Тын мұхиты аймағындағы халықаралық қатынастар институты

Кіріспе

Бейөкметтік ұйым

Тынық мұхит аймағындағы қатынастар институты (IPR) 1925 жылы Тынық мұхитының айналасындағы елдер арасындағы мәселелер мен қарым-қатынастарды талқылау үшін платформа құру мақсатымен құрылған халықаралық бейөкеметтік ұйым болды. Көптеген жылдар бойы IPR қызметінің орталығы болған Халықаралық хатшылық, кәсіби қызметкерлерден тұратын, Тынық мұхит кеңесіне саясат ұсынатын және халықаралық бағдарламаны басқаратын орган еді. Әртүрлі ұлттық кеңестер ұлттық, аймақтық және жергілікті бағдарламаларды іске асыруға жауапты болды. Көптеген қатысушылар өз елдерінің бизнес және академиялық қауымдастықтарының мүшелері еді. Қаржыландыру көбінесе бизнес пен қайырымдылық ұйымдарынан, әсіресе Рокфеллер қорынан түсті. IPR халықаралық штаб-пәтері 1930-жылдардың басына дейін Гонолулуда орналасқан, содан кейін Нью-Йоркке көшірілді, ал Америка кеңесі ең басты ұлттық кеңес ретінде қалыптасты. IPR Вильсонизм рухында құрылды, ол Бірінші дүниежүзілік соғыстан кейін АҚШ-тың жаңа әлемдік держава ретіндегі рөлін түсіну және либералды демократияны бүкіл әлемде насихаттау қажеттігіне сенім білдірумен байланысты. IPR мәселелер туралы білімді кеңейту үшін конференцияларды, зерттеу жобаларын және жарияланымдарды қолдады, ал 1932 жылдан бастап «Тынық мұхиты ісі» атты тоқсандық журналын шығара бастады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін IPR-ға коммунистердің енгені туралы айыптаулар Конгресс тыңдауларына және салықтан босатылған статусынан айырылуға әкелді. IPR-ды тексеру кіші комитет бастаған алғашқы маңызды тексеру болды. IPR мүшелерінің көпшілігі 1930-жылдардағы интернационалистерге тән либералды-солшыл көзқарастарына ие болды, онға жуық IPR мүшесінің коммунист болғаны анықталды, ал басқалары Кеңес Одағына симпатия танытты. Басшылықтың империализмге қарсы ұстанымы кейбір отаршыл державалардың наразылығын тудырды, бірақ IPR Қытайдың құлдырауына жауапты деген сияқты айқын айыптамалар кеңінен қабылданбады.

Құрылтай және алғашқы жылдары (19251939)

IPR екі ұйымдастырушы топтың нәтижесінде құрылды, бірі Нью-Йоркте, екіншісі Гавайиде. Нью-Йорктегі бастаманы Эдвард К. Картер ұйымдастырды. Ол 1906 жылы Гарвардты бітірген соң, Үндістанда YMCA-мен бірге студенттік еріктілер қозғалысына қосылды, кейін Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Францияда Y ұйымында жұмыс істеді. Соғыстан кейін ол "Тәжірибе" деп аталатын либералды протестанттық комиссиясына қосылды, бұл комиссияның сипаты әдепті де, сонымен бірге белсенді болды және еңбек мәселелері, нәсілдер аралық қатынастар, бизнес этикасы және халықаралық бейбітшілік тақырыптарында конференциялар мен жарияланымдар ұйымдастырды. Картердің қолдаушыларының арасында Джон Д. Рокфеллер III, Род-Айленд штатының АҚШ сенаторының қызы Эбби Олдрих Рокфеллер және Стэнфорд университетінің президенті доктор Рей Лайман Уилбур болды. Уилбур Тынық мұхиты аймағына арналған жаңа ұйымның құрылуы Шығыс жағалауындағы сыртқы саясатпен айналысатын топтардың назар аудармаған мәселесін шешерін айтты. Ал Гавайиде жергілікті бизнес мүдделерінің жетекшілігімен тағы бір топ құрылып жатты.

