Кіріспе

Танымал америкалық саяхатшы, кім екені белгісіз және даулы тұлға, "Жыртықшы" (туған аты Жюль Бурглей (нақтыланбаған)? 1839–1889) – 1857-ден 1889-ға дейін Коннектикут және Гудзон өзендері арасында тұрақты маршрутпен АҚШ-тың солтүстік-шығысын аралаған, қолмен тігілген былғары киімдерімен әйгіт болған көшпенді. Оның тегі белгісіз, бірақ француз тілін жетік білуі, "бұзық ағылшын тілі" және қайтыс болғаннан кейін одан француз тіліндегі дұға кітабы табылуына байланысты француз канадасы болған деп есептелді. Оның кім екені әлі де белгісіз және даулы мәселе болып қала береді. Ол жыл сайын 587 шақырымдық (365 миль) бір маршрутты қайталап жүріп өтті, бұл маршрут Коннектикуттың батыс және Нью-Йорктің шығыс бөлігіндегі қалалардан өтіп, әрбір қалаға шамамен 34 күнде оралып тұрды.

Өмір

Тас қоршауларда және қазіргі жергілікті жерде "былғары киімді адамдардың үңгірлері" деп аталатын жерлерде өмір сүрген Летермен, 587 км (365 миль) қашықтықтық маршрутындағы қалаларда әр бес апта сайын тамақ және жабдықтар алу үшін тоқтаған. Оның киімдері, шарфы, бас киімі және аяқ киімдері былғарыдан қолмен жасалғандықтан, оған "Летермен" деген лақап ат қойылған. 1870 жылғы 7 сәуірде жарық көрген "Берлингтон Фри Пресс" газетінде ол "былғарымен жабылған адам" деп аталған. Сондай-ақ, ол сирек сөйлейтіні және сөйлегенде бір буынды сөздермен ғана жауап беретіні айтылған. Заманауи әңгімелерге сәйкес, ол Францияның Пикардия аймағынан шыққан. Француз тілін жақсы білген ол көбінесе ыңғайсыздықпен және қолмен жасалған ишаралармен қарым-қатынас жасаған, сынған ағылшын тілін сирек қолданған. Өзінің өткені туралы сұрақтарға ол әңгімені күрт тоқтатып тастаған. Ол қайтыс болғаннан кейін оның мүліктерінен француз тіліндегі дұға кітабы табылды. Ол қалай ақша тапқаны белгісіз. Бір дүкендегі тапсырыс тізімі сақталған: "бір нан, сардинаның бір консервісі, әсем крекерлердің бір фунты, пирог, кофедің екі кварты, брендидің бір шошы және сыраның бір бөтелкесі".

Летермен Коннектикут штатында жақсы танымал болған. Ол маршрутын үнемі орындаған, адамдар оған тамақ дайындап, көбінесе олардың есіктерінде жеген. Летерменнің маршрутындағы он қала 1879 жылы қабылданған штаттың "саяхатшылар заңынан" оны босату туралы қаулылар қабылдаған. 1888 жылы Коннектикут гуманитарлық қоғамы оны тұтқынға алып, ауруханаға жатқызған, нәтижесінде "эмоционалдық мәселелерден басқа сау" деген диагноз қойылған, содан кейін ол ақшасы болғандықтан және еркіндікке ұмтылғандықтан босатылды. Ақырында ол ауыз рагынан қайтыс болды. Алайда, Дэн В. ДеЛука сияқты зерттеушілердің айтуынша, сондай-ақ оның Нью-Йорктегі өлім туралы куәлігіне сәйкес, оның кім екені әлі де белгісіз.

Қалпына келтіру

Спарта зиратындағы былғарышының алғашқы қабірі 9-шы бағдарламалық жолдан 5 метрдей қашықтықта орналасқан еді. 2011 жылғы 25 мамырда қабірдің ішіндегілер шығарылып, зираттағы жаңа орынға қайта жерленді. Қабірді қазу кезінде көзге көрінетін адам денесінің қалдықтары табылған жоқ. Тек бастапқы жерленген орындағы қабір қанаты мен топырақ жаңа қабірге қайта жерленді. Қабірді қазудың бір себебі – Лезерменнің тегін анықтауға көмектесетін қалдықтар бар деген үміт болған. Коннектикут университетінің археологы және қазба жұмыстарын бақылаған Николас Беллантони уақыттың өтуі, шамалы тереңдіктегі бастапқы қабір орнының үстінен көлік жүргенінің әсері және жол жөндеу жобасы кезінде қабір маңындағы материалдардың алынып тасталу мүмкіндігі қабірдегі барлық қатысты және жұмсақ тіндерді жойғанын айтты.

Халықтық ақпарат құралдары

"The Leatherman" американдық рок-тобы Pearl Jam-нің "Leatherman" әніне шабыттандырды. Ол 1998 жылғы Yield альбомындағы "Given to Fly" синглінің B жағы ретінде жарық көрді. Ледерман туралы 1984 жылы Коннектикут мемлекеттік теледидарында көрсетілген деректі фильм түсірілді. 1965 жылы Дик Бертель өзінің Perception бағдарламасында Марк Хабермен (1899–1994) Коннектикут штатының Хартфорд қаласындағы WTIC TV (1974 жылдан бері WFSB) 3-арнасында Ледерман туралы сұхбат жүргізді. Ледерманның тарихы (және оның үңгірлері) 2018 жылғы Where the Water Tastes Like Wine видео ойынында, кейінірек Ледерманның өзінің күйесі болып шыққан құпия кейіпкер арқылы толыққанды баяндалған. Сенімсіз дереккөз: күні=2024 жылдың ақпаны.