Кіріспе

Фелисиано де Сильва (1491 – 24 маусым 1554) – испан жазушысы. Сильва Сиудад-Родриго қаласында ықпалды отбасында дүниеге келген. Ол “Селестина” мен “Амадис де Гаула” романдарына жалғастар жазған өнімді жазушы. Оның алғашқы рыцарлық туындысы – “Лисурат де Греция” (Амадис де Гауланың туысы) 1514 жылы жарық көрді. Бұл салыстырмалы түрде қысқа шығарма. Оның “Грекияның Амадисі” (1530) осы алғашқы туындысының сәттілігін жалғастырды. “Грекияның Амадисі” екі бөлімге бөлінген, онда Грекияның Лисуартесі мен Трабизонттың Онолориясының ұлы, Жанар семсердің рыцары Амадис батырдың ерліктері, сондай-ақ Франция ханшайымы Люсела мен Фива ханшайымы Никеяға деген махаббаты туралы айтылады, ол кейін Никея ханшайымына үйленеді. Сильва осы туындыдан кейін тағы екі шығарма жазды: “Дон Флорисель де Никея” (Никеяның сэр Флориселі) (1532) – ол Грекияның Амадис де Греция мен ханшайым Никеяның ақын баласының рыцарлық ерліктері мен махаббаты туралы, және “Дон Рогель де Греция” (Грекияның сэр Рогель) (1535). 1551 жылы ол “Дон Флоризельдің төртінші бөлігі” атты көлемді жинағын жариялады. Оның көптеген рыцарлық туындылары ағылшын және француз тілдеріне аударылды. Фелисианоның “Амадис де Гаула” романына жазған жалғастары: VII кітап: 1514 “Лисурат де Греция” IX кітап: 1530 “Амадис де Греция” X кітап: 1532 “Дон Флорисель де Никея” XI кітап: 1535 & 1551 “Дон Рогель де Греция”. Оның “Сегунда Селестинасы”, “Селестина” романына жазған жалғасы, өзіндік ерекше туынды болып табылады және ол Эразм сатирасы, пикарескалық тақырыптар мен жоғары сапалы өлеңдердің үйлесімінен тұрады. “Селестинаның” көптеген ұқсас туындыларының арасында Сильваның туындысы ең танымал болды және Фелидес пен Поландрия арасындағы махаббатты көрсетеді. Ол сондай-ақ “Фелисиано де Сильваның арманы” атты туындыны жазды, ол “Грекияның Амадисіне” қосылды, онда Сильваның әйелі болатын әйелмен (1520 жылы) – Грейсия Фемен, оның отбасының қарсылығына қарамастан, құрметті азамат Эрнандо де Карасенаның қызымен болған танысуы туралы айтылады. Де Сильва Сиудад-Родриго қаласында қайтыс болды және Санто-Доминго монастырында (қазір жоқ) жерленді.

Никея гүлдері

Никеяның Флориселі – XVI ғасырдағы испандық рыцарлық роман, Амадис де Гаула сериясының оныншы кітабы, және оқиғаны жалғастырады. Ол алғаш рет 1532 жылы Вальядолид қаласында басылды. Кітаптың толық атауы – «Грекияның өте көрнекті принці Амадистің ұлдары, ең батыл, еңбекқор және жеңілмейтін рыцарьлар Дон Флорисель де Никея мен күшті Анаксарттың тарихнамасы». Бұл туынды екі кітаптан тұрады, біріншісінде алпыс тоғыз, екіншісінде алпыс төрт тарау бар. Қате аударма тақырыбына сәйкес, мәтін бастапқыда Аргиннің патшайымы Зирфеямен грек тілінде жазылған, кейіннен латын тіліне аударылған, ал одан Сильва испан тіліне аударған деген болжам бар.

