Кіріспе

Иілген қылыш түрі

Мамелюк қылышы – тарихи тұрғыдан Мәмлүк Мысырының әскерлері қолданған семсерлерден шыққан, айқыш тұтқалы, қисық, ятқанға ұқсас қылыш. Мысыр, кем дегенде, номиналды түрде Осман империясының бір бөлігі болды және Мысырда ең көп қолданылатын қылыш империяның басқа жерлерінде қолданылған килидж қылышымен бірдей болды. Иілген семсердің бастауы Орталық Азия түркілеріне қатысты, одан бұл стиль Таяу Шығысқа, Еуропаға, Үндістанға және Солтүстік Африкаға тарады. Анатолия мен Балқанда семсерлердің ерекшеліктері қалыптасып, нәтижесінде Осман килиджі пайда болды. 19-шы ғасырда бұл қылышты француз армиясы, британ армиясы, Корольдік Сардиния армиясы, Корольдік Италия армиясы және АҚШ Теңіз жаяу әскерлері сияқты бірнеше батыс әскерлері қабылдады. Батыстықтар кейбір шынайы Осман семсерлерін қолданғанмен, көптеген «мамелюк семсерлері» Еуропада немесе Америкада жасалған. Олардың тұтқалары Осман прототипіне өте ұқсас болды, бірақ олардың жалдары нағыз килиджге қарағанда ұзын, тар және аз иілген, ал парсы шамышырына қарағанда кеңірек және аз иілген болатын. Қысқасы, тұтқа бастапқы пішінін сақтап қалды, бірақ жалы қазіргі батыс әскери қылыштарына ұқсас болды. Мамелюк қылышы кейбір бөлімшелер үшін бүгінгі күнге дейін салтанатты қару болып табылады.

АҚШ теңіз жаяу әскерлері

Теңіз жауынгерлері корпусының тарихында 1805 жылғы 8 желтоқсанда Ливиядағы Бірінші варвар соғысы кезінде Осман империясының вице-королі, ханзада Хамет, теңізшілердің бірінші лейтенанты Пресли О'Бэннонға осы типтегі семсерді сыйлағандығы айтылады. Бұл, Дарна шайқасында (1805) теңізшілердің көрсеткен ерлігіне деген құрмет пен мақтаудың белгісі болды. О'Бэннон АҚШ-қа оралғаннан кейін, Вирджиния штаты оған бүркіт басы бар күміс қылыш сапты және Хаметтің берген түпнұсқа мамелюк қылышының үлгісімен жасалған иілген пышақты қылыш сыйлады. Оның пышағына оның есімі және Триполи порты шайқасының естелігі жазылған. Теңіз жауынгерлерінің осы науқандағы ерекше ерліктері, соның ішінде ұзақ және қауіпті шөлден өткен соң Триполи қаласының Дернасын басып алуы себепті, 1825 жылы Теңіз жауынгерлері корпусының командирі Арчибальд Хендерсон мамелюк қылышын теңіз офицерлерінің киім үлгісі ретінде бекітті. 1826 жылы алғаш таратылғаннан бастап, мамелюк қылыштары 1859-1875 жылдарға дейін (теңіз офицерлері АҚШ-тың 1850 жылғы үлгісіндегі әскери қылыштарын киюге міндетті болған кезде) және Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде қылыштар уақытша тоқтатылған кезде, басқа уақыттарда киіліп келді. Осыдан бері теңіз офицерлері мамелюк қылыштарын кию дәстүрін қалыптастырып, оны бүгінгі күнге дейін сақтап келеді.

Британдық әскер

Мамелюк семсерлерін 19 ғасырдың алғашқы онжылдығында жеңіл атқыштар полкінің офицерлері қабылдады, кейбіреулері әлеуметтік шараларда тақтап жүруге арналған (сәндік киім ретінде) қолданылды, ал қалғандары жауынгерлік науқандарда пайдаланылды. Олар 1807 жылы Роберт Дайтон салған гусар офицерлерінің суреттерінде жиі кездеседі. Ресми бекітілген киім немесе парадтық семсер ретінде 1822 жылы ұлан полкінде алғаш рет пайда болды. Кейіннен басқа жеңіл атқыштар және бірқатар ауыр атқыштар полктері де осыған ұқсас үлгілерді қабылдады. Жалпы пішіні бір-біріне ұқсас болғанымен, әр полктің семсерлерінің жүзі мен саптығында жекелеген әшекейлеу элементтері болды. Қазіргі генералдардың ресми семсері, 1831 үлгісі, мамелюк стилінде жасалған, сондай-ақ әр түрлі әскери оркестр семсерлері де осы стильде болды. Британ армиясында мамелюк семсерлерінің сәнге айналуына бірнеше фактор әсер етті. Наполеон француз революциялық соғыстары кезінде Мысырдағы жорықтарында бірнеше мамелюк жасақтарын құрды, нәтижесінде көптеген француз офицерлері осы стильдегі семсерді қабылдады. Наполеоннан кейінгі кезеңде француз әскери сәні Ұлыбританияда кеңінен қабылдауға ие болды, бұл да маңызды рөл атқарды. 1831 үлгісіндегі генерал-офицерлік семсері, одан бұрын жасалған АҚШ теңіз корпусының (USMC) мамелюк семсеріне өте ұқсас.

Австралия әскері

Мамелюк әлі де Австралия армиясының майор-генерал шенінен жоғары шенді офицерлері салтанатты шараларда қолданып жүр.