Сын

Барлығы да мақұлдаған жоқ. Time Magazine журналы Картер, Уилбур және The Inquiry-ді "ерекше және әртүрлі топ", "элиталық және білімді саяхатшылардың шағын тобы" деп атады. Американың Мемлекеттік департаменті мен Әскери-теңіз күштерінің бір бөлігі Тынық мұхиты мәселелерін талқылауға қарсы болды, себебі бұл қытай және жапон ұлтшылдығының күшею кезеңінде стратегиялық жоспарлауға бөгет болуы мүмкін деп сақтықтанды. Картер Рокфеллер және Карнеги қорынан қолдау алып, оған қарсы шықты. Халықаралық YMCA желілерін пайдалана отырып, басқа елдерде тәуелсіз ұлттық кеңестер құрылды, ал Гонолулуде халықаралық хатшылық ашылды.

Конференциялар

Бірінші конференция 1925 жылдың жазында Гонолулуде өтті, одан кейін Гонолулуде (1927), Киотода (1929), Ханчжоу мен Шанхайда (1931), Банф қаласында, Канадада (1933), Йосемитиде, АҚШ-та (1936) және Вирджиния Бичте, АҚШ-та (1939) конференциялар өткізілді. Әрбір конференция өз мазмұндамаларын және дөңгелек үстел барысында өткен талқылауларын "Тынық мұхитының проблемалары" сериясының бір томында жариялады.

Америка Кеңесінің басшылығы

Эдвард Картер Америка Кеңесінің жауапкершілігін өз мойнына алды. 1933 жылы Бас хатшы болып тағайындалғаннан кейін, ол Халықаралық штаб-пәтердің Нью-Йоркке көшірілуіне қол жеткізді. 1928 жылдан бері оның бас көмекшісі Фредерик В. Филд болды, ол 1940 жылға дейін онымен бірге жұмыс істеді. (Филд кейіннен коммунистік көзқарастары үшін сынауға ұшырады: төмендегіге қараңыз.) Америка Кеңесі бірнеше бағытта белсенді жұмыс істеді. Картердің бірінші мәселесі – қоғамдық пікірді хабардар ету және мектептердегі оқу бағдарламасын жетілдіру қажеттігі еді. Тағы бір маңызды бағыт – Азияның барлық салаларын зерттейтін ғылыми еңбектерді тапсыру немесе қаржыландыру болды. Келесі онжылдықтарда IPR таңбасы жүздеген кітапта пайда болды, оның ішінде Қытай, Жапония және Оңтүстік-Шығыс Азия туралы маңызды зерттеулердің көп бөлігі. Ерекше аталып тұрғаны – неміс ғалымы Карл Витфогель басқарған Қытай династиялары тарихы жобасы болды. Бұл жобаның мақсаты – әрбір қытай әулеті өзінен бұрынғы әулет туралы жазған ресми тарихты аудару және түсіндіру еді. 1932 жылы IPR өзінің «Бюллетені» журналын «Тынық мұхиты істері» (Pacific Affairs) толыққанды журналына айналдыруға шешім қабылдады. Ұзақ жылдар бойы келісім-шарттар жасаған журналист Г.Г.Е. Вудхедтің ұсынысымен Картер Орталық Азияны жан-жақты зерткен Оуэн Латтиморды шақырды, бірақ оның Ph.D. дәрежесі болмады.

IPR Тынық мұхитының барлық елдерін, соның ішінде Филиппин және Корея сияқты колонияларды (Голландия үкіметі Голландия Шығыс Индиясының қатысуына тыйым салды) және Кеңес Одағын қамтуға ниеттенді. Жапония мен Қытай арасындағы қарым-қатынас шиеленіскен сайын, IPR-дың саяси ұстанымы айқындала түсті. 1931 жылы жапондықтардың басып кіруі конференцияны Ханчжоудан Шанхайға көшіруге мәжбүр етті. 1932 жылы жапондық делегация конференциядан шығып кетті, ал келесі конференциялар жапондық өкілдерсіз өтті. КСРО Жапонияның ұзақ жылдар бойғы қарсыласы және революциялық марксистік держава болғандықтан, Кеңес Одағының қатысуы көптеген сұрақтар мен мәселелерді тудырды. Витфогель сияқты марксистік талдау, кейбіреулер үшін Қытай тарихын түсінуге құдіретті құрал деп есептелді, бірақ Сталиннің мүддесі тек талқылаулар мен теориялармен шектелмеді. Картердің Кеңес Одағына деген симпатиясы оны Сталиннің тазартуларын және сот процестерін қорғауға итермеледі, бірақ IPR басылымдарында Кеңес саясатының жақсы және сынды тұстары да жарық көрді.

