Кіріспе
Венесуэланың әкімшілік бөлінісі
Венесуэланың федералды тәуелділіктері (lang es) Кариб теңізінде және Венесуэла шығанағындағы Венесуэланың көптеген теңіз аралдарын қамтиды, Ньюэва-Эспарта штатын құрайтын аралдар мен жақын орналасқан штаттарға біріктірілген кейбір Кариб теңізінің жағалау аралдарынан басқа. Жалпы ауданы 342 шаршы километрді құрайтын бұл аралдарда сирек халық тұрады. 2011 жылғы халық санауының алдын ала нәтижелері бойынша, онда тұрақты түрде 2155 адам тұрады, сондай-ақ Маргарита аралынан келген жүзге жуық адам маусымдық түрде балық аулаумен айналысады. Жергілікті басқару ресми түрде Каракастағы орталық үкіметтің билігінде, бірақ де-факто билік көбінесе осы аумақтарда орналасқан сирек және шамалы оқшауланған қауымдастықтардың басшыларына тиесілі.
Тарих
Федералды тәуелділіктердегі халықтың шығу тегі шамамен б.з.д. 1200 жылға дейін Лос-Рокес архипелагында із табады, онда жергілікті карибтер Кюрасао, Аруба немесе материктен келген деп саналады. Олар аралдарға, әсіресе Екі Москис Сур, Краски және Кайо Салға, тамақ пен тұзбен қамтамасыз ету үшін келіп тұрды. Бұл алғашқы қоныстанушылардың болуының белгісі – Лос-Рокес жағалауларында көптеп кездесетін ботутос қабықшалары. Бұл жергілікті этностардың сирек толқындары 1000 жылға қарай жиіледі, сол кезде Дос-Москисес Солтүстікте Окумаре-де-ла-Коста мен Орталық жағалаудан келген балықшылар мен фермерлер Венесуэла Антиль аралдарындағы жалғыз окумароид елді мекенін құрды, онда олар табиғи ресурстарын пайдаланды және оның көптеген көркемдік ескерткіштерін дамытты. Шамамен 1300 жылы жаңа көші-қон толқыны болды, сол кезде Валенсиоид керамикасын әкелгендер архипелагқа келіп, Дос-Москис Сурда қоныстанды.
ocumaroid settlement in the Venezuelan Antilles, where they exploited their natural resources and cultivated much of its artistic manifestations. A new migratory wave took place in 1300 approximately, when the carriers of the Valencioid ceramics arrived to the archipelago and settled in Dos Mosquises Sur.
Испан отарлауы
XVI-XVIII ғасырлар аралығында тұз ең қажетті ресурстардың бірі болды және Венесуэланың табиғи тұз кен орындарындағы тұзды игеруді Колония билігі бақылады. XVIII ғасырдың соңында Лос-Рокес архипелагының оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан Кайо-Сал тұз кен орындарында испан билігі шағын кеден кеңсесін құрды, оның қалдықтары бүгінге дейін сақталған деп есептеледі (инфрақұрылымының негіздері коралл формацияларынан тұрғызылған). Ескі деректерге сәйкес, 1605 жылы испандықтар Арайядан қуған голландтар 1631 жылы қайтадан қуылғанға дейін Ла-Тортугада тұз кен орындарын игерді. 1840 жылы Агустин Кодацци аралды сипаттап, сондай-ақ тұз өндіруді атап өтті. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында ғалымдар ғана Ла-Тортугаға қызығушылық танытып, оның флорасы мен фаунасын зерттеді. Федералды тәуелділіктер тарихындағы ең қызықты оқиғалардың бірі 1842 жылдың 8-12 желтоқсаны аралығында болды, осы күндері Симон Боливардың қалдықтарын елге жеткізген үш корвет Лос-Рокесте дауылдан паналап құтылды. 1777 жылдың 8 қарашасында Испания королі Карл III-нің жарғысымен Кариб теңізінің оңтүстік-шығысындағы испан аралдары тобы Венесуэланың генерал-капитандығының құзырына берілді. Венесуэла тәуелсіздік алғаннан кейін барлық аралдар Венесуэла билігінде қалды және Гран-Колумбия құрылғанға дейін осылай жалғасты. 1830 жылы Венесуэла Гран-Колумбиядан бөлініп, Кариб теңізіндегі аралдарына егемендік құқығын қайта алды. 1845 жылдың 30 наурызында Венесуэла мен Испания Бейбітшілік және достық шартына қол қойды, онда Испания королі Изабелла II Венесуэланың тәуелсіздігін және тәуелсіздік алған кезде Венесуэланың генерал-капитандығына қарасты барлық аумақтар мен аралдарды ресми мойындады. 1777 жылы Венесуэланың генерал-капитандығы құрылған кезде Патос аралы Кумана провинциясының құрамына кірді. 1803 жылы Аменс бейбітшілігі деп аталатын келісім арқылы Испания Тринидад аралын Англияға өткізді, себебі ол 1797 жылдан бері британдық азаматтардың бақылауында болған.
