Кіріспе

Архитектуралық стиль

Кейп-Код үйі – төмен, кең, бір немесе екі қабатты ағаш каркасты құрылыс, орташа тіктеп орнатылған қос еңбекті шатыры, үлкен орталық мұржасы және өте аз әшекейлемесі бар. 17 ғасырда Жаңа Англияда пайда болған бұл қарапайым симметриялық дизайн Кейп-Кодтың қатал ауа-райына төзу үшін жергілікті материалдардан салынған. Оның алдыңғы жағында көп бөлінген терезелермен екі жақта орналасқан орталық есігі болады. Бірінші қабаттың үстіндегі кеңістік көбінесе жабылмаған шатыр ретінде қалдырылады, оның қос қабырғасында терезелер болуы мүмкін немесе болмауы мүмкін. Бұл үй түрі 1930-1950 жылдары, әсіресе отаршылдық стильдегі безендірулермен, үлкен танымалдылыққа ие болып, қазіргі заманғы қажеттіліктерге бейімделді. Ол Жаңа Англиядағы үй салудың ерекшелігі болып табылады.

Тарих

Кейп-Кодтың коттедждік үйі (бұл стиль емес, форма немесе тип, бірақ оны стиль деп жиі қате атайды) Англияның ағаштан салынған графстволарында пайда болды және Америкаға пуритан ағаш шеберлері әкелді. Жаңа Англияның қатал климаты алғашқы қоныс салушылардың тапқырлығын сынады, үйді төмендетіп, жоспарын шаршы тәрізді еткенде, олар ағылшын залы мен қонақ бөлмесін, қазір Кейп-Код коттеджі деп аталатын үйді көшірді. Бұл типті үйлер бір немесе бір жарым қабатты, ағаш жақтаулары бар, сырты тақтайшамен немесе шұғамен жабылған болып дамыды. Жергілікті материалдарды пайдалану – кедр шатыр мен қаптама үшін, емен мен қарағайдан қаңқа мен еден үшін – қоныс аударушылар Жаңа Англияның суық қыс климатына бейімделген үйлер салды. Қаңтар және ақпан айларында температура бірнеше градусқа дейін төмендеп, қар жинақталуы бірнеше футқа жетеді. Суыққа қарсы күресу үшін олар үлкен орталық мұржалар салып, жылуды сақтау үшін төбесі төмен бөлмелер жасады. Жаңа Англия үйлерінің тік шатыры қардың салмағын азайтты. Соңында, колонистер терезелерге жақтаулар орнатып, қатты желден қорғалды. Йель университетінің 1795-1817 жылдар аралығындағы президенті, пастор Тимоти Дуайт IV (1752–1817) 1800 жылы Кейпке сапардан кейін «Кейп-Код үйі» терминін қолданды. Оның байқаулары 1821–1822 жылдардағы «Жаңа Англия мен Нью-Йоркегі саяхаттар» еңбегінде жарияланды. Бұл тип 1930–1950 жылдары танымал болған, сәл әрі күрделі Колониалды жаңғыру нұсқасында кеңінен танымал болды, бірақ дәстүрлі әшекейсіз Кейп-Код үйлері Жаңа Англияда жиі кездеседі.

Колониялық және федералды мыстар (17 ғасыр 19 ғасырдың басында)

Колониялық дәуірдегі Кейп үйлері АҚШ-тың солтүстік-шығысында және Атлантикалық Канадада ең көп кездесетін. Олар ағаштан салынған және кең тақтайшамен немесе шұғылалы жапқышпен жабылған, көбінесе боялмаған, уақыт өте келе сұр түске енген. Көптеген үйлер шағын болған, әдетте, кішкентай өлшемде. Қақпақтардың екі жағына әртүрлі өлшемдегі терезелер орнатылатын, ең көп таралғаны тоғыз және алты бөліктен тұратын терезелер. Бұл тип үйлердің сыртқы түрі симметриялы, алдыңғы есігі үйдің ортасында орналасқан, ал үлкен орталық мұржасы көбінесе екі жаққа қарап орналасқан ошақтарды сыйдыратын. Бас жатын бөлмесі бірінші қабатта, ал екінші қабатта көбінесе аяқталмаған шатыр бөлмесі болған. Әдеттегі ерте үйлерде шатыр терезелері болмаған және сыртқы әшекейлеуі де аз болған.

Қалыптастыру және орналасу

Ертедегі Кейптердің басым көпшілігі ағаш қаңқалы, төрт тіреуішпен құралған үш бөлімнен тұратын. Кейптердің кейбір соңғы үлгілері тіреуішті қаңқаны пайдаланса, тақтайша қаңқа да қолданылды. Кейп-Кодтың алғашқы үйлері төрт санатқа бөлінеді: ширек, жарты, үш ширек және толық Кейп. Сирек кездесетін ширек Кейп – бұл әдетте кең "сыртқы" бөлімге айналатын бір бөлім. Онда бір есік және бір терезе бар, бірақ тереңдігі толық. Жарты Кейп екі бөлімнен тұрады, үйдің бір жағында есік және есіктің бір жағында екі терезе; үш ширек Кейпте бір жағында екі терезе және екінші жағында бір терезе бар есік болады, ал толық Кейп үйдің ортасындағы алдыңғы есіктен және әр жағында екі терезеден тұрады. Басқаша айтқанда, Кейп-Кодтың алғашқы үйлерінің үш санаты көлемі жағынан шамалы ғана ерекшеленеді. Алдыңғы есіктен кіргенде, орталық баспалдақ кішкентай жоғарғы қабатқа шығарады, онда екі балалар бөлмесі орналасқан. Кейбіреулер басқаша атау жүйесін қолданып, толық өлшемді үлгіні "қос Кейп" деп атайды, бірақ бұл көбінесе кеңейтілген дуплекс құрылыстары үшін қолданылады. "Жоғары тіреуіш", сондай-ақ "тізелік қабырға" деп те аталатын Кейптер бастапқыда сирек кездесетін еді, бірақ 19 ғасырда көбірек таралды, Орта Батыста Кейптен туындаған жергілікті сәулеттің ерекшелігіне айналды. Тіреуіштер бірінші қабаттан тік бойымен өтеді, екінші қабаттағы пайдалы кеңістікті арттырады және құрылымдық беріктіктің есебінен қосылыстарды жеңілдетеді. Тізелік қабырға көбінесе кішкентай, төмен терезелермен жабдылған.

Бейімделулер

Жылдар бойы үй иелері толық "мыс" (Cape) үйдің көлемін екі есеге арттырып, артқы жағына қосымша бөлмелер салды. Олар заманауи ыңғайлылықтарды – жеке өмірге қатысты талаптарды және технологиялық жаңалықтарды қамтиды, оның ішінде жуынатын бөлмелер, ас үйлер және гараждар салды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін пайда болған шағын қалаларда осындай өзгерістер көбейді, ал Нью-Йорктегі Левитаун сияқты жоспарланған қалашықтар "Кейп-Код" стиліндегі үйлерді, әсіресе соғыстан оралған әскерлерге ұсынды.