панельдерін пайдалануын және архитектурасының жекелеген сипатын, «қауіпті антиәлеуметтік академизмге құлау қаупі бар» деп сипаттады. Ол тіпті Нимейердің V пилотын таза эстетикалық деп еске салды. Нимейердің алғашқы реакциясы жоққа шығару болды, содан кейін Биллдің жоғарыдан қараушылық көзқарасына негізделген қарсы шабуыл жасады, ол Бразилия мен Еуропа елдерінің әлеуметтік және экономикалық жағдайларын ескеруге кедергі келтірді. Коста да Бразилияның (және Нимейердің) сәулетінің білікті емес жұмыс күшіне негізделгенін, бұл бетоннан жасалған қолөнерге негізделген сәулетке мүмкіндік бергенін, (Швейцария) сағатшыларға қарағанда (Бразилия) шіркеу салушылар дәстүрін көрсететінін атап өтті. Биллдің сөздері жаман қабылданғанымен, олар Нимейердің стилін әшекей ретінде қолданған, талантсыз сәулетшілердің орташа архитектурасын назарға тартуда тиімді болды. Нимейер өзінің белгілі бір кезеңде «өзінде бар деп санаған импровизациялық шеберлігіне сеніп, көп тапсырмаларды асығыс орындағанын» мойындады. Сан-Паулудағы «Калифорния» ғимараты (Edifício Califórnia) соның бір мысалы. Көбінесе оның авторы назардан тыс қалдыратын бұл ғимарат, оқшауланған ғимараттарда жақсы жұмыс істеген V пилотына ие, бұл кеңістікті Корбюзье Марсельде жасағандай екі бөлек құрылымдық жүйеге мұқтаж болмай, өзгеше өңдеуді қамтамасыз етеді. Оның қалалық ортада қолданылуы формалистік болды және тіпті ғимараттың құрылымдық логикасын бұзды, себебі оған әртүрлі өлшемдегі көптеген тіреулер қажет болды. 1957 жылы Берлинде өткен «Интербау» көрмесі Нимейерге Германияда өзінің архитектурасының үлгісін салуға, сондай-ақ Еуропаға алғаш рет баруға мүмкіндік берді. Ескі әлемнің ескерткіштерімен танысу Нимейердің көзқарасына үлкен әсер етті, ол енді оның эстетикалық қасиеттеріне толығымен тәуелді екеніне сене бастады. Бұл сапар Нимейерді өзінің тәсілін қайта қарауға итермеледі, нәтижесін «Módulo Magazine» журналында «Depoimento» деп аталатын мәтін ретінде жариялады. Ол бриздер, скульптуралық пилоттар және шатырлар сияқты көптеген элементтерді алып тастап, оңайлатуды ұсынды. Сол кезден бастап оның сәулеті құрылыстың таза көрінісі болып, қатты көлемдерді бейнелейтін болды. Оның дизайн әдісі де өзгеретін болды, бағдарламалық функциялардан гөрі эстетикалық әсерге басымдық берді, өйткені ол үшін «форма сұлулықты жаратқанда, сұлулықтың өзінде оның ақталуы бар». 1955 жылы 48 жасында Нимейер Каракастағы Заманауи өнер мұражайын жобалады. Бұл мұражайдың дизайны оның жұмысын қайта қарауының нақты беделі болды. Орталық Каракасқа қарап тұрған жардың үстінен көтерілуі тиіс болған мұражай айналасын басып оздыратын кері пірамйда пішініне ие болды. Сыртқы ортамен қабырғалары арқылы байланысы жоқ, көзі жоқ призмалық ғимарат, бірақ шыны төбесінен табиғи жарық кірді. Күн бойы жарық шарттарын өзгертусіз сақтау үшін жасанды жарықпен толықтырылатын электрондық жүйе қолданылды. Алайда, ішкі кеңістік Нимейер стилінде жасалған, әртүрлі деңгейлерді байланыстыратын серуендеу жолдарымен және төбе балкаларынан ілінген еркін формадағы плита ретінде жасалған мезаннинмен ерекшеленді. Бұл эстетикалық қарапайымдық Бразилиадағы жұмысында толыққанды көрініс тапты, онда ғимараттардың сапасы тек олардың құрылымдық элементтері арқылы білдіріледі.