Тәуелсіз Венесуэла
Патос аралы келісімде есімдері тізілмеген. Британдықтар аралды басып алғанда, оны Тринидадтың бір бөлігі деп санап, өзінің иелігіне қосты. 1942 жылы Англия Пария шығанағының су астындағы аумақтарын шектеу кезінде аралдың Венесуэланың егемендігін мойындады және 1942 жылдың 28 қыркүйегінде Венесуэла туы оның жағасында көтерілді. 1856 жылдың 28 сәуірінде Маргарита провинциясын құру туралы шешім қабылданған Саяси-аумақтық бөлініс туралы жаңа заң қабылданды. Оның Кантон Норте деп аталатын бір кантоны 10 приходтан тұрды, олардың 4-і бүгінгі күнгі Федералдық тәуелділіктердің құрамына кіреді, яғни Сан-Хуан, Тортуга, Бланкилья, Тестигос және Авес-де-Барловенто аралдары мен оларға жақын орналасқан барлық аралдар. АҚШ 19 ғасырдың ортасында Авес аралында гуаноны өндіруді бастады. Венесуэла аралдарға егемендік құқығын талап етті және ұзаққа созылған сот дауынан кейін, АҚШ 1861 жылы аралдарға Венесуэланың егемендігін мойындады. Нидерланды да осы аралдарға талап қойды, бірақ 1865 жылы дау төрешілік арқылы шешілді, нәтижесінде Авес аралындағы Венесуэланың егемендігі қайта мойындалды. 1871 жылдың 22 тамызында Венесуэла президенті Антонио Гусман Бланко Коче, Кубагуа, Маргарита және Айла-де-Авес аралдарын, Колон Федералдық аймағы ретінде біріктіру туралы шешім қабылдады, оны Республика Президенті тағайындайтын губернатор басқаратын болды. Содан кейін, Жоакин Креспо президенттігі кезінде, 1895 жылдың 4 шілдесінде Авес аралы ұлттық жарлық арқылы Федералдық аймақтың құрамына енді. 1905 жылдың 16 мамырында Сиприано Кастро Коче аралын Федералдық аймаққа қосуды шешті, оның астанасын Сан-Педро-де-Кочеде орнатты; алайда, бұл шешім Маргарита аралынан үкіметке келіп түскен наразылықтарға байланысты ұзаққа созылмады. Үш жылдан кейін, 1908 жылдың 31 тамызында арал Нуэва-Эспартаға қайтарылды және Колон Федералдық аймағы таратылды, аралдардың тікелей басқаруы Ұлттық атқарушы билікке жүктелді. 1938 жылдың 4 шілдесінде Элеазар Лопес Контрерас үкіметі кезінде Федералдық тәуелділіктер туралы заң қабылданды, ол аралдардың мәртебесін толыққанды реттеді. Ұлыбритания Патос аралын талап етті, бірақ 1942 жылдың 26 ақпанында Пария шығанағының топырағы мен жер қойнауының шектелуі арқылы мәселе шешілді. Венесуэланың аумағының бір бөлігі ретінде біріктірілген Лос-Монхес архипелагы даулы мәселе болды, бірақ 1952 жылы Колумбия Сыртқы істер министрі дипломатиялық нота арқылы аймаққа Венесуэланың егемендігін мойындады, ал 1992 жылы Колумбия үкіметі аймаққа талап қоймайтынын мәлімдеді. 1972 жылдың 23 тамызында Бёрд аралы ұлттық жабайы табиғат резерваты деп жарияланды. 1978 жылдың 2 маусымында Авес аралында «Симон Боливар» әскери-теңіз ғылыми базасы құрылды. Сол жылы сол кездегі Ұлттық Конгрестің депутаттар палатасында Кариб архипелагын құру туралы заң жобасын мақұлдауға әрекет жасалды, бірақ бұл ұсыныс 1961 жылғы Венесуэла Конституциясының кейбір ережелеріне қайшы болғандықтан қабылданбады. 1978 жылдың 28 және 31 наурызында АҚШ-пен соңғы теңіз шекаралары белгіленді (1978 жылғы АҚШ пен Венесуэла арасындағы келісім немесе АҚШ-Венесуэла теңіз шекарасы туралы келісім), бұл Пуэрто-Рико және АҚШ Виргин аралдарымен шекараларды белгіледі, ал Нидерландымен (1978 жылғы Нидерланды мен Венесуэла арасындағы келісім немесе Нидерланды-Венесуэла шекарасы туралы келісім) Нидерланд Антиль аралдарымен шекараны белгіледі, содан кейін 1983 жылдың 17 шілдесінде Франциямен де солай болды. Бұл үш келісім Венесуэланың қазіргі континенттік шельфін және Кариб теңізіндегі эксклюзивті экономикалық аймағын белгілейді. 1986 жылдың 4 сәуірінде аумақты басқару үшін Ішкі істер және Әділет министрлігінің құрамында Шекаралық дамуды үйлестіру және Федералдық департаменттердің ұлттық дирекциясы құрылды.
