Америкалық дипломат Льюис Пол Бремен III

Льюис Пол Бремен III – АҚШ-тың дипломаты, 2003-2004 ж.ж. Ирактағы Коалициялық Уақытша Әкімшілігінің басшысы. Биографиясы, білімі, қызметі туралы ақпарат.

16 мин оқу

100%

Дереккөз: Paul Bremer — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Америкалық дипломат

Льюис Пол Бремер III (30 қыркүйек 1941 жылы туған) – зейнеткер американдық дипломат. 2003 жылы АҚШ-тың Иракқа басып кіргенінен кейін, 2003 жылдың мамырынан 2004 жылдың маусымына дейін Коалициялық уақытша басқарушылығының (CPA) басшысы ретінде Ирактың де-факто екінші мемлекет басшысы болды.

Ерте өмір және білім

1941 жылы 30 қыркүйекте Коннектикут штатының Хартфорд қаласында дүниеге келген Бремер Нью-Канаан ауылдық мектебінде, Кент мектебінде және Филлипс академиясында білім алған. Бремердің әкесі Нью-Йорктегі Christian Dior Perfumes Corporation компаниясының президенті болса, анасы Бриджпорт университетінде өнер тарихынан лекция оқыған. Бремер 1963 жылы Йель университетін бітірді, ал 1966 жылы Гарвард университетінде MBA дәрежесін алды. Кейін ол Париждегі Саяси зерттеулер институтында (Institut d'études politiques de Paris) оқуын жалғастырып, саяси зерттеулер сертификатын (CEP) иеленді.

Сыртқы істер қызметі

Сол жылы ол Сыртқы істер қызметіне қосылды, ол оны алғаш рет Кабул қаласына (Афғанстан) жалпы қызмет көрсету офицері ретінде жіберді. 1968 жылдан 1971 жылға дейін ол Малавидің Блантайр қаласында экономикалық және коммерциялық кеңесші болып жұмыс істеді. 1970-ші жылдары Бремер АҚШ Мемлекеттік департаментінде түрлі ішкі лауазымдарды атқарды, соның ішінде 1972 жылдан 1976 жылға дейін Генри Киссинджердің көмекшісі болды. Ол Киссинджермен бірге 1973 жылы Йом Киппур соғысын шешу үшін Израиль, Сирия және Египетке дипломатиялық сапарлар жасады. 1976 жылдан 1979 жылға дейін ол Норвегияның Осло қаласында Миссия басшысының орынбасары болды, содан кейін АҚШ-қа оралып, Мемлекеттік департаменттің атқарушы хатшысының орынбасары лауазымын иеленді, ол қызметтен 1979 жылдан 1981 жылға дейін болды. 1981 жылы ол атқарушы хатшы және Александр Хейгтің арнайы кеңесшісі болып тағайындалды. Рональд Рейган 1983 жылы Бремерді Нидерландыдағы елші етіп, ал 1986 жылы терроризмге қарсы күрестегі арнайы елші және терроризмге қарсы күресті үйлестіруші етіп тағайындады.

Жеке сектор

Бремер 1989 жылы Сыртқы істер қызметінен зейнеткерлікке шығып, Генри Киссинджер құрған, бүкіл әлемде қызмет көрсететін Kissinger and Associates консалтингтік фирмасының басқарушы директоры болды. Жоғары сыртқы қызметтегі мансаптық қызметкер, мансаптық министр сыныбынан, Бремер Мемлекеттік департаментінің Ең жоғары құрметті сыйлығымен, екі Президенттік марапатты қызмет медалімен және Мемлекеттік хатшының Ерекше құрметті сыйлығымен марапатталды. 2003 жылы үкіметке қайта оралғанға дейін ол Marsh Crisis Consulting компаниясының төрағасы және бас директоры болды – бұл Marsh & McLennan Companies компаниясының еншілес кәсіпорны, тәуекелді басқару және сақтандыру қызметтерін ұсынатын фирма. Ол сонымен қатар Нью-Йорк экономикалық клубының мүшесі, Air Products and Chemicals, Inc., Akzo Nobel NV, Гарвард бизнес мектебінің Нью-Йорк клубы және Нидерланд-Америка қорының кеңесіне мүше болды. Бремер Komatsu Corporation және Chugai Pharmaceuticals компанияларының халықаралық кеңесшілер тобында жұмыс істеді. Бремер мен Marsh & McLennan компаниясының 1700 қызметкері Дүниежүзілік сауда орталығында кеңселеріне ие болды. Бремердің кеңсесі Солтүстік мұнарасында орналасқан. 11 қыркүйекке жасалған шабуылдан кейін CNN телеарнасына берген сұхбатында ол кеңселерінің "екінші ұшақ соғылған жерден жоғарырақ" орналасқандығын мәлімдеді. 11 қыркүйек күні ол Вашингтондағы WRC TV телеарнасында сағат 12:30-да студияда сұхбат берді. Бремер мен оның әйелі Линкольн/Дуглас стипендиялық қорын құрды – бұл Вашингтондағы коммерциялық емес ұйым, ол қаланың ішіндегі жастарға орта мектепке оқуға стипендиялар ұсынады.

