Кіріспе

Клубшылар – Англия азамат соғысы (1642–1651) кезінде жергілікті жерлерін қорғау үшін құрылған қарулы жасақтар еді. Олар соғыстағы екі тараптың әскерлерінің зорлық-зомбылығынан қорғануға тырысты. Олардың мақсаты – әйелдері мен қыздарының екі тараптың сарбаздары тарапынан зорталауына, өздерінің соғысқа мәжбүрлеуіне, егіндері мен мүлкінің зардап көруіне немесе тоналып қалуына, сондай-ақ өміріне қауіп төндіру немесе қорқыту сияқты жағдайлардың алдын алу болды. Аты айтқандай, олар көбінесе ұзын таяқшаларға бекітілген таяқ, шолақ, орақ және дән орынымен қаруланған. Басқа қарулары болған жоқ. Алғашында клубшылар өздерінің аймағындағы әскерлердің әрекеттеріне жауап ретінде спонтанды түрде жиналатын, бірақ соғыс барысында кейбір аймақтарда жергілікті ақсүйектер мен дін қызметкерлері оларды ұйымдастырды. Олар соғыстағы екі тараптың да науқан жоспарларын жасау кезінде және әсіресе оңтүстік және батыс аймақтарында гарнизон орналастыру кезінде ескеретін күшке айналды. Ақ ленталармен белгіленетін клубшылар роялист немесе парламентарист емес, үшінші тараптан болды және екі тараптың билігінен де қатаң жазаланды. Лорд Фэрфакс клубшылармен кездесіп, келіссөздер жүргізгенімен, соңында оларға қарсы шара қолданды.

Вудбери декларациясы

Уорстерширдегі ұйымдастырылған клуб мүшелері 1645 жылдың 5 наурызында Вудбери төбесінде бас қосты. Шелсли шлютері Чарльз Нотттың басшылығымен Вудбери декларациясын жасады, онда "солдаттардың жасаған зорлық-зомбылығы мен қиындықтарынан толық құлдырауға" қарсылық білдірілді, олар "үйлерімізді өртеп жіберумен қорқытып, әйелдеріміз бен қыздарымызды зорлауға тырысып, біздің жеке басымызға қауіп төндіруде" делінген. Бұл декларация Ворстерширдің роялистік шерифі Генри Бромлиге (Холттан) табыс етілді.

Клубшыларды таратып жіберу

Теориялық тұрғыдан алғанда, Дорсет және Уилтширдегі клубтар бір топ ретінде жұмыс істеді, бірақ іс жүзінде олар бөлінді, Лангпорт аймағындағы клубтар кең аймақтағы басқа аймақтардан өзін анық ажыратты. Бұл бөлініс 1645 жылдың ортасында парламенттік әскерлер мен олардың Жаңа үлгідегі армиясы келген кезде әртүрлі реакцияларға себеп болды; Лангпорт клубтары парламенттік әскерлерге көмектесті, ал Дорсет және Уилтшир клубтары оларға қарсы көтерілді. Тарихшы Рональд Хаттон әртүрлі реакцияның себебі соғыстағы олардың әртүрлі тәжірибелерімен байланысты деп санайды. Лангпорт клубтары тек "аз төленген және тәртіпсіз роялистердің" билігін бастан өткерді, ал Дорсет және Уилтшир клубтары роялистердің де, парламенттік әскерлердің де билігін бастан өткерді. Соғыс неғұрлым ұзаққа созылса, жергілікті қоғамдарға қарақшылық пен ауыр салықтар арқылы тигізетін жағымсыз әсер де соғұрлым күшейді. Сондықтан, қарапайым халық бейбітшілікке ұмтылып, Парламент пен Карл I-нің оны орнатудағы сәтсіздігі тек қана кернеуді арттырып, клубтарға қосымша себептер мен мақсаттар берді. Бұл көбінесе физикалық наразылықтар мен баспа мәдениеті, әсіресе памфлеттер арқылы көрінді.