Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Курил аралдарындағы Уруп аралы (得撫島; Уру́п, ) – Тынық мұхитының солтүстік-батысындағы Охот теңізінің оңтүстігінде орналасқан, адам тұрмайтын жанартаулы арал. Оның атауы айну тіліндегі бұрышқабақ (лосось балығы) деген сөзден шыққан.
Island in the Kuril Islands
Urup (得撫島; Уру́п, ) is an uninhabited volcanic island in the Kuril Islands chain in the south of the Sea of Okhotsk, northwest Pacific Ocean. Its name is derived from the Ainu language word for salmon trout.
Фауна
Көктем және жаз айларында аралда тоқылдақ кайра, қанатты пуффин және қара қанатты гагарка ұялайды; сондай-ақ қара аяқты чайкалардың колониясы да бар.
In the spring and summer crested auklet, tufted puffin, and pigeon guillemot nest on the island; there is also a colony of black legged kittiwake.
Тарихқа дейінгі дәуір
Урупта алғаш рет тіркелген тұрғындар – айнұлар, Курил аралдарының, Оңтүстік Сахалиннің және Хоккайдоның түпкілікті халқы.
The first attested inhabitants of Urup are the Ainu, the indigenous people of the Kurils, southern Sakhalin, and Hokkaido.
Ғарышкерлердің ғасырлық тарихы
Маартен Герриц Врис басқарған «Кастрикум» Курил аралдарының осы бөлігіне жеткен алғашқы еуропалық кеме болды. Ол 1643 жылы Хоккайдо және оның төңірегін Голландиялық Шығыс Үндістан компаниясы (VOC) үшін зерттеу кезінде келді. Вристің сол кездегі бойлықты анықтау қиын болған замандағы аралдар туралы шатасқан сипаттамасы, кейіннен Еуропа карталарында Хонсюдің солтүстік-шығысының әртүрлі жерлерінде пайда болған үлкен, көзге көрінбейтін «Компания Ланд» (Companies Landt;) аралының пайда болуына себеп болды. Уруп алғаш рет 1644 жылғы ресми жапон картасында нақты көрсетілген, ол Эдо Жапониясының феодалдық иелігі – Мацумаэ кланының территориясының бір бөлігі ретінде белгіленген.
The Castricum under Maarten Gerritsz Vries was the first recorded European vessel to reach this part of the Kurils, arriving in 1643 while exploring Hokkaido and the surrounding area for the Dutch East India Company (VOC). Vries's garbled account of the islands during an era when longitude was difficult to calculate was the origin of the large phantom island Company Land (Companies Landt; ) that subsequently appeared on European maps at various positions northeast of Honshu. Urup is first clearly shown on an official Japanese map of 1644, identifying it as part of the territories of the Matsumae clan, a feudal domain of Edo Japan.
18 ғасыр
Мацумае кланының иеліктері 1715 жылы Токугава сёгунатымен ресми расталды, ал аралдың басқару құқығы 1756 жылдан бастап Кунаширдегі Мацумае доменінің аймақтық кеңсесіне көшті. Осы орайда, Витус Берингтің лейтенанты Мартин Спанбергтің 1738, 1739 және 1742 жылдардағы үш сапары Рика-де-Оро, Рика-де-Плата, Стейтен-Айленд немесе Компания жерлері деп талап етілген аймақтарда олардың бар екенін дәлелдей алмады. 18-шы ғасырдың соңында ресейлік тері саудагерлері пайда болды, олар теңіз суырықтарын аулап, аймақтағы шетелдік кемелерді тартып алды. 1772 жылы орыстар мен айнулар арасында қақтығыстар болды, орыстар біраз уақытқа кетіп, бірақ көп ұзамай қайтып келді. Г. Ф. Мюллердің "Ресейліктер жасаған саяхаттар мен жаңалықтар" (Амстердам, 1766) кітабында Курил аралдарының тізімі мен сипаттамасы келтірілген, соның ішінде Уруп аралы, оның халқы жапондықтармен сауда жасаған, бірақ олардың бақылауында болмаған. 1768 жылы Сибирь губернаторының нұсқауымен тері саудагері Иван Черный Урупта шағын ресейлік бекініс құрды. 1770-ші жылдарда ол Йезо (Хоккайдо) жапондықтарымен сауда орнатуға бағытталған база болып табылды, бірақ 1780 жылғы маусымда болған цунами салдарынан қирады.