21 ғасыр
2011 жылдың қазан айында Федералды тәуелділіктер мен аралдық аумақтар үшін жаңа декрет органикалық заң ретінде бекітілді. Одан кейін Лос-Рокес, Лас-Авес және Ла-Орчиланы қамтитын Francisco de Miranda аралдық аумағы деп аталатын бөлімше құрылды. 2015 жылы Колумбия және АҚШ фрегаттарының басып кіруі салдарынан Венесуэла мен Колумбия арасында дипломатиялық мәселе туындады. Соңғы жылдары Лос-Рокес әуежайы кеңейтіліп, жаңартылды, сондай-ақ түрлі құрылыстар салынды және жаңартылды. Ла-Тортуга аралында экологиялық қонақ үй салынды және туризмді көбейту үшін бірнеше ғимараттар тұрғызылды.
География
Федералды тәуелділіктер 600 аралдан және кішігірім құрылымдардан тұрады; олардың көпшілігі 10 000 шаршы метрден аз аумақты алып, көбінесе қарапайым тас-таулар болып табылады. Ең ірі арал – Ла-Тортуга, федералды тәуелділіктердің аумағының шамамен жартысын құрайды. Федералды тәуелділіктер батыста Венесуэла шығанағындағы Лос-Монхес архипелагынан басталып, шығыста Пария шығанағындағы Маргарита аралының оңтүстік-шығысындағы Исла-де-Патосқа дейін созылады.
Биогеографиялық аймақ
Өсімдіктердің таралуын тіркеуге арналған әлемдік географиялық схема, терең сулы Авес аралын есепке алмай, аралдарды "Венесуэла Антильдері" деп аталатын аймаққа (3-деңгейлі код "VNA") біріктіреді.
Рифтер
Коралл рифтері – планетамыздағы ең құнды экожүйелердің бірі, олардың биологиялық әртүрлілігі, жоғары өнімділігі және бағалы балық ресурстарының болуының арқасында. Федералды тәуелділіктердегі он екі аралдың алтауында жақында пайда болған рифтер кездеседі. Венесуэлада Кариб теңізіндегі ең маңызды рифтер орналасқан, мысалы, Лас-Авес архипелагы мен Лос-Рокес рифтері. Бұл кешендер федералды тәуелділіктердің керемет кедергілі рифтерін, жағалау рифтерін, коралл аралдарын және кілттерді сипаттайды. Олар биологиялық түрлердің өте көп болуымен ерекшеленетін жағалау орманды құрайды, сондықтан да олар әлемдегі ең өнімді және әртүрлі орман түрлерінің бірі болып табылады. Олардың экологиялық функциясы құстар, бауырымен жорғалаушылар мен сүтқоректілер сияқты құрлықтағы жануарлардың түрлері үшін көбею, паналау және тамақтану ортасы ретінде маңызды, сонымен қатар теңіз жануарларына – моллюскаларға, қабықшалыларға және балдырларға да тірек береді. Кейбір мангролар жақын маңдағы экожүйелерде туындайтын, мысалы, маржан рифтері немесе теңіз шөптері сияқты, жойылып кету қаупі төнген түрлердің, соның ішінде