In 1953 modern Brazilian architecture, which had been praised since Brazil Builds, became the target of international criticism, mainly from rationalists. Niemeyer's architecture in particular was criticised by Max Bill in an interview for Manchete Magazine. He attacked Niemeyer's use of free form as purely decorative (as opposed to Reidy's Pedregulho housing), his use of mural panels and the individualistic character of his architecture which "is in risk of falling in a dangerous anti social academicism". He even belittled Niemeyer's V piloti, as purely aesthetic. Niemeyer's first response was denial, followed by a counterattack based on Bill's patronizing attitude, which prevented him from considering the differing social and economic realities of Brazil and European countries. Costa also stressed that Brazilian (and Niemeyer's) architecture was based on unskilled work which allowed for a crafted architecture based on concrete, expressing a tradition of (Brazilian) church builders, as opposed to (Swiss) clock builders. Although it was badly received and to an extent an exaggeration, Bill's words were effective in bringing to attention the mediocre architecture coming from less talented architects, who employed Niemeyer's vocabulary in the decorative fashion that Bill had criticised. Niemeyer himself admitted that for a certain period he had "handled too many commissions, executing them in a hurry, trusting the improvisational skills he believed to have". The Califórnia Building (Edifício Califórnia) in São Paulo is an example. Usually neglected by its creator, it features the V piloti which had worked so well in isolated buildings, creating a different treatment to that space without the need for two separate structural systems as Corbusier had done in Marseille. Its use in a typical urban context was formalistic and even compromised the building's structural logic in that it required many different sized supports. Berlin's 1957 Interbau exhibition gave Niemeyer the chance to build an example of his architecture in Germany along with the chance to visit Europe for the first time. The contact with the monuments of the old world had a lasting impact on Niemeyer's views, which he now believed was completely dependent on its aesthetic qualities. Together with his own realisations of how Brazilian architecture had been harmed by untalented architects, this trip led Niemeyer to revise his approach, which he published as a text named Depoimento in his Módulo Magazine. He proposed a simplification, discarding multiple elements such as brises, sculptural piloti and marquees. His architecture from then on would be a pure expression of structure as a representation of solid volumes. His design method would also change, prioritizing aesthetic impact over programmatic functions, given that for him "when form creates beauty, it has in beauty itself its justification". In 1955, at 48, Niemeyer designed the Museum of Modern Art in Caracas. The design of this museum was the material realization of his work revision. Meant to rise from the top of a cliff overlooking central Caracas, the museum had an inverted pyramid shape which dominated and overpowered its surroundings. The opaque prismatic building had almost no connection to the outside through its walls, although its glass ceiling allowed natural light to enter. An electronic system was used to keep lighting conditions unchanged throughout the day using artificial light to complement it. The interior, however, was more recognizably done in Niemeyer's mode, with cat walk ramps linking the different levels and the mezzanine made as a free form slab hung from ceiling beams. This aesthetic simplicity would culminate in his work in Brasília, where the qualities of the buildings are expressed by their structural elements alone.