The Matsumae clan holdings were officially confirmed by the Tokugawa shogunate in 1715 and administration of the island came under the Matsumae domain’s regional office location on Kunashir from 1756. Meanwhile, three voyages of Vitus Bering's lieutenant Martin Spanberg in 1738, 1739, and 1742 pointedly failed to find any evidence of Rica de Oro, Rica de Plata, Staten Island, or Company Land in any of the areas claimed for them. Russian fur traders appeared in the late 18th century, hunting sea otter and seizing foreign ships in the area. There were clashes between the Russians and the Ainu in 1772, and the Russians left for a time, but soon returned. G. F. Muller’s Voyages & Découvertes faites par les Russes (Amsterdam, 1766) contained a list and description of the Kuril Islands, including Urup whose people were said to trade with the Japanese but were not under their control. A small Russian presence was established on Urup by the fur trader Ivan Chernyi in 1768, acting on instructions from the governor of Siberia. During the 1770s it was the base for attempts to establish trade with the Japanese on Yezo (Hokkaido) which came to an end when it was destroyed by a tsunami in June 1780.
19 ғасыр
1795 жылдан кейінгі онжылдықта Звездачетов басшылығымен 40 орыс ер және әйел Уруп аралында "Славороссия" деп аталған колония құрды. 1801 жылы Жапон үкіметі аралды Езо провинциясына (қазіргі Хоккайдо префектурасы) қосып, оны өз бақылауына алуын ресми түрде жариялады. Бұл Уруп және басқа Курил аралдары үшін Ресей империясымен бірқатар қақтығыстарға әкелді. 1855 жылы Шимода шартының шарттары бойынша егемендік Ресейге өтті. Сол жылы, Қырым соғысы кезінде Тынық мұхитындағы ресейлік флотты іздеу мақсатымен, француз-британдық теңіз күштері Хакодате портына (1854 жылғы Англия-Жапон достық шартының нәтижесінде британдық кемелерге ашық) жетті. Содан кейін солтүстікке қарай беттеп, Уруп аралына қонды, аралды "l'Isle de l'Alliance" деп ресми түрде иеленді және жергілікті алеут тұрғынын уақытша губернатор етіп тағайындады. Париж шарты аралды Ресейдің бақылауына қайтарды. Үш кит аулау кемесі аралға жақын немесе аралда сүңгіп кетті: біреуі 1853 жылы, екеуі 1855 жылы. 1853 жылғы 27-28 сәуірде "Сюзан" (349 тонна) кемесі, Нантакеттен, Охот теңізіне кіруге тырысқанда мұзға ұшырап, Буссол бұғазында батып кетті. Екі адам қаза тапты, біреуі суға батып, екіншісі мұзда мерт болды. Қалған жиырма бес экипаж мүшесі екі кит қайығына жиналып, 29 сәуір күні түстен кейін Урупқа жетті. Олар мұнда сегіз күн өткізіп, содан кейін Нью-Лондоннан келген "Black Warrior" барқы тарапынан құтқарылды. 14 мамыр 1855 жылы "Кинг Фишер" (425 тонна) және "Энтерпрайз" (291 тонна) кемелері, екеуі де Нью-Бедфордтан, Охот теңізіне қарай Буссол бұғазынан өтуге тырысқанда аралдың солтүстік-шығыс жағасындағы рифке ұшырады. Барлық экипаж мүшелері аман қалды. 1875 жылғы Санкт-Петербург шарты бойынша егемендік Курил аралдарының қалған бөлігімен бірге Жапон империясына өтті. Бұрын арал Хоккайдоның Немуро супрефектурасының Уруппу ауданының құрамында басқарылды. Қалған жергілікті (көбінесе алеут) тұрғындары өз еркімен Камчаткаға көшірілді және олардың орнына жапон отарлаушылары қоныстанды.
During the decade following 1795, a party of 40 Russian men and women under Zvezdochetov established a colony they called "Slavorossiia" on Urup. In 1801, the Japanese government officially claimed control of the island, incorporating it into Ezo Province (now Hokkaidō Prefecture). This led to a series of clashes with Imperial Russia over Urup and the other Kurils, and sovereignty initially passed to Russia under the terms of the Treaty of Shimoda in 1855. The same year, in an effort to find the Russian fleet in the Pacific Ocean during the Crimean War, a French British naval force reached the port of Hakodate (open to British ships as a result of the Anglo Japanese Friendship Treaty of 1854), and sailing further north, landed on Urup, taking official possession of the island as "l'Isle de l'Alliance" and nominating a local Aleut inhabitant as provisional governor. The Treaty of Paris restituted the island to Russian control. Three whaleships have been wrecked near or on the island: one in 1853 and two in 1855. On the night of 27–28 April 1853, the ship Susan (349 tons), of Nantucket, was stove by ice and sank in Bussol Strait while attempting to enter the Sea of Okhotsk. Two men were lost, one drowning and the other perishing on the ice. The remaining twenty five crew members crowded into two whaleboats and reached Urup on the afternoon of 29 April. Here they spent eight days before being rescued by the barque Black Warrior, of New London. On 14 May 1855, the ships King Fisher (425 tons), and Enterprise (291 tons), both of New Bedford, were wrecked on a reef on the northeast end of the island while attempting to pass through Bussol Strait into the Sea of Okhotsk. All hands were saved. Under the Treaty of Saint Petersburg of 1875, sovereignty passed to the Empire of Japan along with the rest of the Kuril islands. The island was formerly administered as part of Uruppu District of Nemuro Subprefecture of Hokkaido. The remaining local (mainly Aleut) inhabitants were transferred to Kamchatka, according to their will, and replaced by Japanese colonists.
