Кіріспе
Қызыл теңіздің жағалауларындағы Кембрийге дейінгі кристалл тау жыныстарының ашылуы Арабия-Нубия қалқаны (ANS) – Қызыл теңіздің жағалауларындағы кембрийге дейінгі кристалл тау жыныстарының ашылуы. Кристалл тау жыныстарының көп бөлігі неопротерозой дәуіріне жатады. Географиялық тұрғыдан және солтүстіктен оңтүстікке қарай ANS Израиль, Иордания, Египет, Сауд Арабиясы, Судан, Эритрея, Эфиопия, Йемен және Сомалидің бір бөліктерін қамтиды. ANS солтүстікте Сахара және Арабия шөлінде, ал оңтүстікте Эфиопияның таулы аймақтарында, Арабияның Асир провинциясында және Йеменнің таулы аймақтарында орналасқан. ANS адамзаттың геологиялық зерттеулерінің алғашқы орындарының бірі болды, негізінен ежелгі египеттіктер Египет пен Солтүстік-Шығыс Суданның тау жыныстарынан алтын өндіруге тырысты. Бұл металл өңдеуге оңай және тот баспайды. Египет пен Солтүстік Судандағы барлық алтын кен орындарын египеттіктер тапқан және пайдаланған. Сақталған ең алғашқы геологиялық карта 1150 ж.б.д. жасалған, ол Египеттің шығысындағы алтын кен орындарының орналасқан жерін көрсетеді; ол Турин папирусы деп белгілі. Судан, Эритрея және Сауд Арабиясында жаңа алтын кендері табылды. Фараондық египеттіктер Асван маңынан гранит тастарын қазып алып, Нил өзені арқылы пирамидалардың сыртқы қабырғаларын салу үшін тасымалданды. Асванның грекше атауы Сиене – сиенит магмалық тау жынысының типтік орны. Римдіктер осы дәстүрді жалғастырып, Мысырдың Шығыс шөлінің солтүстік бөлігінде порфир мен гранитті өндіріп, тасымалдау үшін өңдеген көптеген карьерлер ашты. Сауд Арабиясында кем дегенде 5000 жылдан бері алтын, күміс, мыс, мырыш, қалайы және қорғасын сияқты құнды және өнеркәсіптік металдар қазылып келеді. Сауд Арабиясының ең өнімді кені – Махд ад-Дхахаб ("Алтын бесігі") жүздеген, тіпті мыңдаған жылдар бойы минералдық байлығы үшін пайдаланылып келеді және Сүлеймен патшаның аңызға айналған алтынының бастапқы көзі деп есептеледі. Бүгінде Махд ад-Дхахабтағы кен өндіру жұмыстарын Сауд Арабиясының "Ma'aden" тау-кен компаниясы жүргізеді. Темір, вольфрам, минералды құм, мыс және фосфат кендері көптеген жерлерде табылды. Мысыр мен Суданның Шығыс шөліндегі кен өндірісі судың және инфрақұрылымның жетіспеушілігіне байланысты шектеулі.
The Arabian Nubian Shield (ANS) is an exposure of Precambrian crystalline rocks on the flanks of the Red Sea. The crystalline rocks are mostly Neoproterozoic in age. Geographically – and from north to south – the ANS includes parts of Israel, Jordan, Egypt, Saudi Arabia, Sudan, Eritrea, Ethiopia, Yemen, and Somalia. The ANS in the north is exposed as part of the Sahara Desert and Arabian Desert, and in the south in the Ethiopian Highlands, Asir province of Arabia and Yemen Highlands. The ANS was the site of some of man's earliest geologic efforts, principally by the ancient Egyptians to extract gold from the rocks of Egypt and NE Sudan. This was the most easily worked of all metals and does not tarnish. All of the gold deposits in Egypt and northern Sudan were found and exploited by Egyptians. The earliest preserved geologic map was made in 1150 BCE to show the location of gold deposits in Eastern Egypt; it is known as the Turin papyrus. New gold discoveries have been found in Sudan, Eritrea, and Saudi Arabia. Pharonic Egyptians also quarried granite near Aswan and floated this down the Nile to be used as facing for the pyramids. The Greek name for Aswan, Syene; is the type locality for the igneous rock syenite. The Romans followed this tradition and had many quarries especially in the northern part of the Eastern Desert of Egypt where porphyry and granite were mined and shaped for shipment. Precious and industrial metals, including gold, silver, copper, zinc, tin, and lead, have been mined in Saudi Arabia for at least 5,000 years. The most productive mine in Saudi Arabia, Mahd adh Dhahab ("Cradle of Gold"), has been periodically exploited for its mineral wealth for hundreds or even thousands of years and is reputed to be the original source of King Solomon's legendary gold. Today, mining at Mahd adh Dhahab is conducted by the Saudi Arabian Mining Company, Ma'aden. Deposits of iron, tungsten, mineral sands, copper and phosphates have been found in many locations. Mining in the Eastern Desert of Egypt and Sudan is limited due to a shortage of water and infrastructure.