Бразилияның дизайны

Юсселино Кубичек 1956 жылдың қыркүйегінде Бразилия президенті болғаннан кейін көп ұзамай Нимейерді Каноас үйінде кездестірді. Қалаға қайтып келе жатқанда саясаткер сәулетшімен ең батыл жоспары туралы әңгімеледі: «Мен осы ел үшін жаңа астана салам және сіз маған көмектесуіңізді қалаймын, Оскар, бұл жолы біз Бразилия астанасын саламыз». Нимейер жаңа астана – Бразилиа құрылысын жобалау үшін конкурс ұйымдастырды, жеңімпаз оның ескі ұстазы және жақын досы Лусио Костаның жобасы болды. Нимейер ғимараттарды, ал Лусио қала құрылысын жобалайтын болды. Бірнеше айдың ішінде Нимейер тұрғын үйлерді, сауда орындарын және мемлекеттік ғимараттарды жобалады. Олардың ішінде Президент резиденциясы (Паласио да Альворада), депутаттар палатасы, Бразилияның Ұлттық Конгресі, Бразилия соборы (гиперболоидты құрылым), түрлі министрліктер бар еді. Жоғарыдан қарағанда қаланың әрбір ғимаратта қайталанатын элементтері бар екені байқалады, бұл формальды біртүтастыққа қол жеткізеді. Бразилиа құрылысының артында елдің шөлейт орталығында, ең жақын ірі қаладан жүздеген шақырым қашықтықта толыққанды қаланы салудың ауқымды науқаны жатыр. Кубичектың бастамасымен Нимейердің мақсаты – индустрияны дамыту, елдің шалғай аймақтарын біріктіру, жарамсыз аймақтарды халықпен қамту және мал шаруашылығымен ғана белгілі болған аймаққа прогресс әкелу болды. Нимейер мен Коста оны қала құрылысының жаңа тұжырымдамаларын сынап көру үшін пайдаланды: көлік қозғалысы жоқ көшелер, бағаналармен тіреліп тұрған және астыңғы кеңістікті табиғатпен біріктіретін жерден көтерілген ғимараттар. Жоба социалистік идеологияны қабылдады: Бразилиадағы барлық пәтерлер мемлекетке тиесілі болып, қызметкерлерге жалға берілетін еді. Бразилиада «жоғары» аймақтар болмады, яғни жоғары лауазымды шенеуніктер мен қарапайым жұмысшылар бір ғимаратта тұратын еді. Кейінірек басқа президенттер бұл тұжырымдамалардың көптерін елемеді немесе өзгертті. Бразилиа төрт жылдың ішінде жобаланып, салынып, ашылды. Аяқталуынан кейін Нимейер Бразилия университетінің сәулет факультетінің деканы болып тағайындалды. 1963 жылы ол АҚШ-тың Америка сәулетшілер институтының құрметті мүшесі атанды, сондай-ақ сол жылы КСРО-дан Ленин атындағы бейбітшілік сыйлығын алды. Нимейердің Бразилиа құрылысына қосқан үлесі 1964 жылы Жан Поль Белмондоның басты рөлде ойнаған француздық «Риодан келген адам» (L'homme de Rio) фильмінде көрсетілген. 1964 жылы, 57 жасында, Хайфа қаласының мэрі Абба Хуши шақырғаннан кейін, Израильдің Хайфа университетінің Кармель тауындағы кампусын жобалау үшін ол мүлдем басқаша Бразилияға оралды. Наурыз айында 1961 жылы президент Жанио Квадросты алмастырған президент Жоао Гуларт әскери төңкеріс салдарынан биліктен алынды. Генерал Кастело Бранко елдің басшылығын өз қолына алды, ол 1985 жылға дейін диктатура болып қала берді. 1987 жылы Бразилиа ЮНЕСКО-ның дүниежүзілік мұра тізіміне енгізілді. Нимейер – өмірінде жасаған туындысы үшін осындай танылуға ие болған алғашқы адам.

Juscelino Kubitschek visited Niemeyer at the Canoas House in September 1956, soon after he assumed the Brazilian presidency. While driving back to the city, the politician spoke to the architect about his most audacious scheme: "I am going to build a new capital for this country and I want you to help me [ ] Oscar, this time we are going to build the capital of Brazil." Niemeyer organized a competition for the lay out of Brasília, the new capital, and the winner was the project of his old master and great friend, Lúcio Costa. Niemeyer would design the buildings, Lúcio the layout of the city. In the space of a few months, Niemeyer designed residential, commercial and government buildings. Among them were the residence of the President (Palácio da Alvorada), the chamber of deputies, the National Congress of Brazil, the Cathedral of Brasília (a hyperboloid structure), diverse ministries. Viewed from above, the city can be seen to have elements that repeat themselves in every building, achieving a formal unity. Behind the construction of Brasília lay a monumental campaign to construct an entire city in the barren center of the country, hundreds of kilometers from any major city. The brainchild of Kubitschek, Niemeyer had as aims included stimulating industry, integrating the country's distant areas, populating inhospitable regions and bringing progress to a region where only cattle ranching then existed. Niemeyer and Costa used it to test new concepts of city planning: streets without transit, buildings floating off the ground supported by columns and allowing the space underneath to be free and integrated with nature. The project adopted a socialist ideology: in Brasília all the apartments would be owned by the government and rented to employees. Brasília did not have "nobler" regions, meaning that top ministers and common laborers would share the same building. Many of these concepts were ignored or changed by other presidents with different visions in later years. Brasília was designed, constructed, and inaugurated within four years. After its completion, Niemeyer was named chief of the college of architecture of the University of Brasília. In 1963, he became an honorary member of the American Institute of Architects in the United States; the same year, he received the Lenin Peace Prize from the USSR. Niemeyer and his contribution to the construction of Brasília are portrayed in the 1964 French film L'homme de Rio (The Man from Rio), starring Jean Paul Belmondo. In 1964, at 57, after being invited by Abba Hushi, the mayor of Haifa, Israel, to plan the campus of the University of Haifa on Mount Carmel, he came back to a completely different Brazil. In March President João Goulart, who succeeded President Jânio Quadros in 1961, was deposed in a military coup. General Castelo Branco assumed command of the country, which would remain a dictatorship until 1985. In 1987, Brasilia was inscribed as a UNESCO World Heritage Site. Niemeyer is the first person to have received such recognition for one of his works during his lifetime.