Ұлттық терроризм жөніндегі комиссия

Бремер 1999 жылы Палата Төрағасы Дэннис Хастерт тарапынан Ұлттық терроризм жөніндегі комиссияның төрағасы болып тағайындалды. "Халықаралық терроризмнің өзгеретін қатеріне қарсы тұру" атты есеп 2000 жылдың маусым айында жарияланды. Ол сонымен қатар терроризмге қарсы күрес саласындағы ғылым және технология жөніндегі Ұлттық ғылым академиясы комитетінің құрамында болды, ол 2002 жылы "Елді қауіпсіз ету: терроризмге қарсы күресте ғылым мен технологияның рөлі" деген есепті жазды.

Ирактың уақытша коалициялық әкімшісі

Бремер 2003 жылдың 9 мамырында президент Джордж Буш тарапынан Иракқа президенттік өкілі болып тағайындалды. Оның тағайындалуы оны Қорғаныс министрі Дональд Рамсфелдтің "басшылығында, бағыныштылығында және бақылауында" екенін жариялады. 11 мамырда ол генерал-лейтенант Джей Гарнерді Қайта құру және гуманитарлық көмек жөніндегі кеңсе директоры лауазымынан алмастырды. Маусым айында кеңсе Коалицияның Уақытша билігіне айналды, ал Бремер елдің бас атқарушы органына айналды. Ол "Жапониядағы генерал Дуглас Макартурдан бері Американың ең ықпалды шетелдік өкілі" саналып, Коалицияның Уақытша билігінің 2-ші бұйрығымен Ирак армиясын таратып жіберді. 2003 жылдың 13 шілдесінде Бремер "ирак халқының мүдделерін қамтамасыз ету" мақсатымен Ирактың Уақытша басқару кеңесін құруға келісім берді. Кеңес мүшелері Американың Иракқа басып кіруін қолдаған топтар мен жеке тұлғалардың арасынан Бремер тарапынан таңдалды. Бремер кеңестің ұсыныстарын ветолау құқығын сақтап қалды. Кеңес Коалицияның Уақытша билігінің Бағдарламаны қарау кеңесі сияқты маңызды комитеттеріне шектеулі санда өкілдерді таңдауға уәкілдік алды. Бремер сондай-ақ ПХА-ға Ирак конституциясын әзірлеуге және жүзеге асыруға өкілеттік берді. Конституция ПХА ұсынған алғашқы нұсқасында АҚШ-тың басып алуына қарсы саяси партиялардың сайлауға қатысуына тыйым салу; Ирактың көптеген өнеркәсіптері мен табиғи ресурстарын жекешелендіру; және сайланбаған Ирактың Уақытша басқару кеңесінің Ирак пен АҚШ арасындағы күштер туралы келісімге қол қоюына рұқсат беру туралы ұсыныстар болғандықтан, дау тудырды. 2004 жылдың 1 наурызында бірнеше сағаттық келіссөздерден кейін Ирактың Уақытша басқару кеңесі конституциядағы даулы мәселелерді шешті. 2004 жылдың 5 наурызында ресми қол қою рәсімі жоспарланған. Қонақтар күтіп, оркестр ойнап тұрғанда, жаппай наразылықтарға байланысты қол қою рәсімі тоқтатылды. Соңында, 2004 жылдың 8 наурызында уақытша конституцияға қол қойылды. Ол Ирак сайлауларынан кейін қайта қаралуға немесе жаңа конституциямен алмастырылуға тиіс болды. 2004 жылдың 28 маусымында, жергілікті уақыт бойынша сағат 10:26-да, АҚШ басқаратын Коалицияның Уақытша билігі Ирактың уақытша үкіметіне Ирак аумағының шектеулі егемендігін ресми түрде тапсырды, бұл жоспарланған мерзімнен екі күн бұрын орындалды. Бремер сол күні елден кетіп қалды. Ирак теледидары арқылы көрсетілген қоштасу сөзінде ол: "Мен Иракта қол жеткізген жетістіктерге қуаныштымын және сіздің болашағыңыз үмітке толы екеніне сенімдімін. Менің жүрегімнің бір бөлігі әрқашан осы екі өзеннің арасындағы, құнарлы аңғарлары, ұлы таулары және керемет халқы бар әдемі жерде қалады" деді. Бремердің кеңсесі АҚШ Қорғаныс министрлігінің құрамында болды және әкімші ретінде ол тікелей АҚШ Қорғаныс министрі мен АҚШ Президентіне есеп берді. Оның аға кеңесшісі Дэн Сенор коалицияның өкілі болып қызмет етті және әскери өкіл Марк Киммитпен бірлесіп жұмыс істеді. Бремердің ПХА басшысы ретіндегі рөлі көп сынға ұшырады. Бремердің басшылығымен үлкен қаржы сомалары жоғалып кеткені хабарланды. Бремердің Ирактың инфрақұрылымын және минералды байлықтарын жекешелендіру әрекеттері де қатты сынға ұшырады.