Ұлыбританияның Урупты аннексиялау
Тарихи оқиғаларға қызығушылық танытқандар үшін Ұлыбритания мен Франция бір кезде осы аймақта аумақтық мүдделерге ие болғанын атап өткен жөн. 1855 жылы Қырым соғысы (1853-56) кезінде екі ел де орыс қоныстарына қарсы агрессивті саясатының бір бөлігі ретінде ең үлкен Курил аралдарының бірі – Урупты аннексиялауға батылды. Бұл стратегия ресейліктерге кез келген жерде шабуыл жасауды көздеді, ал Тынық мұхиты осы операциялар үшін маңызды арена болды. Соғыс басталғанда екі тарап та Жапониядағы өздерінің беделдерін нығайтуға мүкіндік алды, нәтижесінде 1854 жылдың 14 қазанында ағыл-жапон келісіміне қол қойылды. Бұл келісім британдық кемелерге Хоккайдодағы Нагасаки және Хакодате порттарына жөндеу, таза су, азық-түлік және басқа да жабдықтар алу үшін кіруге рұқсат берді. Бұл стратегиялық артықшылық одақтастарға солтүстік-батыс Тынық мұхитындағы орыс елді мекендеріне шабуылдар ұйымдастыру үшін осы порттарды база ретінде пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл олар үшін Гонконгтан гөрі тиімдірек болды. Сонымен қатар, ресейліктер де өз кемелері үшін жапон порттарында құқықтар іздеді және Курил аралдарында екі елдің шекарасын белгілеуді көздеді. 1855 жылдың 7 ақпанында қол қойылған Шимода келісімінде Жапонияның Итуруп аралы мен Ресейдің Уруп аралы арасындағы шекара анықталды. Қытайдағы Әскери-теңіз күштерінің бас қолбасшысы контр-адмирал сэр Дж. Стирлинг осы келісімдерді келісті және Шимода келісімінің жасалғанын білді. Кез келген қиындықтан сақтану үшін ол Курил аралдарындағы орыс елді мекендеріне қарсы операцияларды жоспарлау үшін оның шарттары туралы ақпарат жинады. Соның салдарынан Урупқа шабуыл жасалды, мақсаты – орыс елді мекенін басып алу және Жапониядағыдан гөрі одақтастардың толық бақылауындағы теңіз базасын құру. Уруп аралында сол кезде айнулар тұрды, ал бірнеше орыс және алеуттер орыс-американ компаниясында жұмыс істеді. Бұл компания Ресейдің Аляска аумағына және Курил аралдары мен Сибирьдің Тынық мұхиты жағалауындағы тері саудасына жауапты болды. Лондондағы кездесу екі компанияны да өз үкіметтерін Солтүстік Америкадағы қоныстарына қатысты бейтараптық келісіміне келісуге итермеледі, нәтижесінде британдықтар Қырым соғысы кезінде Аляскаға шабуыл жасаудан бас тартты. Қырым соғысы кезінде Тынық мұхитындағы одақтас теңіз операциялары арсыз және көбінесе күлкілі эпизодтармен ерекшеленді, ал Уруптың ресми аннексиясы ерекше қызықты оқиға болып ерекшеленді. Аралдағы негізгі орыс елді мекені Тавано болды, онда 1855 жылдың тамыз айының соңында HMS Pique және француздық Sybille бастаған ағыл-француз күштері келді. Капитан Ф.В.Е. Николсонды осы миссияға тағайындау шешімі, оның өткен жылы Камчаткадағы Петропавловскіге жасаған франко-британдық шабуылындағы рөлін ескере отырып, сәтті болмауы мүмкін. 26 тамызда Урупқа жеткеннен кейін, кемелер қалың тұман мен өзгермелі жел салдарынан портқа кіруді кешіктірді. Николсон портты тым кішкентай деп тауып, сыртта ғана зәкір тастады және ауылды орыстар пайдаланатын ағаш үйлер мен қоймалардан, сондай-ақ жергілікті тұрғындар тұратын шатырлардан тұратындығын сипаттады. Ресейліктердің болмауына қарамастан, жергілікті тұрғындар Николсонды одақтастар келгенге дейін кетіп қалғанына сендірді, бұл олардың зираттарындағы кресттерден орыстардың бұрын болғанын көрсетеді. Николсон, белсенді және ұқыпты, гидрографиялық зерттеуді бастады, топографиялық байқаулар жүргізуді тапсырды және маңызды нүктелерге ат қойды. Урупта болған уақыттарындағы басты оқиға – 1855 жылдың 2 қыркүйегіндегі аннексия болды. Николсонның хабарламасында сақталған процедураның егжей-тегжейі одақтастардың Ресейді құқықтарынан айыру туралы жариялағанын және екі ел арасындағы соңғы келісімде Жапония Ресей императорына берген Уруп аралын салтанатты түрде иеленуін көрсетті. Аннексия рәсімі қару-жарақ көрсету, ту көтеру және салют атумен, қоймаларды өртеп, батареяны жоюмен аяқталды. Одақтастар 1855 жылғы маусымда Тынық мұхитындағы операцияларын аяқтағаннан кейін тұманға байланысты Уруптан келесі күні кетіп қалды. 