Кіріспе
Freedom House – американдық коммерциялық емес ұйым. Бұл Вашингтон қаласында орналасқан коммерциялық емес ұйым. Ол демократия, саяси бостандық және адам құқықтары мәселелеріне қатысты саяси жақтаушылық қызметімен танымал. Freedom House 1941 жылдың қазан айында құрылды, алғашқы құрметті төрағалары ретінде Венделл Уилки мен Элеонора Рузвельт тағайындалды. Ұйымның қаржысының көп бөлігі АҚШ Мемлекеттік департаментінен және басқа да мемлекеттік гранттардан түседі. Сонымен қатар, ол түрлі жартылай мемлекеттік және жеке қорлардан, сондай-ақ жеке қайырымдамалардан қаржы алады. Ұйымның жыл сайынғы «Әлемдегі бостандық» есебі әр елдің саяси және азаматтық бостандықтарының деңгейін бағалайды. Тағы бір маңызды жылдық есеп – «Желдегі бостандық» – Freedom House-тың әлемдегі интернет бостандығы туралы жылдық сараптамасы және талдауы. Саяси ғалымдар, журналистер және саясаткерлер оны жиі сілтеме ретінде келтірсе де, ұйымның демократиялық көрсеткіштері сынға ұшырады. 1970-2000 жылдар аралығында сыншылар, көбінесе, үкіметтік қаржыландыруға байланысты ұйымның американдық мүдделерге бейімділігін айтты; ал кейбіреулер ұйымның Реймонд Гастильдің жасаған демократиялық индекстеріне сүйенуін сынады. Ұйымның сайтында айтылғандай, Freedom House 1941 жылы құрылған. 1944 жылдың қаңтар айында Freedom House Роберт Леман ұйымға берген 5 West 54th Street мекенжайындағы бұрынғы тұрғын үйге көшті. Freedom House ықпалды радио бағдарламаларын демеушілік етті, соның ішінде «The Voice of Freedom» (1942–43) және «Our Secret Weapon» (1942–43) – CBS радиосының Остің қысқа толқындық радио үгіт-насихатына қарсы бағытталған сериясы. Жазушылар соғыс кеңесінің төрағасы және Freedom House өкілі Рекс Стоут аптаның ең қызықты өтіріктерін жоққа шығарды. Сериалды CBS News-тің негізін қалаушы Пол Уайт жасады. 1944 жылдың қарашасында Freedom House жақында қайтыс болған Венделл Л. Уилкидің есімімен аталатын ғимаратты сатып алу үшін ақша жинауды жоспарлады. 1945 жылы ұйымды орналастыру үшін Батыс 40-шы көшедегі 20-үйдегі әсем ғимарат сатып алынды. Ол Уилки ескерткіш ғимараты деп аталды. Соғыстан кейін, ұйымның сайтында айтылғандай, «Freedom House жиырмасыншы ғасырдың екінші тоталитарлық қауіпіне – коммунизмге қарсы күресті бастады. Ұйым жетекшілері демократияның таралуы тоталитарлық идеологияларға қарсы ең тиімді қару екеніне сенді». Freedom House Маккартизмді қатаң сынады. 1950-1960 жылдары ол АҚШ-тағы Азаматтық құқық қозғалысын қолдады, оның жетекшілеріне бірнеше көрнекті азаматтық құқық қорғаушы белсенділері кірді. Кейде азаматтық құқық қорғаушыларын соғысқа қарсы белсенділігі үшін сынаса да, Freedom House 1963 жылы Мартин Лютер Кингке және Медгар Эверске жыл сайынғы Бостандық сыйлығын табыс етті. Ол Андрей Сахаровты, басқа кеңестік диссиденттерді және Польшадағы «Солидарлық» қозғалысын қолдады. Freedom House посткоммунистік қоғамдарға тәуелсіз БАҚ құруға, үкіметтік емес сараптамалық орталықтар мен сайлау саясатының негізгі институттарын құруға көмектесті. Орталық Америка мен Чилидегі диктатураларға, Оңтүстік Африкадағы апартеидке, Прага көктемінің басылуына, Ауғанстандағы Кеңес соғысына, Босния мен Руандадағы геноцидке, Куба, Бірма, Қытай Халық Республикасы және Ирактағы адам құқықтарының ауыр бұзылуына қарсы күресті. Ол демократиялық белсенділердің, дін ұстанушылардың, кәсіподақ мүшелерінің, журналистердің және еркін нарықты жақтаушылардың құқықтарын қорғады. 1967 жылы Freedom House Эдвард Р. Мэрроу бірнеше жыл бұрын Бітімгершілік корпусы мен АҚШ Ақпарат қызметінің бірлескен кәсіпорны ретінде құрған Books USA ұйымын өзіне қосты. 2001 жылдан бері Freedom House Сербия, Украина, Қырғызстан, Египет, Тунис және басқа елдердегі қолданыстағы режимдерге қарсы күреске қатысқан азаматтарды қолдап келеді. Ұйым былай деп мәлімдейді: «Оңтүстік Африкадан Иорданияға, Қырғызстаннан Индонезияға дейін Freedom House азаматтық қоғамды нығайтуда аймақтық белсенділермен серіктестік жасады, әйелдер құқықтарын қолдау үшін жұмыс істеді, азаптау құрбандарына әділдік іздеді, журналистерді және сөз бостандығын қорғаушыларды қорғады және саяси қиындықтар жағдайында адам құқықтарын қорғау үшін күресіп жүргендерге көмек берді».