Bremer was appointed by President George W. Bush as presidential envoy to Iraq on May 9, 2003. His appointment declared him subject to the "authority, direction and control" of Secretary of Defense Donald Rumsfeld. On May 11 he replaced Lt. General Jay Garner as Director of the Office for Reconstruction and Humanitarian Assistance. In June, the Office was transformed into the Coalition Provisional Authority, and Bremer became the country's chief executive authority. As the holder of the "most powerful foreign post held by any American since Gen. Douglas MacArthur in Japan," and Coalition Provisional Authority Order 2, which dismantled the Iraqi Army. On July 13, 2003, Bremer approved the creation of an Iraqi Interim Governing Council with the stated mission of "ensuring that the Iraqi people's interests are represented." The council members were chosen by Bremer from among groups and individuals which had supported the American invasion of Iraq. Bremer retained veto power over the council's proposals. The council was authorized to select a limited number of delegates to key Coalition Provisional Authority committees, like the Program Review Board. Bremer also empowered the CPA to develop and implement the Iraqi constitution. The constitution became controversial when the first draft submitted by the CPA suggested banning political parties opposed to the U. S. occupation from participating in elections; privatizing much of Iraq's industries and natural resources; and allowing the unelected Iraqi Interim Governing Council to sign a binding Status of Forces Agreement between Iraq and the United States. On March 1, 2004, after several hours of negotiations, the Iraqi Interim Governing Council resolved the council members' disagreements with clauses in the constitution. A formal signing ceremony was scheduled for March 5, 2004. As the guests waited and the orchestra played, the signing was canceled due to mass demonstrations. Finally, on March 8, 2004, an interim constitution was signed. It was to be revised or replaced by a second constitution after Iraqi elections. On June 28, 2004, at 10:26 am local time, the U. S. led Coalition Provisional Authority formally transferred limited sovereignty of Iraqi territory to the Iraqi Interim Government, two days ahead of schedule. Bremer departed from the country on the same day. In his farewell speech, broadcast on Iraqi television, he said, "I leave Iraq gladdened by what has been accomplished and confident that your future is full of hope. A piece of my heart will always remain here in the beautiful land between the two rivers, with its fertile valleys, its majestic mountains and its wonderful people". Bremer's office was a division of the U. S. Department of Defense, and as administrator he reported directly to the United States Secretary of Defense and the President of the United States. His senior adviser Dan Senor served as coalition spokesman, working with military spokesman Mark Kimmitt. Bremer's role as the head of the CPA is notable for being the subject of much criticism. Large sums of money were reported to have gone missing under Bremer's leadership. Bremer's attempts at privatizing much of Iraq's infrastructure and mineral wealth were also highly criticized

Джон Негропонте Бремерді Ирактағы ең жоғары американдық азаматтық лауазым иесі ретінде алмастырды.

