Кіріспе

Американдық дипломат және ғалым (туған 1956)

Роберт Николас Бернс (28 қаңтар 1956 жылы туған) – американдық дипломат және ғалым, 2022 жылдан бері Қытайдағы АҚШ елшісі қызметін атқарып келеді. Бернс 25 жыл бойы Мемлекеттік департаментте қызмет етті және АҚШ Мемлекеттік хатшысының саяси мәселелер жөніндегі орынбасары болды. Президент Джордж Буш тағайындаған ол 2005 жылдың 17 наурызында АҚШ Сенатымен бекітілді және Мемлекеттік хатшы Кондолиза Райс оқиғаға қатысты. Ол АҚШ-тың әлемнің барлық аймақтарындағы саясатына жауапты бюролардың жұмысын қадағалап, департаменттегі жоғары дәрежелі дипломат қызметінде болды. 2008 жылдың 30 сәуірінде зейнеткерлікке шықты. 2008 жылдың жазында Вудро Вильсон орталығында арнайы зерттеуші болып жұмыс істеді. Бернс Гарвард университетінің Гарвард Кеннеди мектебінде дипломатия және халықаралық саясат профессоры және мектептің Белфер ғылым және халықаралық істер орталығының директорлар кеңесінің мүшесі болды. Ол Aspen Strategy Group директоры, The Cohen Group-тың аға кеңесшісі және Entegris, Inc. директорлар кеңесінің құрамында қызмет етеді. The Boston Globe газетінде екі апта сайын сыртқы саясат туралы мақала жазады және GlobalPost газетінде сыртқы саясат жөніндегі аға тілші болып табылады. Ол сондай-ақ Атлантик кеңесі, Сыртқы қатынастар кеңесі, Арнайы Олимпиада, Рокфеллер бауырлары қоры, Ар-ожданға шақыру қоры, Президенттік және Конгресс зерттеу орталығы, Шетелдегі американдық бұқаралық ақпарат құралдары, Геннадий кітапханасы және Ричард Лаунсбери қоры директорлар кеңесінде қызмет етеді. Бернс американдық Дитчли қорының вице-президенті және Чатхэм Хаустың аға кеңесшілері тобының мүшесі. Президент Джо Байден 2021 жылдың тамызында Бернсті Қытайдағы елшілік лауазымына ұсынды. Сенат 2021 жылдың 16 желтоқсанында 75-18 дауыспен оны бекітті. Ол өзінің сенім грамотасын 2022 жылдың 1 сәуірінде тапсырды.

Ерте өмір және білім

Бернс Нью-Йорк штатының Буффало қаласында дүниеге келіп, Массачусетс штатының Уэлсли қаласында өсті. Бернс Велсли орта мектебінде оқыды және 1973 жылы Америка далалық қызмет бағдарламасы арқылы Люксембургте оқыды. Ол Бостон колледжінде Еуропа тарихына қатысты тарих бакалавры дәрежесін алды. Ол сонымен қатар Париж университетінде де оқыды. 1980 жылы Джонс Хопкинс халықаралық зерттеулер мектебінен халықаралық қатынастар бойынша, халықаралық экономика, Америка сыртқы саясаты және Африкаға бағытталған магистр дәрежесін алды. Ол француз, араб, грек және ағылшын тілдерін біледі.

Мансап

Сыртқы істер қызметіне түсуге дейін Бернс үшінші әлем елдеріне экономикалық көмек көрсетумен айналысатын коммерциялық емес ұйым A. T. International-да бағдарлама офицері болып жұмыс істеді.