Арабия-Нубия қалқанының пайда болуы
Арабия-Нубия қалқаны (ANS) – Шығыс Африка орогенезиясы деп аталатын үлкен соқтығысу аймағының солтүстік жартысы. Бұл соқтығысу аймағы неопротерозойдың соңында Шығыс және Батыс Гондваналардың соқтығысып, Гондвана суперконтинентін құру кезінде қалыптасқан. Шығыс Африка орогенезиясы оңтүстікке қарай Мозамбик белдеміне дейін созылады және жалпы Пан-Африка орогенезиясының бір бөлігі болып табылады. Гондвананың құралуы Родинияның ыдырауымен, Мозамбик мұхитының жабылуымен және 870 миллион жыл бұрын (млн ж.) қалқанның өсуімен бірге жүрді. Бұл қалқанның өсуі келесі 300 миллион жылға созылды, оның ішінде 780 млн ж. аралдық доғалардың жақындасуы және жер тігілуі, ал 550 млн ж. соңғы құрастыру аяқталды. Осы кезде Шығыс Африка орогенезиясы пассивті шетке айналып, Палео-Тетис мұхитының оңтүстік жағалауын құрады. Қалқан қыртыс блоктарына немесе тектоностратиграфиялық террандарға бөлінген, олар офиолиттік серік аймақтарымен немесе тігістермен шекараланған. Бұл террандар Қызыл теңіз бойында орналасқан, оңтүстіктен бастап Накфа (870–840 млн ж.) Асирмен (785–720 млн ж., 850–790 млн ж.), Хая (870–790 млн ж.) Джиддамен (870–760 млн ж.), Габгаба (735–700 млн ж.) және Гебейт (832–810 млн ж.) Хиджазбен (870–807 млн ж.), Шығыс шөлі (810–720 млн ж.) Мидианмен (780–710 млн ж.) жұптасқан. Сонымен қатар, қалқанның батыс бөлігінде Халфа (2600–1200 млн ж., 750–718 млн ж.) және Баюда (806 млн ж.) террандары, ал шығыс бөлігінде Хулайфа (720 млн ж.), Хаил (740 млн ж.), Афиф (750–695 млн ж., 840–820 млн ж., 1860–1660 млн ж.), Ад Давадими (695–680 млн ж.) және Ар Райн (667 млн ж.) террандары орналасқан. 500 млн жыл бұрынғы қыртыстың әлсіздіктері Арабия түбегінің Африкадан алыстауына, континенттік жарылысқа және Олигоценнің басында Қызыл теңіз бассейнінің қалыптасуына ықпал етті. Осы кезде Палеозой және Мезозой жыныстарының кейбіреулері эрозияға ұшыраған, егер олар шөгінді болған болса. Шындығында, кең ANS орогендік белдемі қазіргі кезде қабатты қыртыс құрылымына ие, біркелкі Мохо шекарасының тереңдігімен сипатталады. Плиоценге дейін булану шөгінділерінің рифттен кейінгі жиналуы болды, одан кейін теңіз ортасы басымдық алды. Уди-эль-Сид Мысырдың Жаңа Патшалығы үшін маңызды кен аймағы болды, серпентинит пен метабазальттың офиолиттік тізбектеріндегі минералданған кварц тамырларында тоннасына 30 грамм алтынның жоғары мөлшері кездеседі, Хаммамат шөгінділерімен араластырылған және Фуахир гранитінің тоналит шеттерімен тікелей байланыста. Офиолиттік жамылғы 850–770 млн ж., ал Фуахир плутоны 574 млн ж. жасында қалыптасқан. Бұл алтынға толы тамырлар тектоникалық кеңеюге сәйкес бағытталған, оны египеттік іздеушілер түсінген. Умм-эль-Фаухир аймағындағы құдыққа Үлкен Птолемейлік елді мекені және Рим немесе Ерте Араб кезеңінен Жаңа Патшалықтың овалды тас диірмендеріне дейінгі дөңгелек тас диірмендері кіреді. Тіпті Ескі/Орта Патшалық кезеңінен келген тұмсық балғалар да бар. 1930 жылдан 1956 жылға дейін "Луисон компаниясы" бұл жердегі қалдықтарды қайта өңдеген.