Ирактан кейінгі мансап

Ирактан оралғаннан кейін Бремер бірнеше сөз сөйлеу сапарында болды. 2004 жылдың 14 желтоқсанында президент Буш Бремерге «Америка Құрама Штаттарының қауіпсіздігіне немесе ұлттық мүдделеріне, әлемдік бейбітшілікке, мәдени немесе басқа да маңызды мемлекеттік немесе жеке бастамаларға ерекше үлес қосқаны үшін» Американың ең жоғары азаматтық наградасы – Президенттік бостандық медалін табыс етті. «Оған сондай-ақ Қорғаныс министрлігінің «Ерекше мемлекеттік қызметі үшін» сыйлығы және Никсон кітапханасы «Азаттық жеңісі сыйлығымен» марапаттады, бұл сыйлық «жетекшілік танытып, бейбітшілік пен бостандыққа жұмыс істегені үшін» берілді». 2005 жылдың 18 сәуірінде Бремердің Кларк университетіне қонақ спикер ретінде келгені Ирак соғысындағы оның рөліне қарсы наразылықтарға әкелді. Бремердің сөйлеген сөзі мен жауаптарына наразы болған бірнеше студент университетке оған 40 000 доллар төлегеніне көңілдері қалды. 2006 жылдың 18 қаңтарында оның туған қаласы Коннектикут штатының Нью-Канаан қаласындағы қоғамдық кітапханада өтуі тиіс болған келесі кездесу, наразылықтардан қорқып, сол қаладағы жеке Сент-Люка мектебіне ауыстырылды. 2006 жылдың 27 ақпанында Линчбург колледжінде, оның қарындасының күйеуінің әпкесі декананың көмекшісі болып жұмыс істейтін жерде, Бремер Ирак қарулы күштерін тарату туралы шешімінің дұрыс болғанын мәлімдеді. Басқа нәрселермен қатар, Бремер Иракқа келгенде Ирак армиясы казармаларын тастап кеткенін, сондықтан «таратуға армия болған жоқ» деп бірнеше рет айтты. Ол Саддам Хусейнді Адольф Гитлермен салыстыра отырып, Баас партиясының мүшелерін үкіметтік лауазымдардан қуу туралы шешімін де бірнеше рет қорғады. 2007 жылдың 6 ақпанында Бремер алаяқтық пен жемқорлықты тергейтін конгресс комитетінің алдында сөйледі және CPA басшысы қызметін атқарган кезінде жоғалған қаражат және 2005 жылғы қаңтардағы аудитте есепке алынбаған 8,8 миллиард доллар туралы сұрақтарға жауап берді.

Мемориал

2006 жылы Бремер «Ирактағы менің жылым: Үміт күшеюіне жол салу күресі» атты естеліктер жинағын жариялады. The New York Times газетінің Мичико Какутани оны «әңгімелеу мен адалдықтың қоспасы» деп сипаттады. Бұл – Бремердің Бағдадтағы Америка өкілі ретінде атқарған әрекеттерін түсіндіру (немесе ақтау), әкімшілік әріптестеріне «Мен сізге ескерткен болатынмын» деген үстемдік таныту, сондай-ақ Ақ үй, Пентагон және Мемлекеттік департаментте кімнің оның өкілеттік мерзімінде қабылданған маңызды шешімдерге қол қойғанын немесе бұйрық бергенін анықтау арқылы жауапкершілікті (немесе кінәні) тарату (немесе қайта бөлу) әрекеті. Оның бұқаралық ақпарат құралдарындағы пікірлері көбінесе Обама әкімшілігін шетелде демократияны ілгерілетуге жеткілікті күш жұмсамағаны үшін сынап бағалайды. Ол АҚШ-тың Иракта қалуын тұрақты түрде қолдайды. Екінші жағынан, көптеген консерваторлар Ауғанстаннан әскерді шығаруды жақтаған кезде, Бремер 2010 жылы әкімшіліктің жаңа стратегиясын «орынды» деп сипаттап, Обамаға «Ауғанстанға қосымша әскер жіберу арқылы президент Буштың Ирак стратегиясын қайталауға шешім қабылдағаны үшін» алғыс айтты. Ол сондай-ақ Сэмюэл П. Хантингтонның «цивилизациялар қақтығысы» тезисін қолдап, былай деді: «Еуропаның яһуди-христиандық құндылықтарға негізделгендігі тарихи факт. Бірақ Еуропа бұл шындықты мойындағысы келмейді, немесе қорқады».