теңіз тасбақаларының сақталуы үшін маңызды орындар болып табылады. Негізгі мангро экожүйелері Халықаралық маңызы бар ылғалды жерлер тізіміне енгізілген, Лос-Рокес ұлттық паркі сияқты, ол өзінің ресурстарын сақтауға, кешенді басқаруға және тұрақты пайдалануға бағытталған (Рамсар конвенциясы, 1988). Олардың ені 100 метрден бірнеше километрге дейін өзгеруі мүмкін. Олардың сыртқы біртектілігі түрдің бейімделу қабілетіне, субстраттың тұрақсыздығына және тұздылығына байланысты жолақтарда орналасқан ағаш құрылымымен көрінеді. Флоралық өкілдері: қызыл мангро (Rhizophora mangle), қара мангро (Avicenniae germinans), Laguncularia тұқымдасының ақ мангросы және түйме мангросы (Conocarpus erectus). Федералды тәуелділіктердегі аралдардың мангролары жасыл тропикалық аймақтар сияқты, жақында немесе ежелгі энергиясы аз карбонаттардың бетімен байланысты геоморфологиялық ортаға сәйкес келеді. Олар жағалау сызығында орналасқан, ал олардың шегі жартасқа тікелей соқтығысуы немесе батпақты жазықтарға немесе теңіз ангиоспермаларының жағалауларына дейін созылуы мүмкін. Кейбір зерттеушілер мангроларды ең аз өнімді деп санайды. Қазіргі уақытта Федералды тәуелділіктердегі аралдардың мангроларының таралуы мен көлемін нақты бағалау жүргізілмеген. Лос-Рокес архипелагындағы мангролар негізінен солтүстікке қарай, коралл кілттерінде орналасқан, онда қызыл мангро формациялары көп және тығыз. Аралда олар оңтүстік-батыс жағында, лагуналармен шектесе орналасқан, көбінесе түйме мангросы және кейбір оқшауланған қара мангродан тұрады. Елдің шығыс және оңтүстік-шығыс бөлігінде бұзылған және дамымаған мангролардың кең аумақтары бар. Ла Тортуга аралының оңтүстік жағалауында қызыл және қара мангро формацияларының тығыз жолақтары бар, олар құм бағаналарымен қорғалған ашық лагуналармен шектеседі, мысалы, Лос-Моготес және Эль-Каренаро лагуналары. Басқа жерлерде олар Бока-де-Кангрехо және Бока-де-Пало лагуналық секторларында сияқты кішірек көлемде кездеседі. Солтүстік жағалаудағы ең солтүстік аралдағы Лос-Тортугильос аймағында олар шағын ғана даму үстінде. Ла Бланкила аралында олар өте нақты жерлерде, тар жолақтар түрінде және аз дамыған, Лас Трес Плеяс, Эль Кано Лас Лисас, Эль Фалухо, Гарантон және Но Мартин шығанақтарының ең қорғалған бөліктерінде белгілі. Бұл шығанақтың түбінде мангролар Rhizophora mangle түріне жатады, бұл аймақтағы крабтардың көпшілігінің пайда болатын өте ерекше экожүйе.
