Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Израиль молекулалық биологы (1924–2013)
Israeli molecular biologist (1924–2013)
Лео Сакс (Ивритше: ליאו זקס; 14 қазан 1924 – 12 желтоқсан 2013) – Германияда туған израильдік молекулалық биолог және қатерлі ісіктерді зерттеуші. Лейпцигте туған ол 1933 жылы Ұлыбританияға, ал 1952 жылы Израильге эмиграциялады. Ол сол жерде Вайцман ғылым институтына қосылды.
Leo Sachs (Hebrew: ליאו זקס; 14 October 1924 – 12 December 2013) was a German born Israeli molecular biologist and cancer researcher. Born in Leipzig, he emigrated to the United Kingdom in 1933, and to Israel in 1952. There he joined the Weizmann Institute of Science.
Өмірбаян
Лео Сакс 1933 жылы Гитлер билікке келгеннен кейін отбасымен бірге Ұлыбританияға көшіп келді. 1952 жылы ол Бангордағы Уэльс университетінен BSc дәрежесін алды. Оның бастапқы арманы Палестинада кибуц құруға көмектесу еді, тіпті екі жыл шаруа қожалығында сиыр сауып жұмыс істеді. Бірақ Палестинаға жол британдықтар тарапынан жабылды, сондықтан Сакс Уэльс университетінде ауыл шаруашылығы ботаникасын зерттей бастады, генетика мен дамуға қызығушылық танытты және 1951 жылы Кембридж университетінде генетика ғылымдарының докторы дәрежесін аяқтады. Израильге көшіп келген соң, ол жаңа елге өзі жақсы білетін саласы – Вейцман институтындағы генетик ретінде үлес қоса бастады. Институтта жануарлармен жүргізілген зерттеулер болмағандықтан, Сакс адамның ұрық суында, яғни ана құрсағындағы баланы қоршап тұратында, ұрықтың жасушалары бар екенін және олардың ұрық туралы ақпарат беретіні туралы теориямен жұмыс істеді. Оның зерттеулері оның дұрыс екенін дәлелдеді, бұл жасушаларды баланың жынысын және басқа да маңызды генетикалық қасиеттерін анықтау үшін пайдалануға болатынын көрсетті. Сакстың зерттеулері амниоцентездің негізін қалады, ол адам ауруларын жүктілік кезеңінде диагностикалауға қолданылады. Соңында Сакс жеке зертханасын және тышқандарды алып, өзінің зерттеулерін бағыттайтын мәселеге кірісті: қалыпты дамуды не басқарады және даму қате кеткенде не болады? Қатерлі ісік жасушаларындағы механизм неге дұрыс жұмыс істемей, қалыптан тыс көбейіске алып келеді? Қан түбірін жасайтын, күн сайын шамамен 200 миллиардқа жуық жаңа қан жасушасын өндіретін сүйек кемігі жасушаларының шағын тобына назар аударған Сакс 1963 жылы қалыпты қан жасушаларының әртүрлі түрлерін өсіруге, көшіруге және дамуын ынталандыруға қабілетті алғашқы жасуша өсіру жүйесін жасады. Осы процесті пайдалана отырып, ол қан жасушаларының қалыпты дамуын бақылайтын маңызды рөл атқаратын ақуыздар тобын анықтады. Кейіннен колонияны ынталандыратын факторлар (CSF) және интерлейкиндер деп аталған бұл CSF ақуыздарының бірі қазір әлемдегі түрлі клиникалық процедураларда қолданылады, оның ішінде қатерлі ісікпен ауыратын науқастарда инфекциямен күресетін ақ қан клеткаларының өндірісін арттыру және сүйек бауыры мен перифериялық қан клеткаларын трансплантациялаудың сәттілігін жақсарту. Сонымен қатар, Сакс алғаш рет қатерлі ісіктің кері қайтарылуы мүмкін екенін көрсетті. Ол анықтаған ақуыздар және басқа да бірнеше қосылыстар лейкемиялық жасушаларды дұрыс жолға қойып, оларды қалыпты жұмыс істейтін жетілген жасушаларға айналдыратынын көрсетті. Ретино қышқылын химиотерапиямен бірге қолдану әдісі қазір адамдағы промиелоциттік лейкемияны емдеуде стандартты процедура болып табылады және ол өмір сүру мерзімін едәуір арттырды. Вейцман институтында генетика және вирусология бөлімін құрып, 1962 жылдан 1989 жылға дейін 27 жыл бойы институттың генетика бөлімінің меңгерушісі болды. Бұған қоса, 1974-1979 жылдары Вейцманның биология факультетінің деканы қызметін атқарды.
Leo Sachs moved to Britain with his family in 1933 following Hitler's rise to power. In 1952 he received a BSc from the University of Wales in Bangor. His original dream was to help establish a kibbutz in Palestine, and he even spent two years as a farm laborer, milking cows. But the doors to Palestine were virtually closed by the British, so Sachs began studying agricultural botany at the University of Wales, became fascinated along the way by genetics and development, and ended up completing a PhD in genetics in 1951 at Cambridge University. Upon moving to Israel, he began to contribute to the fledgling country in the way he knew best – as a geneticist at the Weizmann Institute. Because there were no animal studies yet at the Institute, Sachs started working on a theory that human amniotic fluid, which bathes the baby in the womb, contains fetal cells that provide information about the fetus. His research proved him right, showing that these cells can be used to determine the baby's gender and other important genetic properties. Sachs's research formed the basis for amniocentesis, the widely used prenatal diagnosis of human diseases. Eventually, Sachs secured his own laboratory and a supply of mice and began working on a question that would anchor his research throughout: What controls normal development and what happens when development goes wrong? Why does the machinery in cancer cells run amok, causing abnormal proliferation? Focusing on blood stem cells, a small group of bone marrow cells that produce some 200 billion new blood cells every day, Sachs ended up, in 1963, designing the first cell culture system able to grow, clone, and induce the development of different types of normal blood cells. Using this process, he subsequently discovered and identified a family of proteins that plays a key role in controlling normal blood cell development. Later named colony stimulating factors (CSF) and interleukins, one of these CSF proteins is now used worldwide in a variety of clinical procedures, including boosting the production of infection fighting white blood cells in cancer patients undergoing chemotherapy or radiation, and improving the success of bone marrow and peripheral blood cell transplants. Sachs also demonstrated, for the first time, that malignancy can be reversed. He showed that the proteins he had identified, along with some other compounds, set leukemic cells back on the right track – inducing them to differentiate into normal behaving mature cells. This approach, using retinoic acid combined with chemotherapy, is now standard procedure in treating human promyelocytic leukemia, and it has greatly increased survival rates. At the Weizmann Institute, he established a section on genetics and virology and for 27 years, from 1962 to 1989, served as head of the institute's genetics department. In addition, between 1974 and 1979 he served as dean of Weizmann's biology faculty.