Сурет салу және жазу

2007 жылы Мэриленд штатының Глен Эхо қаласындағы мектепте сурет сабақтарын алғаннан кейін, Бремер Жаңа Англияның ауылдық пейзаждарының майлы суреттерін салуға кірісті, оларды өзінің Bremer Enterprises компаниясы арқылы сатады. Ол сатудан түскен табысты Вермонт штатындағы Честер және Графтон тарихи қоғамдарына аударады, ол мемлекеттік қызметтен зейнеткерлікке шыққаннан кейін сол жерге көшіп келді. Bremer Enterprises веб-сайтында Бремер мен оның әйелі Франсис Винфилд Бремердің кітаптарына сілтемелер де бар. 2006 жылғы өмірбаяндық кітабына қоса, 2011 жылдың қыркүйегінде Бремер «From Sea to Shining Sea: Biking Across America with Wounded Warriors» кітабын Amazon.com-ның Kindle платформасында Bremer Enterprises арқылы жариялады.

Шаңғы жаттықтырушысы

Ауғанстанда болған кезінде ол Кабулдың сыртындағы тауларда елдің алғашқы шаңғы жолын ашты.

Басқарма қызметі

Сонымен қатар ол консалтингтік қызметпен айналысады және бірнеше кеңес органдарында қызмет етеді. Бремер қазіргі уақытта жарылыстардың салдарынан туындайтын зиянды азайтуға арналған материалдарды өндіретін Флорида штатындағы BlastGard International компаниясының директорлар кеңесінде қызмет етеді. 2010 жылдың қараша айында Бремер Нью-Йорк штатының Холбрук қаласында орналасқан, коммерциялық емес World T. E. A. M. Sports ұйымына бас директор және президент ретінде қосылды. Бремер сонымен қатар осы ұйымның директорлар кеңесінің мүшесі болды. 2012 жылдың наурыз айында ол ұйымдағы қызметінен зейнетке шықты және 2015 жылға қарай «Арнайы кеңесші» статусын алды. Бремер бұрын Халықаралық Республикалық Институттың директорлар кеңесінің мүшесі болып қызмет атқарған.

Интернет мемі

Бремер интернетте кең таралған мемде пайда болады, онда оның Саддам Хусейнді ұстағаннан кейін айтқан "әйелдер мен мырзалар, біз оны ұстадық" деген сөзі, біреудің "құрықталғанда" немесе жағдайы ашық болғанда қолданылады, көбінесе фондық музыка ретінде Breakbot-тың "Baby I'm Yours" әні ойнатылады. Немересі осы тренд туралы хабарлағаннан кейін, ол оған қызығып, бұл Ирактағы соңғы оқиғаларға адамдардың қызығушылығын арттырады деп үміттенді.