Freedom House is a non profit organization based in Washington, D. C. It is best known for political advocacy surrounding issues of democracy, political freedom, and human rights. Freedom House was founded in October 1941, with Wendell Willkie and Eleanor Roosevelt serving as its first honorary chairpersons. Most of the organization's funding comes from the U. S. State Department and other government grants. It also receives funds from various semi public and private foundations, as well as individual contributions. The organization's annual Freedom in the World report assesses each country's degree of political freedoms and civil liberties. Another key annual report, Freedom on the Net, is Freedom House's annual survey and analysis of internet freedom around the world. While often cited by political scientists, journalists, and policymakers, the organization's democracy indices have received criticism. Between the 1970s and 2000s, critics predominately alleged that the organization was biased towards American interests due to government funding; others criticized the organization's reliance on democratic indices created near exclusively by Raymond Gastil. According to its website, Freedom House was founded in 1941. In January 1944, Freedom House moved to 5 West 54th Street, a former residence that Robert Lehman lent to the organization. Freedom House sponsored influential radio programs including The Voice of Freedom (1942–43) and Our Secret Weapon (1942–43), a CBS radio series created to counter Axis shortwave radio propaganda broadcasts. Rex Stout, chairman of the Writers' War Board and representative of Freedom House, would rebut the most entertaining lies of the week. The series was produced by Paul White, founder of CBS News. By November 1944, Freedom House was planning to raise money to acquire a building to be named after the recently deceased Wendell L. Willkie. In 1945 an elegant building at 20 West 40th Street was purchased to house the organization. It was named the Willkie Memorial Building. After the war, as its website states, "Freedom House took up the struggle against the other twentieth century totalitarian threat, Communism The organization's leadership was convinced that the spread of democracy would be the best weapon against totalitarian ideologies." Freedom House was highly critical of McCarthyism. During the 1950s and 1960s, it supported the Civil Rights Movement in the United States and its leadership included several prominent civil rights activiststhough it was sometimes critical of civil rights leaders for their anti war activism, Freedom House awarded Martin Luther King Jr. and Medgar Evers its annual Freedom Award in 1963. It supported Andrei Sakharov, other Soviet dissidents, and the Solidarity movement in Poland. Freedom House assisted the post Communist societies in the establishment of independent media, non governmental think tanks, and the core institutions of electoral politics. has vigorously opposed dictatorships in Central America and Chile, apartheid in South Africa, the suppression of the Prague Spring, the Soviet war in Afghanistan, genocide in Bosnia and Rwanda, and the brutal violation of human rights in Cuba, Burma, the People's Republic of China, and Iraq. It has championed the rights of democratic activists, religious believers, trade unionists, journalists, and proponents of free markets. In 1967, Freedom House absorbed Books USA, which had been created several years earlier by Edward R. Murrow, as a joint venture between the Peace Corps and the United States Information Service. Since 2001, Freedom House has supported citizens involved in challenges to the existing regimes in Serbia, Ukraine, Kyrgyzstan, Egypt, Tunisia and elsewhere. The organization states, "From South Africa to Jordan, Kyrgyzstan to Indonesia, Freedom House has partnered with regional activists in bolstering civil society; worked to support women's rights; sought justice for victims of torture; defended journalists and free expression advocates; and assisted those struggling to promote human rights in challenging political environments."