Шет елдегі жер аударылу және жобалар

Нимейердің саясаты оған әскери диктатура кезінде зиян келтірді. Оның кеңсесі тоналып, ол басқарған журналдың штаб-пәтері қиратылды, клиенттері жоғалып кетті. 1965 жылы екі жүз профессор, оның ішінде Нимейер, Бразилия университетінен үкіметтің университеттерге қатысты саясатына наразылық білдіру үшін отставкаға кетті. Сол жылы ол Луврде өткен көрмеге қатысу үшін Францияға барды. Келесі жылы Нимейер Парижге көшіп кетті. 1962 жылы ол Триполиге, Ливанға барып, Халықаралық тұрақты көрме орталығын жобалады. Құрылысы аяқталғанына қарамастан, 1975 жылы Ливандағы азаматтық соғыс басталғандықтан оның ашылуы кешікті. Ол Елисей алаңында кеңсе ашып, әртүрлі елдерде, әсіресе Алжирде, Хоуари Бумедьен ғылым және технология университесін жобалаған клиенттер тапты. Парижде ол Француз Коммунистік партиясының штаб-пәтерін жасады. Мемориалдық мүсін жарақаттанған қолды бейнелейді, оның жарасы Орталық және Оңтүстік Америка пішінде қан тамызады. 1988 жылы 81 жасында Нимейер сәулет өнеріндегі ең беделді сыйлық – Прицкер сыйлығымен марапатталды. 1992-1996 жылдары Нимейер Бразилия Коммунистік партиясының (ПКБ) төрағасы болды. Өмір бойы белсенді болған Нимейер КСРО құлағаннан кейін партияның өлім аузында екені белгілі болған кезде оған байланысты болуы мүмкін ықпалды тұлға болды. Саяси белсенділігі болмаса да, оның бейнесі партияның 1992 жылғы жарылыстан кейін дағдарыстан аман қалуына және ұлттық сахнада саяси күш ретінде қалуына көмектесті, бұл ақырында оның жаңаруына әкелді. 1996 жылы оның орнын Зулейда Фария де Мелло басты. Ол Бразилиадағы кем дегенде екі ғимаратты – «Түпкілікті халықтар ескерткіші» (Memorial dos Povos Indígenas) және Әскери собор (Catedral Militar, Igreja de N. S. da Paz) жобалады. 1996 жылы 89 жасында Рио-де-Жанейро қаласының жанындағы Нитерой қаласында Нитерой заманауи өнер мұражайын жобалады. Ғимарат тік скаладан сүйіріліп шығып, Гуанабара шығанағы мен Рио-де-Жанейро қаласының көрінісін ұсынады. Нимейер ХХІ ғасырға дейін Рио-де-Жанейродағы студиясын сақтап келді. 2002 жылы Парана штатының Куритиба қаласында Оскар Нимейер мұражайының кешені ашылды. 2003 жылы 96 жасында Нимейерді Лондонның Хайд-паркіндегі Serpentine Gallery жазғы павильонын жобалауға шақырды, бұл галерея жыл сайын Ұлыбританияда бұрын салынбаған атақты сәулетшілерді осы уақытша құрылысты жобалауға шақырады. Ол 100 жасында да әртүрлі жобалармен, негізінен мүсіндермен және бұрынғы жұмыстарды түзетумен айналысты. Нимейердің 100 жылдық мерейтойында Ресей президенті Владимир Путин оған Достық орденін табыс етті. 1989 жылы алған Астурия ханзадасының өнер сыйлығы үшін алғыс айтып, ол сыйлықтың 25 жылдығына орай Астурияға мәдени орталықтың жобасын сыйға тартты. Оскар Нимейер халықаралық мәдени орталығы (Испанияда Centro Niemeyer деп те аталады) Авилес қаласында орналасқан және 2011 жылы ашылды. 2010 жылдың қаңтар айында Амальфи жағалауындағы Италияның Равелло қаласында Оскар Нимейер Равелло аудиториясы ресми түрде ашылды. Аудиторияның тұжырымдамалық дизайны, суреттері, моделі, эскиздері және мәтіні 2000 жылы Нимейер жасаған және оның досы, итальяндық социолог Доменико де Масидің басшылығымен аяқталған. Жоба оның дизайнына, орналасуына және жергілікті архитектурадан айқын ерекшеленгендігіне байланысты бірнеше жылға кешікті. 100 жасқа толғаннан кейін Нимейер жиі ауруханаға жатты. 2009 жылы өт тастары мен ішек ісігін емдеу үшін төрт апта ауруханада жатқаннан кейін, ол ауруханада болудың «өте жалғыздық екенін; мен бос отырмауым керек, достарыммен байланыста болуым керек, өмірлік ырғағымды сақтауым керек» деген пікір білдірді. Оның жалғыз қызы Анна Мария 2012 жылдың маусымында 82 жасында эмфиземадан қайтыс болды. Ол қайтыс болғанға дейін тыныс алу жолдарының инфекциясымен ауруханаға жатты. Би-би-сидің Нимейерге арналған некрологында ол «дүниедегі ең таңғажайып ғимараттардың кейбірін салған – монументалды, иілісқан бетон және шыны құрылыстар, оларды сипаттау өте қиын» делінген, оны «соңғы 60 жылдың ең жаңашыл және батыл сәулетшілерінің бірі» деп сипаттады. «Вашингтон пост» газеті оны «өткен ғасырдағы Латын Америкасының ең көрнекті сәулетшісі» деп атады.