Ирак әскерін тарату

2003 жылғы 23 мамырда Бремер №2 бұйрық шығарып, бұрынғы Ирак армиясын толықтай таратып, 400 мың бұрынғы ирактық сарбазды жұмыссыз қалдырды. Бұл қадам қарулы және наразы жастардың көтеріліске қатысуына жағдай жасады деп көпшілік тарапынан сыналып, қарсылық тудырды. Бұрынғы әскерилер жалақыларын қайтару талабымен жаппай көшеге шықты. Олардың көпшілігі талаптары орындалмаса, зорлық қолдануы мүмкін екенін мәлімдеді. Кейін Бремер бұрынғы Ирак армиясын ресми түрде таратып жібергені үшін ауыр сынға ұшырады. Бремер Иракта болған кезінде Осама бен Ладен оған 10 000 грамм алтыннан сыйлық белгілеген деген ақпарат тарады, сол кезде бұл шамамен 125 000 АҚШ долларына бағаланыпты. 2003 жылғы 9 сәуірде Бағдад түскен кезде бұрынғы армия демобилизацияланған немесе Бремер айтқандай, "жай ғана таратылған" деген пікірлер айтылды. Алайда, Марк Даннердің 2006 жылғы қыркүйекте "Нью-Йорк шолуларында" жарияланған "Ирак: Соғыс қиялы" атты мақаласында, американдық агенттер – оның ішінде бір полковник және бірнеше ЦРУ қызметкерлері – армияны қайта құру үшін ирактық офицерлермен жүйелі түрде кездесіп бастағандары жазылған. Бұл армия уақытша "демобилизацияланған" болса да, біртұтас күйінде сақталған, сондықтан олармен консультация жасауға және келіссөздер жүргізуге болатындығын көрсетеді. Бұл пікір, Бремердің орнына келген, Қалпына келтіру және гуманитарлық көмек кеңсесінің (ORHA) бірінші директоры, зейнеткер АҚШ армиясының генерал-лейтенанты Джей Гарнердің ұстанымымен сәйкес келеді. Боб Вудвардтың "Мемлекеттік инкарнация" кітабында айтылғандай, Гарнер армияны тарату туралы бұйрық естіген соң, Бремерді бұл шешімнен қайта өткізуге тырысқан. Бремер: "Жоспар өзгерді. Ескі армияның қалдықтары бізге керек емес. Бізге жаңа және таза армия қажет", – деген. Сонда Гарнер: "Джерри, әскерді бір күнінде таратуға болады, бірақ оны қайта құруға жылдар керек", – деп жауап берген. АҚШ әскерлері екі наразылық білдірушіні өлтіргеннен кейін, CPA 250 мыңға дейін бұрынғы сарбазға айына 50-150 доллар көлемінде жәрдемақы төлеуге келісті. Мерзімі өткен әскерилерге бір реттік толық төлем жасалды. Көптеген бұрынғы сарбаздар бұл соманы өте жеткіліксіз деп санады. Чарльз Фергюсон, сынға ұшыраған "Көрінбейтін соңы" фильмінің режиссері, 2007 жылғы 6 қыркүйекте Бремердің мақаласына видео жауап берді. (Бұл New York Times газеті тарихындағы алғашқы видео мақала болды.)

On May 23, 2003, Bremer issued Order Number 2, in effect dissolving the entire former Iraqi army and putting 400,000 former Iraqi soldiers out of work. The move was widely criticized for creating a large pool of armed and disgruntled youths for the insurgency. Former soldiers took to the streets in mass protests to demand back pay. Many of them threatened violence if their demands were not met. Bremer was later heavily criticized for officially disbanding the former Iraqi Army. During Bremer's stay in Iraq, Osama bin Laden allegedly placed a bounty of 10,000 grams of gold on Bremer, the equivalent of US$125,000 at the time. Despite the messages the CIA reportedly communicated to the Iraqi army, the argument was still ventured that by the time Baghdad fell on April 9, 2003, the previous Army had demobilized, or as Bremer puts it, "had simply dissolved". However, as Mark Danner reports in an essay in The New York Review of Books entitled "Iraq: The War of Imagination" from September 2006, American agents—including one colonel and a number of CIA operatives—had already begun meeting regularly with Iraqi officers in order to reconstitute the army as a working force. Implied in this is the notion that the army, temporarily "demobilized" or not, did in fact continue to exist as a coherent entity, indeed coherent enough that it could be consulted and negotiated with. This seems to concur with the position of the first Director of the Office of Reconstruction and Humanitarian Assistance (ORHA), retired U. S. Army Lieutenant General Jay Garner, who Bremer had replaced. As Bob Woodward reports in State of Denial, Garner, upon hearing of the order to disband the army, attempted to convince Bremer to rethink the dissolution. Bremer was reported as saying: "The plans have changed. The thought is we don't want the residuals of the old army. We want a new and fresh army." To this, Garner replied: "Jerry, you can get rid of an army in a day, but it takes years to build one." After two protesters were killed by U. S. troops, the CPA agreed to pay up to 250,000 former soldiers a stipend of $50 to $150 a month. Conscripts were given a single severance payment. Many of the former soldiers found this to be grossly inadequate. Charles H. Ferguson, director of critically acclaimed No End in Sight, created a video response to Bremer's op ed on September 6, 2007. (This was the very first New York Times video op ed in history.)