Ұйым
Freedom House – коммерциялық емес ұйым, бүкіл әлем бойынша шамамен 300 қызметкері бар. Штаб-пәтері Вашингтон қаласында орналасқан. Freedom House өзінің қамқорлар кеңесінің құрамында "кәсіпкерлік және еңбек саласының көшбасшылары, бұрынғы жоғары лауазымды мемлекеттік қызметкерлер, ғалымдар, жазушылар және журналистер" бар екенін мәлімдейді. Кеңестің барлық мүшелері АҚШ-тың азаматтары болып табылады. Ұйымның директорлар кеңесінің бұрынғы мүшелерінің арасында Кеннет Адельман, Фарук Катвари, Азар Нафиси, Марк Палмер, П. Дж. О’Рурк, Лоуренс Лессиг, Збигнев Бжезинский, Жан Киркпатрик, Самуэль Хантингтон, Мара Лиассон, Отто Рейх, Дональд Рамсфелд, Уитни Норт Сеймур, Пол Вольфовиц, Стив Форбс және Байард Рустин бар.
Әлемдегі еркіндік
1973 жылдан бері Freedom House жыл сайын "Әлемдегі еркіндік" атты есеп жариялайды, онда 195 ел мен 15 аумақтағы азаматтық бостандықтар мен саяси құқықтардың қазіргі жағдайына баға беру мақсаты қойылады. "Әлемдегі еркіндік" есебі сыртқы сарапшылардың сандық бағалауларына, сондай-ақ жергілікті зерттеулерге, жергілікті байланыстармен кеңесуге, жаңалықтар материалдарына, үкіметтік емес ұйымдарға, үкіметтерге және басқа да түрлі көздерге негізделген. Сарапшылардың қорытындыларын одан әрі сарапшы кеңесшілер мен аймақтық мамандар тексеріп бағалайды. Соңғы нәтиже – сарапшылардың, кеңесшілердің және Freedom House қызметкерлерінің бірлескен пікірі. Freedom House әдістері (шамамен 1990 жылғы) және басқа да демократияны зерттеушілер социолог және қолданбалы статистик Кеннет А. Болленнің сарапшылық бағалауының мысалы ретінде келтірілген. Боллен сарапшылық бағалаулардың бағыты белгісіз статистикалық қателіктерге ұшырауға бейім екенін, яғни АҚШ саясатын қолдай ма, әлде қарсы тұра ма, белгісіз екенін жазады: "Бұрмалаудың бағытына қарамастан, бір автор немесе ұйым жасаған әрбір көрсеткіштер жиынтығында жүйелі өлшеу қателігі болуы мүмкін. Мұндай қателіктің себебі – көрсеткіштерді құрудың жалпы әдістемесі. Ақпаратты іріктеу және сарапшылардың ерекшеліктері бірлесіп, жалпы жариялымдардағы барлық көрсеткіштерге тән болатын қателік түрін құрайды".