Саясат және үкімет
Бұл федералды құрылым Республиканың барлық аумағында губернаторы мен мэрі жоқ жалғыз нысан болып табылады, себебі ол федералды штаттың да, тәуелсіз муниципалитеттің де мәртебесіне ие емес. Бұл Конституцияның 17-бабында қарастырылған ерекше әкімшілік бөлініс: 1938 жылғы «Федералды тәуелділіктер туралы» органикалық заң (Ley orgánica de las Dependencias Federales), 2011 жылға дейін күшімен болды, оған сәйкес осы тәуелділіктердің үкімет және басқару мәселелері тікелей Федералды немесе Ұлттық атқарушы билікке бағынатын (3-бап). Олар «Шекаралық дамуды және Федералды тәуелділіктерді үйлестіру жөніндегі Ұлттық дирекция» (Dirección Nacional de Coordinación del Desarrollo Fronterizo y de las Dependencias Federales) басқаруында. Федералды тәуелділіктер федералды штат құрамайтындықтан, Ньюэва-Эспарта штатымен бірге Арал аймағының құрамына кіреді. Қазіргі уақытта Федералды тәуелділіктердің мәртебесін анықтау үшін бірнеше ұсыныс қарастырылуда. Кейбір пікірлер бойынша, аралдар ең жақын орналасқан Федералды штаттардың құрамына қосылуы керек, ал басқалары оларды барлық деңгейде тұрақты дамуды қамтамасыз ету үшін, географиялық және мәдени тұтастығын сақтай отырып, Федерация шеңберіндегі штат мәртебесіне көтеруді ұсынады. Федералды тәуелділіктердегі елді мекендерде бұрын Республика Президенті тағайындаған Бас комиссар болған, ал Лос-Рокес архипелагында 1990 жылы құрылған Бірыңғай аймақтық басқару органы басқарған, ол 2011 жылға дейін сол аттас ұлттық парктің аумағында билік жүргізген. 2011 жылдың 15 қазанында Венесуэланың орталық үкіметі 1938 жылғы заңды жойған және департаменттердің саяси және әкімшілік құрылымын аралдық аумақтар мен шағын даму округтері арқылы жүзеге асырылатынын белгілеген жаңа органикалық заңмен бірге органикалық заңның мәні, құндылығы және күші бар жарлық шығарды. 27 қазанда заң Жоғарғы Сотта мақұлданды және 39.787 нөміріндегі «Ресми газетте» жарияланды. 2011 жылдың тамызында Республика Президенті өзінің заң шығару өкілеттіктерін пайдалана отырып, Федералды тәуелділіктердің алғашқы аралдық аумағын құру туралы заңға қол қойды, ол Франсиско де Миранда аралдық аумағы деп аталды. Оның астанасы Гран-Роке, ол Федералды тәуелділіктердің орталық бөлігін, Лос-Роке, Лас-Авес архипелагын және Ла-Орчила архипелагын, сондай-ақ Венесуэланың Кариб теңізінің кең аумағын қамтиды. Жаңа институтты Венесуэла Президенті еркін тағайындайтын және қызметтен босататын Үкімет басшысы (Jefe de Gobierno) басқарады.
According to the Ley orgánica de las Dependencias Federales (Organic Law on Federal Dependencies) of 1938, in force until 2011, everything related to the government and administration of these Dependencies corresponds directly to the Federal or National Executive (Art.3). They are under the administration of the Dirección Nacional de Coordinación del Desarrollo Fronterizo y de las Dependencias Federales (National Directorate for the Coordination of Border Development and Federal Dependencies). Even though the Federal Dependencies does not form a federal state, it is part of the Island Region together with the State of Nueva Esparta. Currently, there are several proposals to solve the ambiguous condition of the Federal Dependencies, some currents of thought maintain that the islands should be integrated into the territories of the closest Federal States, and others, that they should be elevated to the category of State within the Federation in order to promote their sustainable development at all levels, without disintegrating the identity they have developed as a geographical and cultural whole. The populated sites of the Federal Dependencies used to have a General Commissioner appointed by the President of the Republic and in the case of the Los Roques Archipelago this was administered by a Single Area Authority (Created in 1990) also appointed by him, which had jurisdiction over the territory of the national park of the same name until 2011. On October 15, 2011, the central government of Venezuela issued a decree with the rank, value and force of organic law that created new legislation for the Federal Departments, through a new organic law that repeals the 1938 law and establishes that the political and administrative organization of the departments will be articulated through island territories and minor development districts. On October 27 the law was endorsed by the Supreme Court of Justice and published in Official Gazette 39.787. In August 2011, the President of the Republic, using his legislative powers, promulgated the law creating the first island territory of the Federal Dependencies, called the Francisco de Miranda Insular Territory, with its capital in Gran Roque, covering the central sector of the Federal Dependencies, which includes Los Roques, the Archipelago of Las Aves and the Archipelago of La Orchila, as well as a large portion of the Venezuelan Caribbean Sea. The new institution is headed by a Head of Government (Jefe de Gobierno) who is freely appointed and removed by the President of Venezuela.