Ирактың мемлекеттік қызметіндегі "Бағатизмнен арылу"

Саддам Хусейннің билік басындағы Баас партиясы өз мүшелерінің арасында Ирактың мемлекеттік қызметкерлерінің көпшілігін, соның ішінде білім беру қызметкерлері мен кейбір мұғалімдерді қамтыды, бірақ 2003 жылға қарай Баас партиясының мүшелері Ирак халқының шамамен 10% құрады. Коалициялық әкімшіліктің (CPA) бұйрығымен Баас партиясының жоғарғы 1% мүшелеріне мемлекеттік лауазымдарға тағайындалуға тыйым салынды, бірақ оларға бизнес ашуға және газеттерде жұмыс істеуге рұқсат берілді. Бірақ, Коалициялық әкімшілік Баас партиясының күшін жоюды ирактық саясаткерлерге тапсырғаннан кейін, бұл ережелер кеңейтіліп, саяси қарсыластарды жазалау үшін пайдаланылды, оның ішінде шамамен 11 000 мұғалім партиядан шығарылып, мемлекеттік қызметтен алынды – осы мәселені шешу үшін Бремер сол кездегі Білім министрімен бірге жұмыс істеді. Бұл "Баас партиясынан арылу" саясаты 2008 жылдың қаңтарында кері қайтарылды. Бремерге оның әрекеттерінің зияны туралы тағы да ескертілді. Вудвардтың сөзінше, Гарнер министрліктердің ешқайсысы бұл бұйрықтан кейін жұмыс істей алмайтынын айтқанда, Бремер Бағдадтағы жетекшінің пікірін сұрады. Ол: "Егер сіз мұны жарияласаңыз, 50 000 адамды көшеге, жасырын өмірге және американдықтарға қарсы ашуға толы қыласыз", - деп жауап берді. Вудвард: "Бұл 50 000 адам – өмірдің барлық саласынан шыққан ең ықпалды, байланыстары бар элиталар еді".

Айдың соңында қолма-қол ақшаны салыстыруды орындамау

Бремердің басшылығымен CPA АҚШ Қаржы министрлігінен 12 миллиард доллар қолма-қол ақша сұрады. Бремердің басшылығымен CPA 12 миллиард доллар қолма-қол ақша төледі. Сыртқы аудиторлардың басқару туралы ескертпелерінде CPA-ның Бремердің өкілеттігінің алғашқы он бір айында, 2004 жылдың сәуіріне дейін қолма-қол ақшаны тексермегені көрсетілген, олар жұмысын бастаған кезде. Конгресс тыңдауында елші Пол Бремер және Иракты қайта құру жөніндегі арнайы инспектор Стюарт Боуэн Ирактағы АҚШ қаражатын басқару туралы куәлік берді.

Білікті ішкі аудиторларды жұмысқа алмау

Екінші ережесінде Бремер Коалициялық Уақытша Әкімдігін беделді, сертификатталған есепшілер фирмасын жалдауға міндеттеді, олар ішкі аудиторлар ретінде қызмет етіп, Коалицияның қаржысы қазіргі заманғы есеп принциптеріне сәйкес басқарылатынына көз жеткізуге көмектесетін еді. Бұл ішкі аудиторлар Халықаралық Кеңесші-Бақылау Кеңесіне есеп беретін сыртқы аудиторлардан бөлек болар еді. Алайда, Бремер Коалициялық Уақытша Әкімдігінің ішкі аудиторларды жалдағанын қамтамасыз етпеді. Сыртқы аудиторлар келген кезде, Бремер Коалициялық Уақытша Әкімдігінің сенімді есеп жүйесін құруға көмектесетін ішкі аудиторларды жалдауға берген уәдесін орындамағанын білді. Керісінше, олар Коалициялық Уақытша Әкімдігінің шығыстарын бір ғана келісімшарт бойынша консультант бірнеше электрондық кестелер арқылы қадағалап отырғанын анықтады. Сыртқы аудиторлар қазіргі заманғы қос жазбалы есеп жүйесін пайдаланудың орнына, Коалициялық Уақытша Әкімдігі "бір жазбалы, қолма-қол ақшаға негізделген операциялар тізімі" деп сипаттаған жүйені қолданғанын хабарлады.