Баспасөз бостандығы
Баспасөз бостандығы индексі – 1980-2017 жылдар аралығында жарияланған, БАҚ тәуелсіздігін зерттейтін жылдық сауалнама. Ол әлем бойынша баспа, телерадио және интернеттегі бостандық деңгейін бағалайды. Сандық рейтингтерді ұсынады және әр елдің БАҚ-ын "еркін", "жартылай еркін" немесе "еркін емес" деп санайды. Әр елге қатысты мәліметтер БАҚ үшін құқықтық ортаны, хабар беруге ықпал ететін саяси қысымдарды және ақпарат алуға әсер ететін экономикалық жағдайларды қарастырады. 2006 жылы Knight Foundation тапсырысымен жасалған баспасөз бостандығын зерттеулердің тәуелсіз сараптамасы, Баспасөз бостандығы көрсеткіштерінің арасында FOP ең жақсы көрсеткіш екенін анықтады.
Интернеттегі еркіндік
"Интернеттегі еркіндік" есептері әлем елдерінің интернет еркіндігінің жай-күйіне қатысты талдамалық мәліметтер мен сандық бағалаулар ұсынады. Зерттеуге алынған елдер географиялық тұрғыдан әртүрлі, экономикалық даму деңгейі мен саяси және бұқаралық ақпарат құралдарының еркіндігі жағынан да әртүрлілікпен ерекшетеді. Сауалнамада әр елдің интернет және цифрлық медиадағы еркіндігінің деңгейін, сондай-ақ ақпарат таратудың басқа цифрлық құралдарына – әсіресе ұялы телефондар мен SMS-хабарламаларға қолжетімділік пен ашықтығын өлшеуге бағытталған сұрақтар жинағы бар. Нәтижелер үш сала бойынша ұсынылады:
Қолжетімділікке кедергілер: инфрақұрылымдық және экономикалық тосқауылдар; белгілі бір қосымшалар мен технологияларды блоктауға бағытталған үкіметтің әрекеттері; интернет пен ұялы байланыс провайдерлеріне заңдық және меншік құқығының бақылауы. Мазмұндағы шектеулер: веб-сайттарды сүзгілеу және бұғаттау; цензураның басқа түрлері және өзім цензуралау; мазмұнды манипуляциялау; онлайн жаңалықтар медиасының әртүрлілігі; және әлеуметтік және саяси белсенділік үшін цифрлық медианы пайдалану. Пайдаланушы құқықтарының бұзылуы: онлайн-іс-әрекетке қатысты заңдық қорғау және шектеулер; қадағалау және жеке өмірге қол сұғу; онлайн-іс-әрекеттері үшін заңдық қудалау, түрмеге жабу, физикалық шабуылдар немесе басқа да мазалаулар сияқты салдарлар. Үш саланың нәтижелері бір ел үшін жалпы баллға біріктіріледі (0 – ең жақсы, 100 – ең нашар) және елдер жалпы баллға сәйкес "еркін" (0-ден 30-ға дейін), "жартылай еркін" (31-ден 60-қа дейін) немесе "еркін емес" (61-ден 100-ге дейін) деп бағаланады.
Obstacles to Access: infrastructural and economic barriers to access; governmental efforts to block specific applications or technologies; legal and ownership control over internet and mobile phone access providers. Limits on Content: filtering and blocking of websites; other forms of censorship and self censorship; manipulation of content; the diversity of online news media; and usage of digital media for social and political activism. Violations of User Rights: legal protections and restrictions on online activity; surveillance and limits on privacy; and repercussions for online activity, such as legal prosecution, imprisonment, physical attacks, or other forms of harassment. The results from the three areas are combined into a total score for a country (from 0 for best to 100 for worst) and countries are rated as "Free" (0 to 30), "Partly Free" (31 to 60), or "Not Free" (61 to 100) based on the totals.