1856 жылғы Париж келісімі барлық басып алынған аумақтарды ресейліктерге қайтарды, бұл Уруптың британдық және француз отаршылдық империясының бір бөлігі ретіндегі қысқа мерзімді тарихын аяқтады. Осы тарихи эпизодты зерделей отырып, Стирлингтің нақты аннексияға талап етуінің қажеттілігі күмәнді көрінеді, өйткені одақтастардың теңіздегі күші айқын болды. Дегенмен, ол басқа 1855 жылғы операциялардағы сәтсіздіктерге кінә тартудан сақтану үшін нақты жетістіктерді қажет деп ойлаған болуы мүмкін. Аннексия Адмиралтействода, Парламентте және баспасөзde сынға ұшыраса да, толыққанды барлау және орыс күштерін жою 1856 жылғы жоспарларға дайындық үшін мағыналы қадамдар болды. Стирлингтің иелік ету туралы нұсқауы шалқасынан қараған Николсон тарапынан қате түсінілген болуы мүмкін, нәтижесінде оның әскери салтанаты, әзіл-қалжыңға толы болғанымен, жергілікті тұрғындарға ғана ойын-сауық сыйлаған болар (Stephan, cit. opt.).
For enthusiasts intrigued by unconventional historical occurrences, it is noteworthy that Great Britain and France once held territorial interests in the region. In 1855, during the Crimean War (1853 56), both nations took the remarkable step of annexing Urup, one of the largest Kuril islands, as part of their aggressive policy against Russian settlements. This strategy involved attacking Russians wherever they could be found, and the Pacific Ocean served as a prominent theatre for these operations. At the onset of the war, both sides were eager to secure their positions regarding Japan, leading to agreements with the Anglo Japanese Convention of 14 October 1854. This agreement allowed British ships access to the ports of Nagasaki and Hakodate on Hokkaido for repairs, fresh water, provisions, and other supplies. This strategic advantage enabled the allies to use these ports as bases for launching attacks on Russian settlements in the northwest Pacific. This was particularly advantageous, given that their next nearest base was in Hong Kong. Simultaneously, the Russians sought rights in Japanese ports for their own ships and aimed to delineate the frontier between the two nations in the Kurils. The Treaty of Shimoda, signed on 7 February 1855, achieved this by establishing the boundary between the Japanese island of Iturup and the Russian island of Urup. Rear Admiral Sir J. Stirling, the naval Commander in Chief on the China Station, negotiated these agreements and became aware of the Treaty of Shimoda's conclusion. To avoid any embarrassing situations, he gathered intelligence on its provisions to plan operations on Russian settlements in the Kurils. Consequently, an attack on Urup was initiated, aiming to reduce a reported Russian settlement and establish a naval base more firmly under allied control than those accessible in Japan. The island of Urup, at that time, was inhabited by Ainu, with a few Russian and Aleut residents working for the Russian American company. This company, responsible for the Russian territory of Alaska and fur trading activities in the Kurils and Pacific coast of Siberia, shared a common interest with the Hudson's Bay Company. A meeting in London led both companies to persuade their respective governments to agree to a neutrality pact concerning their North American settlements, resulting in the British refraining from attacking Alaska during the Crimean War. Allied naval operations in the Pacific during the Crimean War were characterized by inglorious and often farcical episodes, with the formal annexation of Urup standing out as a particularly curious incident. The main Russian settlement on the island was Tavano, where an Anglo French force arrived in late August 1855, led by HMS Pique and the French Sybille. The decision to assign Captain F. W. E. Nicolson to this mission was potentially unfortunate, considering his role in the previous year's Franco British assault on Petropavlovsk, Kamchatka. Upon reaching Urup on 26 August, the ships were delayed in making port due to thick fog and changeable winds. Nicolson, finding the harbor too small, anchored just outside