Қорытынды

Бұл шығармада Грек патшасы Амадис пен Никеяның ұлы Дон Флоризель де Никеяның, оның жартылай бауырлары Анаксарт пен Алястраксреаның, Грек патшасы Амадис пен Кавказ патшайымы Захараның заңды емес балалары және басқа да көптеген рыцарьлар мен бойжеткендердің ерліктері айтылады. Басты кейіпкерлер Амадис және Галаордың амадисиандық үлгісімен жасалған, бірақ осы шығармада басты кейіпкер Дон Флоризель - тез шешім қабылдайтын және тұрақсыз махаббатшы, ал екіншілік кейіпкер Анаксарт - үлгілі адал.

Бірінші кітап

Кавказдық патшайым Захараның ұлдары, егіздер Анаксарт пен Аластраксрея, өздерін Марс құдайының балалары деп есептейді, бірақ олардың нағыз әкесі Грекиялық Амадис. Олар қарулы салт аттылар болып, оқиға-қисса іздеуге шығады. Флорисель де Никея Фракиялық ханшайым Арланданың алдауына ілігіп, Флорарлан дүниеге келеді. Флоризельдің тәтесі Сильвия, бірақ ол ата-анасы Александриядан келген қойшылар деп ойлайды, Никеяға келіп Аластраксреяны табады. Екеуі де Сильвия ғашық болған және Ғалам мұнарасында тұтқынға алынған ханзада Анастараксты босатуға бейімделеді. Жолда оларға Трабзондық Заир (Грекиялық Лисуарте мен оның екінші әйелі Абраның ұлы), оның егіз інісі Леонория және Испаниялық Олориус пен Грекиялық Лучиананың қызы Ориана қосылады. Сильвия Анастараксты азат етеді және ол Грекиялық Лисуарте мен қайтыс болған Онолорияның қызы екені анықталады. Флоризель де Никея Аполлония патшасы Бримарттың (Польша) қызы, Франция ханзадасы Люцидордың никесіндегі Еленаға ғашық болады. Флоризель Арланданың мазалауынан құтылу үшін өзін Аластраксрея деп көрсетуге тырысады, олар тым ұқсас. Аластраксрея оны босату үшін өзін Флоризель деп таныстырады, бірақ Арланданың құрбаны болады. Қашып кетуді қалаған Флоризель, Аластраксрея рөлінде, Ғалам мұнарасын қорғау жұмысын қабылдайды. Арланда алдауды біліп, Аластраксреяға Мұнараның Қамқоршысын өлтіруді бұйырады. Бірақ ол келмес бұрын, Анаксарт мұнарада пайда болып, ешқайсысы бірін-бірі танымай Флоризельмен кездеседі. Олардың шайқасы қатты болады, екеуі де есінен айырылып құлайды, бұл Мұнараның сиқырын бұзады және онда тұтқынға алынған барлық ханзадалар азаттыққа шығады, соның ішінде Амадис де Гаула, Эспландиан, Грекиялық Лисуарте және Грекиялық Амадис. Флоризель Люцидор мен Еленаның үйленуіне кедергі келтіру үшін Аполлонияға барады. Аластраксрея, Флоризель кейпінде, Трапобана патшасының заңды емес ұлы Дон Флангес де Астраға тұтқынға алынады, ол оған ғашық болады. Оны құтқару үшін Флоризель өзін Аластраксрея деп көрсетіп, Флангес оны тұтқынға алады, бірақ әпкесі босатылады. Флангес алдауды кешіріп, Флоризельді Аполлонияға дейін сүйреп әкелуге келіседі, олар Люцидордан сәл бұрын жетеді. Флоризель Еленамен құпия түрде үйленеді және олар Константинопольге қашып, онда той өтеді.