Баспа тарихы

ИПР Азия тарихы мен қоғамына қатысты тағы да бірнеше маңызды ғылыми зерттеулерге демеушілік етті: Р. Х. Таунидің 1931 жылғы конференцияға арналған егжей-тегжейлі ескертпесі оның «Қытайдағы жер және еңбек» (1931) деген атпен жарияланды; Чи Чхао Тингтің география саласындағы марксистік талдауы; Латимор мен Виттфогельдің бірлескен жұмысы, олар Қытайдың әлеуметтік тарихын жасау үшін Арнольд Тойнби, Эллсворт Хантингтон және Карл Маркс сияқты түрлі көзқарастарды пайдаланды.

Соғыс жылдары

Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде IPR екі конференция ұйымдастырды, бірі – 1942 жылдың желтоқсан айында Квебек штатының Монт-Тремблант қаласында, ал екіншісі – 1945 жылдың қаңтар айында Вирджиния штатының Хот-Спрингс қаласында өтті. Бір ғалымның айтуынша, бұл кездесулердің ресми емес сипаты билік өкілдері мен ықпалды басшылардың жеке тұлға ретінде дауға қатысуына мүмкіндік берді, бұл "IPR-ге оның нақты көлемінен әлдеқайда жоғары мәртебе берді". Колониалдық мәселелер, экономикалық мәселелер және соғыстан кейінгі жоспарлау негізгі дау-дамайлардың нысаны болды. Америкалықтар американдық тауарларға еуропалық отарлық нарықтардың ашылуын, артықшылықты тарифтерді алып тастау арқылы талап етті, ал британдықтар американдық экономикалық күшті "потенциалды соққы" ретінде пайдалану мүмкіндігіне алаңдады. IPR Venona тыңдауларының нәтижесінде және Amerasia-мен тығыз байланысы болғандықтан үкіметтік органдардың күдігіне ілікті. Amerasia зерттеуі Стратегиялық қызмет басқармасының құпия есебі журналда мақала ретінде жарияланғаннан кейін басталды. IPR Amerasia-мен тығыз байланыста болды. Екі ұйым да бір ғимаратты пайдаланды, ал Amerasia редакциясының көптеген мүшелері IPR қызметкерлері немесе жұмыскерлері болды. ФБР-дің Amerasia және IPR басылымдарын қарауынан екеуіне де шамамен 115 адам мақала жазғаны анықталды. Бұл ғимаратта "Шығыс саясатын демократияландыру комитеті" де орналасқан. IPR қызметкерлерінің арасында коммунистер немесе кеңестік барлау агенттерімен байланыста болды деп айыпталғандар: Кэтлин Барнс, Хилда Остерн, Элси Фэрфакс Чолмели, Чи Чао Тинг, Гюнтер Штайн, Харриет Левин, Талита Герлах, Чен Хансенг (Сорге желісінің мүшесі), Майкл Гринберг (1945 жылы дезертир болған кеңес курьеры Элизабет Бентли оны көз ретінде атады) және Т. А. Биссон (Venona-ның "Артур" кодоворы), сондай-ақ Кейт Митчелл және Эндрю Рот, екеуі де 1945 жылғы Amerasia ісі бойынша тұтқындалды. Қытай коммунистік революциясының сәтті аяқталуынан кейін IPR-ді сынау күшейді. Оның қарсыластары оны Қытайды коммунизмге "жоюға" көмектескен деп айыптады. 1950-жылдардың басында IPR Сенаттың Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитеті тарапынан ұзақ тергеуге алынды. Сыншылар IPR ғалымдарының коммунизм, қытай коммунизмі және сталиндік Ресей туралы мәлімдемелерінде наив болғанын айыптады. Висконсин штатының сенаторы Джозеф Маккарти IPR және оның бұрынғы төрағасы Филип Джессапты бірнеше рет сынады. Маккарти Фредерик В. Филд, Т. А. Биссон және Оуэн Латтимор IPR-де белсенді болды және олардың Американың Қытай саясатын Қытай Коммунистік партиясының пайдасына бұруға тырысқанын мәлімдеді. 1952 жылы Сенаттың Ішкі қауіпсіздік жөніндегі кіші комитеті (SISS), сенатор Пэт МакКарран төрағалығымен, IPR файлдарынан 20 000-ға жуық құжатты қарап шығып, IPR қызметкерлерін тексерді. Комитет марксистердің IPR журналында мақалалар жариялағанын және 1942 жылы коммунистердің IPR конференциясына қатысқанын күмәнді деп тапты. SISS өзінің қорытынды есебінде былай деді: "IPR өзі коммунистер үшін тартымды күшімен арнайы саяси желімқағазға ұқсады. IPR американдық коммунистік партиясы және кеңестік шенеуніктер тарапынан коммунистік саясат, насихат және әскери барлау құралы ретінде қарастырылды. IPR кеңестік және коммунистік көздерден алынған ақпаратты, соның ішінде жалған ақпаратты таратуға және таратуға тырысты. IPR коммунистердің Американың алыс шығыс саясатын коммунистік мақсаттарға бағыттау үшін пайдаланған құралы болды. Сондай-ақ, Daily Worker газетінің бұрынғы редакторы Луи Буденц коммунистік партияға байланысты International Publishers компаниясының қызметкері Александр Трахтенберг оған партия басшылары IPR-дің "коммунистерге тым көп орын бергенін" ойлағандарын айтты; мұндай коммунистердің галактикасы болмаса да, бақылауды сақтауға болар еді". 1950-жылдардың ортасына қарай IPR басқа да қиындықтарға тап болды – атап айтқанда Гарвард, Йель, Беркли, Мичиган және Колумбия сияқты ірі американдық университеттердегі Азия зерттеулері орталықтарының дамуы. Осы орталықтардың пайда болуы IPR-дің қажеттілігі жоқ деген пікірді қалыптастырды. Бұрын IPR-ді қолдаған ірі қорылар өздерінің қаржы ресурстарын университет орталықтарына ауыстырды. IRS ісі аяқталғаннан кейін, институттың сөз бостандығы және IRS ісіне байланысты тартқан қаржылық қолдауы басқа себептерге байланысты жоғалды. Сонымен қатар, IPR АҚШ-та орналасқан Азия зерттеулері қауымдастығының өсуіне байланысты академиялық серіктестерін біртіндеп жоғалтты.