Басқа есептер
"Transit Nations" журналы 2023 жылдың мамыр айында 25-ші рет жарық көрді. Саяси тұтқындар бастамасы: 2022 жылы іске қосылған, "Барлығын босатыңыз: Саяси тұтқындар бастамасы" адам құқықтарын қорғаушылар мен демократияны қолдайтын белсенділердің бостандығына қолданылатын шектеулерді зерттейді және қадағалайды. Оның веб-сайтында әлем бойынша саяси себептермен түрмеге қамалғандардың көрнекті жағдайлары жарияланады. Трансұлттық қуғын-сүргін: Freedom House ұйымының трансұлттық қуғын-сүргін туралы есептері, олар қашып келген үкіметтердің қорқытуы мен қауіп төндіруіне ұшыраған эмигранттар мен диаспора мүшелерін қорғау үшін қандай шаралар қолданылып жатқанын қарастырады. Есептерде эмигранттар мен диаспоралар тұратын елдердің үкіметтері, халықаралық ұйымдар және технология компанияларының жауаптары бағаланады. China Dissent Monitor: 2022 жылдан бері жарияланып келе жатқан бұл деректер базасы қытай азаматтарының қытай үкіметіне қарсы наразылық білдіру жағдайларын тіркеп, құжаттайды. Бұл бастамаға тоқсан сайынғы есептер мен деректерді талдау кіреді. China Media Bulletin: Қытай үкіметіне қатысты цензура, медиа еркіндігі және интернет еркіндігі мәселелері туралы деректер мен талдауды қамтитын ай сайынғы есеп. Гонконг медиа бюллетені: Гонконгтағы медиа еркіндігі мен сөз бостандығы мәселелеріне ерекше түсінік беретін ай сайынғы электрондық жаңалықтар бюллетені. Пекиннің әлемдік медиаға ықпалы: 2022 жылы жарық көрген арнайы есеп, Қытай Коммунистік партиясының әлемдегі көптеген еркін елдерде қолданатын медиаға ықпалының деңгейін өлшеуге бағытталған. Цифрлік дәуірдегі сайлау мониторингі: 2020 жылы іске қосылған деректерге негізделген жоба, технология компанияларына, саясаткерлерге және азаматтық қоғамға әлемдегі маңызды сайлаулардан бұрын адам құқықтарының бұзылуы және цифрлық араласу қаупін болжауға көмектеседі.
Басқа қызмет түрлері
Осы есептерден өзге, Freedom House адвокаттық бастамаларға, сондай-ақ жаһандық демократия және адам құқықтары бағдарламаларына қатысады. Оның көптеген елдерде кеңселері бар, онда ол жергілікті адам құқықтары қызметкерлерін және үкіметтік емес ұйымдарды қолдап, оларға көмек көрсетеді. 2006 жылдың 12 қаңтарында Өзбекстан үкіметі рұқсатсыз үкіметтік емес ұйымдарға қарсы күрестің бір бөлігі ретінде Freedom House-қа Өзбекстандағы қызметін тоқтатуға бұйрық берді. Freedom House-тың Ташкент, Наманған және Самарқан қалаларындағы ресурстық және ақпараттық орталықтары адам құқықтары туралы материалдар мен кітаптарға, сондай-ақ компьютерлер, көшірме машиналары және интернетке қол жеткізу сияқты техникалық құралдарға қол жеткізу мүмкіндігін ұсынды. Өзбекстан үкіметі Өзбекстанның Қылмыстық кодексі мен Әкімшілік құқық бұзушылықтар кодексіне енгізілген соңғы өзгерістерге байланысты өзбек қызметкерлері мен келушілерге қарсы қылмыстық іс қозғалуы мүмкін екенін ескертті. Басқа да адам құқықтары ұйымдары да ұқсас қауіп-қатерге тап болып, қызметін тоқтатуға мәжбүр болды. Freedom House – Халықаралық Өркендік Сөздік Алмасу желісінің мүшесі, ол әлемдегі сөз бостандығын бұзушылықтарды бақылап, өз ойын еркін білдіру құқығы үшін қудаланған журналистерді, жазушыларды және басқаларын қорғайтын 80-нен астам үкіметтік емес ұйымдардың жаһандық желісі. Freedom House сонымен қатар Қытай Халық Республикасы мен оған қатысты баспасөз бостандығы туралы апталық талдама жариялайды.