and described the village as consisting of wooden houses and storehouses used by Russians, along with huts occupied by natives. Despite the absence of Russians, local residents assured Nicolson of their departure before the allies' arrival, deduced from cemetery crosses indicating prior Russian presence. Nicolson, energetic and thorough, initiated a hydrographic survey, ordered topographic observations, and named prominent points. The central event during their stay at Urup was the annexation on 2 September 1855. Details of the proceedings, preserved in Nicolson's dispatch, highlighted the allies' declaration of Russia being deprived of its rights and the solemn possession taking of Urup, an island ceded by Japan to the Russian Emperor in the last treaty between the two nations. The annexation ceremony involved presentations of arms, hoisting flags, and salutes, with storehouses burnt and the battery destroyed afterward. The allies left Urup the next day due to fog, concluding their operations in the Pacific during the 1855 season. The Treaty of Paris in 1856 restored all occupied territories to the Russians, ending Urup's brief period as part of the British and French colonial empires. Reflecting on this historical episode, it is conceivable that Stirling's insistence on actual annexation was unnecessary, given the overwhelming allied sea power. However, he might have sought concrete accomplishments to deflect blame for failures in other 1855 operations. While the annexation was met with criticism in the Admiralty, Parliament, and the press, detailed reconnaissance and the removal of Russian presence were sensible operations in preparation for possible plans in 1856. Stirling's instruction to take possession might have been misinterpreted by the headstrong Nicolson, leading to a ceremony that, while Gilbertian and possibly morale boosting, achieved little beyond providing entertainment for locals (Stephan, cit. opt. ).
20 ғасыр
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде аралдың барлық азаматтық халқы жапондық аралдарға көшірілді. Соғыстың соңына қарай Жапон императорлық армиясы Урупқа шамамен 6000 әскер орналастырды, оның ішінде IJA 129-шы тәуелсіз аралас бригадасы, 5-ші тәуелсіз танк ротасы, 23-ші тәуелсіз зениттік ротасы, 80-ші әуежайлық батальон және 6-шы десант бөлімі. Екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғаннан кейін Кеңес Одағының Курил аралдарын басып алу кезінде Уруптағы жапондық күштер қарсылық көрсетпей капитуляциялады. 1952 жылы Сан-Франциско шартына қол қойғанда Жапония аралға қатысты өзінің құқығынан бас тартты. Кеңес шекара әскерлері бұрынғы жапондық әскери объектілерді иеленді. 1950 жылдардың басында Уруп аралының солтүстік-шығыс ұшында P 14 "Tall King" VHF әуе қорғанысы радари орналасқан. 1991 жылы Кеңес Одағы тарағаннан кейін әскерлер шығарылып, сол жердегі әуежай бомбалау полигонына айналдырылды.
During World War II, all civilian inhabitants of the island were relocated to the Japanese home islands, and towards the end of the war, the Imperial Japanese Army stationed approximately 6,000 troops on Urup, including the IJA 129th Independent Mixed Brigade, 5th Independent Tank Company, 23rd Independent AA Company, 80th Airfield Battalion and 6th Disembarkation Unit. During the Invasion of the Kuril Islands by the Soviet Union after the end of World War II, Japanese forces on Urup surrendered without resistance. In 1952, upon signing the Treaty of San Francisco, Japan renounced its claim to the island. Soviet Border Troops occupied the former Japanese military facilities. As early as the 1950s, a P 14 radar "Tall King" VHF air defense radar existed on the far northeastern tip of Urup Island. The troops were withdrawn upon the dissolution of the Soviet Union in 1991, the co located airfield was turned into a bombing range.
21 ғасыр
Қазір арал адам тұрмайды және Ресей Федерациясының Сахалин облысының басқаруында.
The island is now uninhabited and is administered as part of the Sakhalin Oblast of the Russian Federation.