Niemeyer's politics cost him during the military dictatorship. His office was pillaged, the headquarters of the magazine he coordinated were destroyed and clients disappeared. In 1965, two hundred professors, Niemeyer among them, resigned from the University of Brasília, to protest against the government's treatment of universities. In the same year he traveled to France for an exhibition in the Louvre. The following year, Niemeyer moved to Paris. In 1962 he visited Tripoli, Lebanon to design the International Permanent Exhibition Centre. Despite completing construction, the start of the civil war in 1975 in Lebanon disrupted its launch. He opened an office on the Champs Élysées and found customers in diverse countries, especially in Algeria where he designed the University of Science and Technology Houari Boumediene. In Paris he created the Headquarters of the French Communist Party, The memorial sculpture represents a wounded hand, whose wound bleeds in the shape of Central and South America. In 1988, at 81, Niemeyer was awarded the Pritzker Architecture Prize, architecture's most prestigious award. From 1992 to 1996, Niemeyer was the president of the Brazilian Communist Party (PCB). As a lifelong activist, Niemeyer was a powerful public figure who could be linked to the party at a time when it appeared to be in its death throes after the USSR's demise. Although not politically active, his image helped the party survive its crisis, after the 1992 split and to remain as a political force on the national scene, which eventually led to its renewal. He was replaced by Zuleide Faria de Mello in 1996. He designed at least two more buildings in Brasilia, the Memorial dos Povos Indigenas ("Memorial for the Indigenous People") and the Catedral Militar, Igreja de N. S. da Paz. In 1996, at the age of 89, he was responsible for the design of the Niterói Contemporary Art Museum in Niterói, a city next to Rio de Janeiro. The building cantilevers out from a sheer rock face, offering a view of Guanabara Bay and the city of Rio de Janeiro. Niemeyer maintained his studio in Rio de Janeiro into the 21st century. In 2002, the Oscar Niemeyer Museum complex was inaugurated in the city of Curitiba, Paraná. In 2003, at 96, Niemeyer was called to design the Serpentine Gallery Summer Pavilion in Hyde Park, London, a gallery that each year invites a famous architect, who has never previously built in the UK, to design this temporary structure. He was still involved in diverse projects at the age of 100, mainly sculptures and adjustments of previous works. On Niemeyer's 100th birthday, Russia's president Vladimir Putin awarded him the Order of Friendship. Grateful for the Prince of Asturias Award of Arts received in 1989, he collaborated on the 25th anniversary of the award with the donation to Asturias of the design of a cultural centre. The Oscar Niemeyer International Cultural Centre (also known in Spain as Centro Niemeyer), is located in Avilés and was inaugurated in 2011. In January 2010, the Auditorium Oscar Niemeyer Ravello was officially opened in Ravello, Italy, on the Amalfi Coast. The Auditorium's concept design, drawings, model, sketches and text were made by Niemeyer in 2000 and completed under the guidance of his friend, Italian sociologist Domenico de Masi. The project was delayed for several years due to objections arising from its design, siting, and clear difference from the local architecture; since its inauguration the project has experienced problems and was closed for a year. After reaching 100, Niemeyer was regularly hospitalized. In 2009, after a four week hospitalization for the treatment of gallstones and an intestinal tumour, he was quoted as saying that hospitalization is a "very lonely thing; I needed to keep busy, keep in touch with friends, maintain my rhythm of life." His daughter and only child, Anna Maria, died of emphysema in June 2012, aged 82. He had been hospitalised with a respiratory infection prior to his death. The BBC's obituary of Niemeyer stated that he "built some of the world's most striking buildings – monumental, curving concrete and glass structures which almost defy description", describing him as "one of the most innovative and daring architects of the last 60 years". The Washington Post said he was "widely regarded as the foremost Latin American architect of the last century".