АҚШ үкіметімен қарым-қатынасы
2006 жылы Financial Times басылымы Freedom House Иранның ішкі "жасырын әрекеттері" үшін Мемлекеттік департаменттен қаржы алғанын хабарлады. Financial Times басылымының мәліметінше, "Американың еркіндік пен демократияны тарату ісіне қатысқан кейбір ғалымдар, белсенділер және басқа да адамдар мұндай жартылай құпия операциялардың басқа ұйымдардың ашық және түсінікті жұмысына нұқсан келтіруі мүмкін екеніне және Иранда кері нәтиже беруіне алаңдаушылық білдірді". 2004 жылдың 7 желтоқсанында АҚШ-тың бұрынғы Өкілдер палатасының мүшесі және либертариан саясаткер Рон Пол Freedom House-ты Украинада АҚШ қаржыландырған бағдарламаны басқарғаны үшін сынады, онда "сол қарсылықтың көп бөлігі нақты бір кандидатқа көмек көрсетуге бағытталған". Пол былай деді: "Бізге қазірге дейін белгілі болған нәрсе - АҚШ үкіметі Халықаралық даму жөніндегі АҚШ агенттігі (USAID) арқылы АҚШ-та тіркелген Freedom House басқаратын Польша-Америка-Украина ынтымақтастық бастамасына (PAUCI) миллиондаған доллар берді. PAUCI кейіннен көптеген украиндық үкіметтік емес ұйымдарға (ҮЕҰ) АҚШ үкіметінің қаражатын жіберді. Бұл өзі бір мемлекеттің ішкі ісіне араласу болар еді. Бірақ одан да жамансың - Украинадағы грант алған ұйымдардың көпшілігі президенттікке үміткер Виктор Ющенконы ашық түрде қолдады". Ноам Чомски мен Эдвард С. Герман бұл ұйымды АҚШ мүдделеріне қарсы тұрған мемлекеттерді тым көп сынға алғаны үшін, ал АҚШ мүдделерін қолдаған режимдерге тым ықылас білдіргені үшін сынады. Ең қызығы, Freedom House 1979 жылғы Родезиядағы жалпы сайлауды "әділ" деп сипаттады, бірақ 1980 жылғы Оңтүстік Родезиядағы жалпы сайлауды "күмәнді" деп бағалады. 2020 жылдың тамызында Freedom House президенті Майкл Абрамовицке, АҚШ-тағы демократия және адам құқықтарын қорғайтын төрт ұйымның басшыларымен және АҚШ-тың алты республикалық заң шығарушысымен бірге, 2019-20 жылдардағы Гонконг наразылықтарында Гонконгтың демократиялық қозғалысын қолдағандары үшін Қытай үкіметі санкция салды. Бес ұйымның басшылары бұл санкцияны, егжей-тегжейі белгісіз, АҚШ-тың Гонконгтың 11 шенеунігіне санкция салғаннан кейінгі жауап ретінде қарастырды. Бұл соңғы қадам маусым айының соңында Гонконгта қабылданған Ұлттық қауіпсіздік заңына реакция болды.
In August 2020, Freedom House president Michael Abramowitz was sanctioned – together with the heads of four other U. S. based democracy and human rights organizations and six U. S. Republican lawmakers – by the Chinese government for supporting the Hong Kong pro democracy movement in the 2019–20 Hong Kong protests. The leaders of the five organizations saw the sanctioning, whose details were unspecified, as a tit for tat measure in response to the earlier sanctioning by the U. S. of 11 Hong Kong officials. The latter step had in turn been a reaction to the enactment of the Hong Kong National Security Law at the end of June.
Ресей
Ресей, Freedom House ұйымы "Еркін емес" деп бағалаған, Freedom House ұйымын жақпарушылықпен қарады және оны АҚШ мүдделерін қорғауда айыптады. Биліктегі Біріккен Ресей партиясының депутаты Сергей Марков Freedom House ұйымын "ресейге қарсы" ұйым деп атап, былай деді: "Олардың айтқандарын тыңдауға болады, бірақ Ресей туралы айтқанда, онда ресейге қарсы көзқарастағы адамдар көп." Freedom House зерттеулер директоры Кристофер Уокер Freedom House ұйымының бағалауларын ұйымның сайтында жазылған объективті критерийлерге сүйене отырып жасағанын мәлімдеді және АҚШ-қа жағымды бағытталғанын жоққа шығарды: "Біз бағалайтын 193 елдің ішінде АҚШ-тың стратегиялық одақтастары деп саналатын мемлекеттерді де сынға алатыныңызды көресіз."
