Кіріспе

1994 жылғы Аргентина Конституциясына енгізілген түзету 1994 жылғы 22 тамызда Санта-Фе және Парана қалаларында өткен Конституциялық Ассамблеяда бекітілді. Конституциялық конвенцияға сайлау шаруаларын ұйымдастыру және қарастырылатын негізгі мәселелер 1993 жылы президент Карлос Менем мен бұрынғы президент және оппозиция жетекшісі Рауль Альфонсин арасында келісімге келді.

Конституциялық жиналысты сайлау

1994 жылдың 10 сәуірінде жалпы құрылтай сайлаулары өтті. Президент Менем басқарған Әділет партиясы сайлауда дауыстардың 38,50% алып жеңіске жетті. Радикалды азаматтық одақ шамалы 19,74% дауыспен екінші орынға ие болды, ал жаңадан құрылған екі күштің әрқайсысы 13% дауыс алды: Карлос Альварес басқарған прогрессивті перонистік Кең фронт және «карапинтада» әскери адамы Альдо Рико басқарған Қадір-қасиет және тәуелсіздік қозғалысы. Барлығы 305 құрылтайшыдан Әділет партиясы 137 өкіл, Радикалды азаматтық одақ 74 өкіл, Кең фронт 31 өкіл, Қадір-қасиет және тәуелсіздік қозғалысы 21 өкіл, Демократиялық орталық одағы 4 өкіл, Социалистік партия 3 өкіл, Республикалық күш 7 өкіл, Прогрессивті демократиялық партия 3 өкіл және түрлі облыстық партиялар 28 өкіл алды.

Ратификациялау

Конституциялық реформа конвенциясына Justicialist партиясының Освальдо Меркури төрағалық етті. 1994 жылдың 22 тамызында Санта-Фе (конституциялық конвенциялардың дәстүрлі орны) және Парана қалаларында үш айлық талқылаулардан соң, Санта-Феде 43 баптан тұратын реформа соңында мақұлданды. Талқылаулар келіспеушіліктерсіз өтті; мысалы, Монсеньор Хайме де Неварес өз мандатын тоқтатып, конвенцияны "толыққанды күшін жойған" деп мәлімдеді.

Басқа да арнайы ережелер

Жеке құқықтарды тиімді қорғау мақсатында 1994 жылғы түзетуде "ампаро" (сотқа шағымдану), "хабеас корпус" және "хабеас деректер" деп аталатын шаралар енгізілді. "Ампаро" кез келген адамға судьядан мемлекеттік органдардың немесе жеке тұлғалардың іс-әрекеті немесе әрекетсіздігіне байланысты, Конституцияда, заңда немесе халықаралық шартта танылған құқыққа нақты немесе жақын арада зиян келтіретін немесе құқықты шектеуге қауқып төндіретін актінің немесе шешімнің конституциялық емес екенін жариялауды сұрау мүмкіндігін береді. Бұл шараны қолдану үшін басқа тиімді соттық жолдардың болмауы қажет. "Хабеас корпус" – физикалық бостандыққа қауіп төнген, шектелген, өзгертілген немесе бұзылған жағдайларда, сондай-ақ ұстау жағдайларын заңсыз нашарлату кезінде оны қорғауға арналған шара. "Хабеас деректер" – кез келген жеке тұлғаға мемлекеттік немесе жеке тіркелімдерде тіркелген өзіне қатысты ақпаратпен танысуға, оны жоюды, түзетуді, құпиялылығын сақтауды немесе жаңартуды талап етуге мүмкіндік беретін шара. 1994 жылғы түзетуде енгізілген тағы бір жаңалық – азаматтардың алдағы он екі ай ішінде Конгресс қарауы тиіс заң жобаларын Депутаттар палатасына ұсыну құқығы. Сонымен қатар, 41-бапта әрбір адамның денсаулыққа қауіпсіз және қолайлы ортаға құқығы танылды, онда тұтынушылардың құқықтарын қорғау, бәсекелестікті қорғау, табиғи немесе заңды монополияларды бақылау, мемлекеттік қызметтердің сапасы мен тиімділігін арттыруға қатысты нақты ережелер қарастырылған.