Жеке өмір

Нимейер 1928 жылы Аннита Балдоға үйленді. Нимейердің бес немересі, он үш шөбересі және жеті тумар немересі болды. Аннита 2004 жылы қайтыс болды. Оскар Нимейер сигараға құмар болатын, өмірінің соңына қарай одан да көп темекі шегетін. Оның архитектуралық студиясы темекі шегуге арналған аймақ болды. Нимейер 1945 жылы партияға қосылып, 1992 жылы оның төрағасы болды. Бразилиядағы әскери диктатура кезінде оның кеңсесіне шабуыл жасалып, ол Еуропаға жер аударылуға мәжбүр болды. Сол кездегі Әуе қорғанысы министрі, естігеніне қарағанда, "коммунист архитекторға лайықты орын – Мәскеу" деген. Кейіннен ол Кеңес Одағына сапар шегіп, елдің бірнеше жетекшілерімен кездесті және 1963 жылы Ленин атындағы Бейбітшілік сыйлығымен марапатталды. Кейбір сыншылар Нимейердің архитектурасы көбінесе оның көзқарастарына қарсы келетінін айтты. Нимейер былай деді: "Біздің мақсатымыз саяси да – әлемді өзгерту. Архитектура – менің жұмысым, мен өмірімнің барлық уақытын сызу тақтасының алдында өткіздім, бірақ өмір архитектурадан да маңызды. Ең бастысы – адамдардың жағдайын жақсарту." Осының нәтижесінде, адамзат тарихында алғаш рет Жер Федерациясының Конституциясын жасау және қабылдау үшін Дүниежүзілік Конституциялық Ассамблея шақырылды.

Сын

The New York Times газетінің сәулет сыншысы Николай Урусов Нимейердің соңғы жұмысына қарттығының әсер еткені туралы мақала жариялады. Урусов "Нитерой заманауи өнер мұражайының" архитектуршінің бұрынғы жұмыстарына қарағанда сапасы төмен екенін анықтады. Ол "Нимейер мырзаның керемет мұрасына ең үлкен қауіп құрылысшылардың бульдозерлері немесе ойсыз қала жоспарлаушылары емес, тіпті Нимейер мырзаның өзі болуы мүмкін" деген пікірді келтірді. Ол "Esplanada dos Ministérios" ескерткіштерінің архитектуршінің өзінің араласуынан зардап шеккенін санайды.