Өзбекстанға деген жақтастық
2002-2004 жылдары Ұлыбританияның Өзбекстандағы елшісі Крейг Мюррей 2003 жылы Freedom House ұйымының атқарушы директоры оған Өзбекстандағы адам құқықтары бұзушылықтарына назар аудару жұмыстарын тоқтатуға шешім қабылдағанын айтқандығын жазды, себебі кейбір республикалық кеңес мүшелері (Мюррейдің сөзімен) "Freedom House АҚШ және коалициялық күштерге толық қолдау көрсету арқылы еркіндіктің кең мағынадағы қажеттіліктерін ұмытып барады" деп алаңдаған. Мюррейдің мәліметінше, сол кезде Өзбекстанда адам құқықтары бұзушылықтарына түрмедегілерді "қайнаған сұйыққа батырып өлтіру", сондай-ақ газ маскасын кигізіп, сүзгілерін бітеп өлтіру кірген. 2003 жылы Freedom House атқарушы директоры Дженифер Виндзор Мюррейдің "біздің әңгімемізді сипаттауы – бұл кездесуде айтылғандарды ғана емес, сонымен қатар Freedom House-тың Өзбекстандағы қызметін түсіндіруге келмейтін бұрмалау" деп жауап берді. Freedom House Өзбекстандағы адам құқықтары жағдайына қатысты үнемі және қатал сыншы болды, бұл туралы біздің баспасөз хабарламаларымызда және сол елге қатысты жылдық бағалауларымызда айқын көрінеді.
Демократияның формалды аспектілеріне тым көп көңіл бөлу
Бір зерттеуге сәйкес, Freedom House рейтингтері "демократияның көбінесе формалды жақтарына артық көңіл бөліп, бейресми бірақ нақты билік қатынастарын және ықпал ету жолдарын толыққанды көрсетпейді, соның салдарынан демократиядан іс жүзінде алшақтаулар туындайды". Осылайша, мемлекеттер "сырттай либералды демократиялық болып көріне алады, бірақ ішкі жұмысында либералдық емес болуы мүмкін".
Американдық консерваторлардың сын-пікірлері
2010 жылдары бірқатар американдық консервативті институттар Freedom House ұйымын, олардың пікірінше, ұйымда консервативтік бағыттан ауытқу болғаны үшін сынады; ұйым консервативті үкіметтерге және олардың саясатына қатысты бейтарап емес деп айыпталды, сондай-ақ оның рейтингтік жүйесі прогрессивті және солшыл идеяларды қолдайды деп саналды. Сондай-ақ, ұйымның белсенділікке ұмтылуға бет бұрғаны да сынға түсті; 2018 жылы National Review журналында жарияланған мақалада ол "Қышқы соғыс кезінде коммунизмге қарсы күрескен кезінен бері күрт өзгерді" және "қазір прогрессивті, консервативтіге қарсы (және мемлекеттік қаржыға толығымен тәуелді) үкіметтік емес ұйымға айналды" деп сипатталды. Тағы бір мақалада Freedom House саясаттағы ерекшеліктерді демократияға қарсы деп бағалағаны және демократияны объективті емес, партиялық тұрғысынан өлшегені үшін сыналыпты.