Туризм
Венесуэла аралдары материкте және одан тыс жерлерде орналасқан көптеген тартатымды орындармен, сондай-ақ тропикалық жағажайлар мен ірі коралл формацияларының алуан түрлілігімен туристік демалысқа зор мүмкіндік береді. Лос-Рокес архипелагы, Авес аралы және Ла Орчила аралы бірге "океандық аралдарды" құрайды, олар континенттік платформадан терең каналдармен бөлінген және жылы әрі мөлдір мұхит суларымен шайылады. Лос-Рокес туристік қызметтерінің ең көп дамыған аймандарының бірі болды, сондықтан ол шетелдіктер мен венесуэлалықтар үшін маңызды демалыс орны болып табылады. Эль Гран-Роке – туристерге арналған инфрақұрылымға ие жалғыз орталық, бірақ жақында Ла Тортуга аралы сияқты адам тұрмайтын аралдарда туристік кешендер салу жоспарлары бекітілді.
Лос-Рокес архипелагы ұлттық паркі
Лос-Рокес архипелагы – Венесуэла жағалауының солтүстігінде орналасқан, елу шағын аралдан және үш жүзден астам кепкен қайыңдар мен құмды тілімдерден тұратын кең аралдар тобы. Оның көрнекті суреттік ортасын – мөлдір суларын және ақ құмдарын, сондай-ақ құнды биоәртүрлілігін қорғау мақсатында 1972 жылы ұлттық парк, ал 1996 жылы халықаралық маңызы бар сулы-батпақты жер деп жарияланды. Екі маржан рифі және жүздеген қайыңдар мен аралдардың ішкі, көлденеңінен жайылған, ағысы шамалы лагунаға шектесетіні, Лос-Рокес архипелагын Тынық мұхитындағы жанартаулық атолға ұқсатады және Атлантика мұхитындағы бірегей құрылымды құрайды. Қайыңдардың аттары бұрын құстардың гуаносын пайдаланған голландтармен байланысты, мысалы: Франсиски, Краски, Мадриски немесе Норонки. Ең ірі қайың (Cayo grande) 17 км² аумақты алып жатыр, ал Gran Roque, небәрі 1,7 км² аумақты құрайды, тұрақты тұрғындары бар жалғыз арал. Дос-Москис қайыңында биологиялық станция орналасқан. Күннің күшті сәулеленуі, ыстық ауа райы және құнарсыз топырақ тек галофиттер, кейбір кактустар мен кішкентай бұталар сияқты өсімдіктердің өсуіне мүмкіндік береді. Бірнеше қайыңдарда әдемі мангрлер өседі, олардың бұтақтарында теңіз құстары ұялайды, ал тамырлары балықтар, омарлар, теңіз жұлдыздары және губкаларға пана болады. Шағын суларда шұбарлар, балықтар және тасбақалар үшін маңызды теңіз шөптері кеңінен өседі. Лос-Рокесте тіркелген 92 түрдің құстарының жартысынан астамы көшпенді, олардың көпшілігі Солтүстік Америкадан келеді. Архипелагта 24 түрдің құстары ұялайды, олардың ішінде пеликан, шағалақай, котуа, құмқұстар, қара құстар және фламинголар бар, сондай-ақ қара ханыша рокена сияқты 6 эндемикалық түрлер кездеседі. Құрлықтағы сүтқоректілер мен жорғалаушылар балық аулайтын жарықайық және өте жақын қара кесірткелермен ұсынылған. Лос-Рокес теңізі – су астында жүзуге құмарлар үшін жұмақ. Бұл суларда тіршілік ететін омыртқасыз жануарлардың ішінде маржандар, медузалар, анемондар, губкалар, теңіз кірпілері, теңіз жұлдыздары, қабықтылар мен моллюскалар бар. Оның омарлары мен ботутолары әйгілі. Бұдан басқа, дельфиндер мен киттер де кездеседі. Ақ құмды жағалауларда Венесуэладағы көбелекті тасбақалардың негізгі колониясы орналасқан, сонымен қатар басқа үш түрлі теңіз тасбақалары да ұялайды. Әрине, 350 түрлі экзотикалық риф балықтарының немесе адамдарға тамақ ретінде пайдалы балықтардың басты рөлі зор – нәзік изабелиталар, түрлі-түсті попугай балықтары, алып груперлер және тіпті алып кит акуласы, оның ұзындығы он екі метрге жетеді. Бұрын бұл аралдарға балық, тасбақа, ботуто және тұз іздеп материктен келген жергілікті халықтар жиі келіп тұратын. Олардың бұл жерде болған кезінде діни рәсімдер өткізгендеріне куәліктер бар. Дос-Москисте маңызды археологиялық орын бар, онда жүздеген құнды заттар, соның ішінде антропоморфты саз балшықтан жасалған мүсіндер табылған.