During World War II, the IPR organized two conferences, one conference at Mont Tremblant, Quebec, in December 1942 and the second conference in Hot Springs, Virginia in January 1945. One scholar noted that the non official nature of these meetings meant that officials and influential leaders could join in the fray in an ostensibly private capacity, which "gave the I. P. R. a status well beyond its actual size." Colonial issues, economic issues and post war planning were the major areas of controversy. The Americans demanded that European colonial markets be opened to American goods by the removal of preference tariffs while the British expressed concerns that American economic might could be used as a "potential bludgeon". The IPR came under further suspicion by government authorities as a result of the Venona intercepts and its close association with Amerasia. Amerasia came under investigation when a classified Office of Strategic Services report appeared as an article in the magazine. IPR was closely allied with Amerasia. The two organizations shared the same building, and many members of the Editorial Board of Amerasia were officers or employees of IPR. An FBI review of Amerasia and IPR publications found that approximately 115 people contributed articles to both. The Committee for a Democratic Far Eastern Policy was also housed in this building. Among IPR staffers claimed to be Communists or collaborators with Soviet intelligence agents were Kathleen Barnes, Hilda Austern, Elsie Fairfax Cholmely, Chi Chao ting, Guenter Stein, Harriet Levine, Talitha Gerlach, Chen Han seng (a member of the Sorge spy ring), Michael Greenberg (named as a source in 1945 by defecting Soviet courier Elizabeth Bentley), and T. A. Bisson (Venona's "Arthur"), as well as Kate Mitchell and Andrew Roth, both of whom were arrested in the 1945 Amerasia case. After the success of the Chinese Communist Revolution, criticism of the IPR increased. Its detractors accused it of having helped to "lose China" to Communism. In the early fifties, the IPR came under a lengthy investigation by the Senate Internal Security Subcommittee. Critics charged that IPR scholars had been naïve in their statements regarding Communism, Chinese Communism and Stalinist Russia. Senator Joseph McCarthy of Wisconsin repeatedly criticized IPR and its former chairman Philip Jessup. McCarthy observed that Frederick V. Field, T. A. Bisson, and Owen Lattimore were active in IPR and claimed that they had worked to turn American China policy in favor of the Chinese Communist Party. In 1952, the Senate Internal Security Subcommittee (SISS), chaired by Senator Pat McCarran, spent over a year reviewing some 20,000 documents from the files of IPR and questioning IPR personnel. The committee found it suspicious that Marxists had published articles in the IPR journal and that Communists had attended an IPR conference in 1942. In its final report the SISS stated:

<blockquote>The IPR itself was like a specialized political flypaper in its attractive power for Communists The IPR has been considered by the American Communist Party and by Soviet officials as an instrument of Communist policy, propaganda and military intelligence. The IPR disseminated and sought to popularize false information including information originating from Soviet and Communist sources The IPR was a vehicle used by the Communists to orient American far eastern policies toward Communist objectives. Likewise, Louis Budenz, former editor of the Daily Worker, testified that Alexander Trachtenberg of the Communist Party affiliated International Publishers told him that party leaders thought the IPR was "too much a concentration point for Communists; the control could be maintained without such a galaxy of Communists in it." By the mid 1950s, the IPR was facing other challenges – notably the development of well funded centers for Asian Studies at major American universities such as Harvard, Yale, Berkeley, Michigan and Columbia. The rise of these centers created an opinion that the IPR was no longer necessary. The large foundations which had previously supported the IPR shifted their financial resources to the university centers. At the end of the IRS case, a degree of financial support that the Institute had attracted due to free speech issues and the IRS case was lost to other causes. The IPR also had been gradually losing academic contributors due in part to the rise of the US based Association for Asian Studies.

Институт UBC Азия зерттеулер кафедрасының іргетасына айналды

Уильям Л. Холланд редакциялап отырған "Pacific Affairs" журналының жариялануы 1960 жылы Канаданың Ванкувер қаласындағы Британ Колумбия университетіне (UBC) берілді (және журнал осы күнге дейін жарияланып келеді). 1961 жылы UBC президенті Норман А. М. Маккензи Уильям Л. Холландты АҚШ-тан UBC-ге шақырып, жаңа UBC Азия тану кафедрасын басқаруға тағайындады. Бұл, IPR негізін қалаушылардың бастапқы мақсатының дамуы болды.

Халықаралық хатшылық

Халықаралық хатшылықтың баспа бағдарламасы зерттеулер сериясын, сауалнамалар сериясын және тоқсан сайын жарияланатын "Тынық мұхиты істері" журналын қамтыды. Америка кеңесі осы бағдарламаға қатысты.

Америкалық кеңес

Америка кеңесі өзінің екі мерзімді басылымын шығарды: екі апта сайын жарияланатын «Алыс Шығыс істері» журналы және Сан-Франциско шығанағы аймақтық бөлімшесі шығарған жаңалықтардың мимеографиялық шолуы – «Импарел» екі апта сайын жарық көрді. Кеңес сондай-ақ «Тынық мұхиты зерттеулері» сериясының бөлігі ретінде зерттеулер жинағын және «Алыс Шығыс кітапшалары» сериясы аясында көпке таныс зерттеулерді жариялады.

Мақалалар

"Тынық мұхит мәселелері соғыс және бейбітшілік арқылы". Британдық Колумбия университетінің Тынық мұхит мәселелерінің ресми веб-сайты. Голландия, Уильям Л. "Тынық мұхит қатынастары институтының дереккөздік материалдары". Тынық мұхит мәселелері, 58-том, 1-сан (1985 жылғы көктем), 91–97 беттер. Хупер, Пол Ф. "Тынық мұхит қатынастары институты және Азия мен Тынық мұхитты зерттеулердің бастауы". Тынық мұхит мәселелері, 61-сан, 1-сан (1988 жылғы көктем), 98–121 беттер. Бойер, Пол С. "Тынық мұхит қатынастары институты". "АҚШ тарихына ортақ анықтамалық". (Оксфорд университетінің баспасы, 2001 жыл), 387-бет. Райт, Куинси (1930). "Тынық мұхит қатынастары институтының Киото конференциясы". Американдық саяси ғылымдар журналы 24 (2): 451–457 беттер.

Диссертациялар

Андерсон, Майкл Ричард. "Тынық мұхитының армандары: Тынық мұхит қатынастары институты және Азияның санасын бағындыру күресі". Остин қаласындағы Техас университеті, 2009 жылдың тамызы.