Жүйелі бағалаулардың хронологиясы
1970 жылдан 1990 жылға дейін Реймонд Гастиль есептерді көбінесе өзі жасады, кейде әйелінің көмегімен. 1990 жылы Гастиль оны «Батыс демократиясының дәстүрлі саяси құқықтары мен азаматтық еркіндіктерімен анықталған, еркіндік немесе демократия деңгейін бағалауға арналған икемді, интуитивті жүйе» деп сипаттады. Ол өз есептеріне қатысты сынға жауап беріп: «Мұндай сын көбінесе Freedom House туралы пікірлерге, сауалнама нәтижелерін терең талдаудың орнына негізделеді» деді. 1986 жылғы есепте Кеннет А. Боллен Гастиль және басқалардың «Әлемдегі еркіндік» есебін жасау үшін қолданған әдістемеде кейбір қиылықтар бар екенін атап өтті, бірақ «мен білетін сынның ешқайсысы барлық бағалауларда жүйелі қиылықты көрсеткен жоқ. Көптеген дәлелдер аз ғана жағдайларға қатысты анекдоттардан тұрады. Гастильдің бағалауларында жүйелі немесе эпизодтық бұрмалау бар ма, әлі де ашық сұрақ». 2000 жылы Боллен мен Памела Пакстон жасаған кейінгі есепте 1972 жылдан 1988 жылға дейінгі кезеңде (олар бақылаған нақты кезең) «елдердің ерекшеліктерімен байланысты нақты өлшем қателіктерінің айқын дәлелдері» бар екені қорытындыланды. Олар Гастильдің әдісі коммунистік елдерге қатысты 0,38 стандарттық ауытқу (с.а.) және христиан елдерін жақтауға бағытталған 0,5 с.а. бұрмалау тудыратынын есептеді. 2001 жылы Майнваринг, Бринк және Перес Линанхе жасаған зерттеуде «Әлемдегі еркіндік» индексінің демократияның басқа үш индексімен күшті оң корреляциясы (кем дегенде 80%) анықталды. Mainwaring және авторлар тобы Freedom House индексінде «екі жүйелі бұрмалау бар екенін» жазды: солшылдарға берілген бағалар саяси көзқарастармен ықпалдасқан, ал бағалардың өзгеруі кейде нақты жағдайдың өзгеруінен гөрі критерийлердің өзгеруіне байланысты. Дегенмен, Латын Америкасы елдері бойынша жылдық бағалаулар Freedom House индексінің Адам Пжеворски индексімен және авторлардың өз индексімен оң корреляцияға ие екенін көрсетті. Алайда, 2003 жылы Пжеворски Гастильдің (1982) және Freedom House-тың (1990) еркіндік туралы анықтамаларында бостандықтан гөрі еркіндіктерге басымдық берілгенін айтты. Ол мысал келтірді: «АҚШ-та азаматтар саяси партиялар құруға және дауыс беруге құқылы, бірақ президент сайлауында АҚШ азаматтарының жартысы ғана дауыс береді; АҚШ-та екі партия да коммерциялық қолдаумен біріккен үнмен сөйлейді». 2014 жылғы салыстырмалы саясат зерттеушісі Нильс Д. Штайнердің есебінде 1988 жылға дейін «ФХ бағалауларында маңызды бұрмалаудың берік және тұрақты дәлелдері» табылды, бұл бұрмалау АҚШ пен зерттеліп жатқан елдер арасындағы қарым-қатынаста көрінеді. Ол 1989 жылдан кейін нәтижелер соншалықты айқын болмағанын, бірақ саяси бұрмалауға ишара бар екенін айтады. 2017 жылы Сара Санн Буш көптеген сыншылардың 1990 жылға дейінгі бастапқы әдістемеде кемшіліктер тапқанын жазды. 1990 жылы команда жалдағаннан кейін жағдай жақсарғанмен, ол кейбір сын әлі де бар екенін айтады. Freedom House индексінің АҚШ-та ең көп цитаталану себебін түсіндіре келгенде, ол демократияның анықтамасы АҚШ-тың сыртқы саясатымен тығыз байланысты екенін атап өтті. АҚШ-тың одақтас елдері басқа есептерге қарағанда жақсы баға алады. Алайда, есеп АҚШ заң шығарушылары мен саясаткерлері үшін маңызды болғандықтан, АҚШ-тан көмек немесе қолдау іздейтін әлсіз мемлекеттер есептерге жауап беруге мәжбүр, бұл Freedom House-қа осы елдерде маңызды ықпал етеді.