АҚШ Сыртқы істер қызметі

Бернс өзінің сыртқы істер қызметінің жолын Африка мен Таяу Шығыста бастады. Ол 1983 жылдан 1985 жылға дейін Мавританияның Нуакшотт қаласындағы АҚШ елшілігінде стажер, 1983 жылдан 1985 жылға дейін Египеттің Каир қаласындағы Елшінің вице-консулы және штаб көмекшісі, содан кейін 1985 жылдан 1987 жылға дейін Иерусалимдегі Америка Бас консулдығында саяси қызметкер болды. Бұл лауазымда ол Батыс жағалаудағы, соның ішінде Шығыс Иерусалимдегі палестин халқына АҚШ-тың экономикалық көмегін үйлестірді. Президент Джордж Буш кезінде ол Кеңес Одағының, содан кейін 1991 жылы Кеңес Одағы ыдырағаннан кейін Ресей істерінің директоры болды. Осы уақыт ішінде ол барлық АҚШ-КСРО саммиттеріне және көптеген басқа халықаралық кездесулерге қатысты және экономикалық көмек мәселелері, АҚШ-тың Ресей мен Украинамен байланыстары және Балтық елдерімен қарым-қатынастары бойынша маманданды. Ол 1988 жылы Мемлекеттік департаменттің ауысу тобының мүшесі болды, 1987-1988 жылдары Мемлекеттік департаменттің Операциялық орталығы мен Хатшылығында штаб офицері болды. Бернс бес жыл бойы (1990-1995) Ұлттық қауіпсіздік кеңесінің қызметкері болып жұмыс істеді. Ол президент Билл Клинтонның арнайы көмекшісі және Ресей, Украина және Еуразия істері жөніндегі аға директоры болды. Ақ үйде АҚШ-тың бұрынғы Кеңес Одағының он бес елімен қарым-қатынасының барлық аспектілері бойынша президентке кеңес беруде жетекші жауапкершілікке ие болды. 1995 жылдан 1997 жылға дейін Бернс Мемлекеттік департамент өкілі және Мемлекеттік хатшы Уоррен Кристофер мен Мемлекеттік хатшы Мадлен Олбрайттың қоғамдық істер жөніндегі көмекшісі қызметін атқарды. Бұл лауазымда ол АҚШ-тың сыртқы саясаты мәселелері бойынша күнделікті баспасөз конференциясын өткізді, екі Мемлекеттік хатшыны да барлық шетелдік сапарларында ертіп жүрді және департаменттің барлық қоғамдық ақпараттық бағдарламаларын үйлестірді. 1997 жылдан 2001 жылға дейін Бернс АҚШ-тың Грекиядағы елшісі болды. Елші болған кезінде АҚШ Грекиямен әскери және құқық қорғау саласындағы ынтымақтастығын кеңейтті, Балқандағы серіктестігін нығайтты, сауда инвестицияларын және халықтар арасындағы бағдарламаларды арттырды. Бернс 2003 жылы Иракқа басып кіруді қолдады. Соңғы тағайындалуына дейін Бернс Солтүстік Атлантика келісім ұйымындағы АҚШ-тың тұрақты өкілі болды. НАТО-дағы елші ретінде ол АҚШ-тың Қорғаныс министрлігінің НАТО-дағы бірлескен миссиясын басқарды, ол кезде Альянс Иракта, Ауғанстанда және терроризмге қарсы жаһандық соғыста жаңа миссияларға бел буған және жеті жаңа мүше қабылдады. 2008 жылдың 18 қаңтарында Бернс 2008 жылдың наурызынан бастап Сыртқы істер қызметінен зейнеткерлікке шыққандығын жариялады. Оның себебі - отбасылық мәселелерді шешу және үкіметтен тыс басқа да мүмкіндіктерді іздеу. Ақ үйдің баспасөз мәлімдемесінде Бернс АҚШ-тың Үндістанмен атом энергиясы бойынша ынтымақтастық туралы заңын аяқтау үшін АҚШ-тың арнайы елшісі ретінде кеңесші қызметін жалғастыратыны айтылды.

Жеке қызмет

Мемлекеттік қызметтен кеткеннен кейін Бернс Коэн тобы – халықаралық бизнес-консалтингтік фирмада жұмыс істей бастады. Гарвард Кеннеди мектебінде Бернс дипломатия, Американың сыртқы саясаты және халықаралық саясат курстарын оқыды. Ол дипломатияның белсенді жақтаушысы және АҚШ-тың "Иранмен келіссөздер үстеліне отыруға бар күшін салуы керек" деген пікірді айтты. Бернс сонымен қатар дәріс оқу аясында белсенді сөз сөйлейді және 2013 жылы Олд Доминион университетіндегі халықаралық қатынастар жөніндегі Уолдо отбасылық дәріс сериясының жылдық баяндамасын жасады. Бернс NSA-ның бұрынғы қызметкері Эдвард Сноуденді сатқын деп атады: "Ол Қытай мен Ресейге барды. Сондықтан мен Сноуденді жақтырмаймын". Бернс Goldman Sachs, Bank of America, State Street, CitiBank, Honeywell және көптеген басқа компаниялардың, университеттердің және ұйымдардың қызметкерлеріне кеңес берді және ақы төлемелі сөздер айтты. Сенаттың Сыртқы қатынастар комитеті оның кандидатурасын қарау бойынша 2021 жылдың 20 қазанында тыңдау өткізді. Комитет оның кандидатурасын Сенатқа 2021 жылдың 3 қарашасында жағымды бағалады. Республикалық сенатор Марко Рубио Қытайдағы іскерлік байланыстарын айта отырып, Бернстің кандидатурасын кешіктірді. Бернс 2021 жылдың 16 желтоқсанында Сенатта 75-18 дауыспен бекітілді. Ол 2022 жылдың 1 сәуірінде Қытайдың Сыртқы істер министрі Ван Иге өзінің сенім грамотасын тапсырды. Сондай-ақ, ол 2023 жылдың 25 сәуірінде Қытай президенті Си Цзиньпинге сенімхаттарын тапсырды. Бернс 2023 жылдың маусым айында АҚШ Мемлекеттік хатшысы Энтони Блинкен және Қытай Сыртқы істер министрі Цин Ганг сияқты американдық және қытайлық шенеуніктердің қатысуымен өткен кездесуге қатысты. Бұл кездесудің мақсаты – екіжақты қарым-қатынастардың нашарлауынан кейін дипломатиялық байланыстарды қайта орнату болды, оның ішінде 2023 жылдың ақпан айында АҚШ Қытайдың жоғары биіктіктегі шарын атып түсіргеннен кейінгі жағдай.

Электрондық поштаның бұзылуы

2023 жылдың шілдесінде Бернстің электрондық пошта шоттары Қытай үкіметінің Microsoft электрондық поштасын бұзуы салдарынан хакерлік шабуылға ұшырады деген хабар тарады.

Жеке өмір

Бернстің және оның әйелі Элизабет Бейлистің үш қызы бар.

Мүшеліктер

Бернс Сыртқы қатынастар жөніндегі кеңес, Үшжақты комиссия, Америка дипломатия академиясы, Америка өнер және ғылым академиясы, Сент-Джон ордені, America Abroad медиа кеңесшілер кеңесінің мүшесі және өмір бойына «Ред Сокс» жанкүйерлері қатарында.