Мұра

1984 жылдан бері Рио-де-Жанейро карнавалының шеруі Оскар Нимейер жобалаған Самбодромда өткізіліп келеді. 2003 жылы Unidos de Vila Isabel Samba мектебі Нимейердің өмірін карнавалдық шеруінде тойлады. Вила-Изабелдің тірі тарихи тұлғаға құрмет көрсеткен алғашқы реті болды. Шерудің тақырыптық әні – O Arquiteto no Recanto da Princesa – бразилиялық әнші Мартиньо да Вила жазған. Оскар Нимейердің жобалары француз суретшісі Жак Бенуа үшін де шабыттың маңызды көзі болды. 2006 жылы Бенуа Парижде Нимейердің мұрасына құрмет көрсету үшін «Оскардың үш іздері» атты суреттер сериясын ұсынды. 2010 жылы Бразилия мерекелік комиссиясы Бенуаның туындыларын қаланың 50 жылдығына арналған көрмеге таңдады. «Бразилия. Ет пен жан» – атты көрмеде Бразилияның сәулеттік ландшафты мен оның құрылысы тарихынан шабыттанған үш серияға бөлінген 27 турал көрсетілді. 2012 жылы Нимейер қайтыс болғанға дейін суретші Сара Моррис оның кеңсесінде Нимейерді «Рио» фильмі үшін түсірді. 2013 жылы Нимейер қайтыс болғаннан кейін бразилиялық көше суретшісі Эдуардо Кобра және тағы төрт суретші сәулетшіге құрмет көрсету үшін Сан-Паулудың қаржылық ауданындағы Паулиста даңғылындағы аспан қыртысының бүкіл қабырғасын жабатын алып сурет салды. Бұл туынды Нимейердің сәулетінен, бетонға деген құштарлығынан және Ле Корбюзьеден шабыт алған. Нимейер «Urbanized» фильмінде өзінің жобалау процесі мен сәулеттік философиясы туралы әңгімелейді. 2012 жылдың 15 желтоқсанында Оскар Нимейерге арналған құрмет көрсету кезінде (оның 105 жылдығы) азаматтық қозғалыс Испаниядағы Centro Niemeyer орталығында «Sentimiento Niemeyer» әнін жариялады. Әннің мәтіні Facebook желісіндегі шара арқылы әртүрлі адамдар жазып, музыканттар біріктірді. Ән Creative Commons лицензиясымен (авторлық құқық, коммерциялық емес, өзгерістер жоқ) шығарылды, осылайша әлемдегі осы сезімді бөліскен суретшілер әннің мелодиясын сақтап, мәтінін аудара отырып, өздерінің кавер-нұсқаларын жасауға мүмкіндік алды. 2015 жылдың шілдесінде Токиодағы қазіргі заманғы өнер мұражайы (MoT) Нимейердің Жапониядағы алғашқы ірі ретроспективалық көрмесін ұйымдастырды, оны Yuko Hasegawa Kazuyo Sejima және Ryue Nishizawa (SANAA) бірлесіп құрастырды.

Since 1984 the Rio de Janeiro carnival parade is held in the Sambadrome designed by Oscar Niemeyer. In 2003 the Unidos de Vila Isabel Samba School celebrated the life of Niemeyer in their carnival parade. It was the first time that Vila Isabel paid tribute to a living historical figure. The parade's theme song – O Arquiteto no Recanto da Princesa – was composed by the Brazilian singer Martinho da Vila. Oscar Niemeyer's projects have also been a major source of inspiration for the French painter Jacques Benoit. In 2006 Benoit presented in Paris a series of paintings entitled Three Traces of Oscar, paying tribute to the legacy of Niemeyer in France. In 2010 the Brasilia Jubilee Commission chose Benoit's works for an exhibition that celebrated the 50th anniversary of the city. The exhibition – Brasilia. Flesh and Soul – displayed 27 canvas divided into three series, all of them inspired by the architectural landscape of Brasilia and the history of its construction. Shortly before Niemeyer's death in 2012, artist Sarah Morris filmed Niemeyer in his office for her 2012 film Rio. In 2013, soon after Niemeyer's death, the Brazilian street artist Eduardo Kobra and four other painters paid their tribute to the architect with a gigantic mural, covering the entire side of a skyscraper at Paulista Avenue in São Paulo's financial district. The artwork is inspired by Niemeyer's architecture, his love of concrete and Le Corbusier. Niemeyer is featured in the film Urbanized discussing his design process and architectural philosophy. During the homage to Oscar Niemeyer on December 15, 2012 (it would have been his 105th birthday), the citizens movement released "Sentimiento Niemeyer" at the Centro Niemeyer in Spain. The verses were written by different people through a Facebook event and put together by musicians. The song was released under a Creative Commons license (attribution, non profit, no variations) so that other artists who shared the feeling around the world could make their own cover of the song, keeping the melody and translating the lyrics. In July 2015 the Museum of Contemporary Art Tokyo (MoT) organized the first major retrospective of Niemeyer in Japan, curated by Yuko Hasegawa in collaboration with Kazuyo Sejima and Ryue Nishizawa from SANAA.