Екінші кітап

Ашулы Люцидор ханзада грек императорлық үйінен кек алуға ант етеді, соның салдарынан Франция мен Грекия арасында соғыс басталады. Бірнеше шайқас пен қиындықтардан кейін, бұрын гректердің одақтасы болған Ресей патшасы Бреоның әскерлері Люцидорға қолдау көрсетіп, оларды шегінуге мәжбүр етеді, бірақ кейін Ресей патшасы француздарға шабуыл жасауға шешім қабылдайды. Гректер Люцидордың әскерін қолдап, олар бірлесіп сатқынды жеңіске жетеді. Соғыстан кейін Грекияның Амадисі Люцелаға деген ескі махаббатын қайта сезінеді және адам тұрмайтын тауға кетеді, онда ол бір сиқырдың құрбаны болады. Флоризель және басқа да джентльмендер оны іздейді. Осы іздеу барысында және Дон Фалангес де Астраны өлімнен құтқару үшін Флоризель, Морейзель есімімен, Гиндая аралының патшайымы Сидонияға үйленуге мәжбүр болады. Сидония Флоризельден жүкті болады, бірақ ол мүмкіндігінше ерте тастап кетеді. Сидония Диана есімді қызды дүниеге әкеледі, ал оның анасы, ашуға толы патшайым, Флоризельдің басын әкелгенге оның қолын ұсынады. Константинополь сапары кезінде Люцела Грекияның Амадисін сиқырдан босатады. Пьесаның соңында басты кейіпкерлер Родос аралында жиналады, онда Зирфея, Алкиф және "Белгісіз Урганда" араласуымен Грекияның Амадисі Анаксарт пен Аластраксэреяны өз балалары деп таниды. Константинопольде Фалангес пен Аластраксэрея, Анаксарт пен екінші Ориана, Флоризель мен Елена, Анастаракс пен Сильвия және Люцидор мен Леонорияның тойы тойланады.

Қабылдау

Бұл еңбек рыцарлық жанрда өте сирек кездесетін ерекшелікті – хронологиялық орналасудан басталуын көрсетеді, себебі бірінші кітаптың І тарауының басында айтылғандай, патшайым Захара 115 жылдың мамыр айында Анаксарт және Аластраксерея егіздерін дүниеге әкелді. «Никея гүлдері» рыцарлық кітаптарды оқитын оқырмандардың арасында кең танымал болды, себебі оның кем дегенде алты рет қайта басылғаны белгілі: Севильяда үш рет (1536 жылы және 1546 жылы екі рет), Лиссабонда бір рет (1566 жылы) және Сарагосада екі рет (1584 және 1587 жылдары).

Аудармалар

Флорисель де Никея итальян тіліне аударылып, 1551 жылы Венецияда сол тілде жарияланды. Ол француз тіліне де аударылды, бірақ оның екі кітабы жеке туындылар ретінде жарық көрді, біріншісі 1551 жылы, екіншісі 1552 жылы француздық Амадисиан циклінің IX және X кітаптары болып. Осылайша бөлінген туынды неміс тіліне аударылып, Францияның Амадис циклінің IX (1573) және X (1574) кітаптары ретінде, сондай-ақ голланд тіліне (1596 және 1597) аударылып басылды.

Жалғасы

Фелисиано де Сильва «Рогель де Греция» кітабында оқиғаны жалғастырды, ол «Флорисель де Никея» еңбегінің үшінші бөлігі (немесе үшінші кітабы) және 1535 жылы жарық көрді. Бұл жұмысты Педро де Лужан «Сильвес де ла Селва» арқылы жалғастырды, ол 1546 жылы жарияланды. Сильва Лужанның жұмысын назарға алмады және 1551 жылы «Дон Флорисель де Никеяның» ауқымды Төртінші бөлігін шығарды, бұл испандық Амадисиан циклының соңғы туындысы болды. Мамбрино Розео итальян тілінде «Сильвес де ла Селва» еңбегіне жалғас жазды, ол Грекияның «Эсперамунди» бірінші бөлігі ретінде белгілі және алғаш рет 1558 жылы Венецияда басылды. 1554 жылы сол Мамбрино Розео «Флориселдің» тағы бір жалғасын, «Флорарлан де Фракияны» итальян тілінде жариялады, онда Дон Флорисель де Никеяның ұлы мен Фракия ханшайымы Арланданың басынан өткен оқиғалар баяндалады.