Есепке алынбаған қаражат

2005 жылдың 30 қаңтарында Time басылымында жарияланған Иракты қайта құру жөніндегі арнайы бас инспектор Стюарт Боуэннің ресми баяндамасына сәйкес, Иракты қайта құруға бөлінген 9 миллиард доллар алаяқтық, сыбайлас жемқорлық және басқа да заңбұзушылықтарға жұмсалуы мүмкін. Бір жалақы тізілімінде 8 206 адамның ішінде тек 602 адамның тегін ғана растауға болды. Мысал ретінде, Коалициялық әкімдігі Ирак шенеуніктеріне «Мұнайға азық» бағдарламасы арқылы көктемде алған 2,5 миллиард доллардың түскенін жариялауды кейінге шегуге рұқсат берді. Бремер сегіз беттік жауап хат жазып, айыптауларды жоққа шығарды және IG тергеуі кезінде Боуэннің қызметкерлері Бремердің орынбасарларымен сұхбаттасудан бас тартқанын, ал IG есебінде Бремер мен оның командасының ерекше жағдайда жұмыс істегені, жоғары штат айналымы болғаны және қайта құру мен гуманитарлық көмек шараларын жүзеге асыру үшін жеткіліксіз штат болғаны жазылмағанын мәлімдеді. Бремердің Боуэннің қызметкерлері оның командасымен сұхбаттаспағаны туралы мәлімдемесі, сыртқы аудиторлардың Бремер мен оның командасымен кездесуге жасаған әрекеттері туралы толыққанды есептерімен қайшы келеді. Олардың басқару жазбаларында CPA-ның жоғары лауазымды қызметкерлерінің, тіпті Бремердің өзінің аудиторлармен кездесуге келмейтіні айтылған. Басқалары, мысалы, CPA-ның де-факто қазынашысы Джордж Вулф, толық ынтымақтастық көрсетпеді. Бұл мәселе Бремердің кампустық сапарлары барысында студенттермен өткізген сұрақ-жауап сессияларында да талқыланды. Кейбіреулер Бремерден Ирактағы жағдайды басқаша шешуге болатынын сұрады, бірақ ол сұрақтан жалтарып, оларды көңілсіз қалдырды. Бремер осындай сұрақтардың біріне: «Мен оларға айтқанымды айтамын, осыны кітабыма сақтап қоямын, ойлануға маған көбірек уақыт керек» деп жауап берді.

"Әл-Хауза" газетінің жабылуы

2004 жылғы 28 наурызда Бремер 759-шы әскери полиция батальонына екі айға ирактық "Әл-Хауза" газетін жабуға бұйрық берді. Бұл қадам Буш әкімшілігінің Иракты жаңартылған, демократиялық мемлекетке айналдыруға бағытталған жарияланған мақсатына тікелей қайшы келеді деп кеңінен сынға түсті. Бұл қадамды тіпті Бремердің Ирактың басқарушы кеңесіне тағайындаған өзінің мүшелері де сынады. "Әл-Хауза" Саддам Хусейн құлатылғаннан кейін құрылды және шиит дінбасы Муктада әл-Садрдың ресми органы саналды. Коалиция күштеріне қарсы зорлық-зомбылықты ынталандырды деген айыптамадан кейін, 2004 жылғы 28 наурызда Бремер басқарған АҚШ басшылығымен жабылды. 2004 жылдың наурыз айының басында әл-Садрды қамауға алуға дайындық туралы Ұлыбританияның Ирактағы арнайы өкілі сэр Джереми Гринстокпен әңгіме жүргізілді. Әл-Садрдың Махди әскері деп аталатын жасағын жеті айдың ішінде 200 адамнан 6000-ға дейін арттырған болатын. Бремер өз кітабында "Гринсток бұл оны ұстау үшін қиын кезең болатынын айтты. Мен оны тұтқындауды өткен тамыздан бері талап етіп келемін" деп жазды. Уақытша үкіметтің басшысы Ияд Аллави 2004 жылғы 18 шілдеде "Әл-Хаузаға" қайта ашылуға рұқсат берді.

Шетелдік мердігерлерге Ирак заңдарынан иммунитет беру

Ирактан кетер алдында екі күн бұрын Бремер Коалициялық Уақытша Әкімшілік Бұйрығының 17-ші нөміріне қол қойды, ол CPA және американдық үкіметпен байланысты барлық адамдарға ирак заңдарынан иммунитет берді. Оның бұрынғы жетекші көмекшілерінің бірі Бремердің "біздің әскери қызметшілеріміздің, азаматтық қызметкерлеріміздің және мердігерлеріміздің ирак заңдарынан қорғалғанын қалағанын" айтқан. Бұл шарт кейіннен ирак заңдарына енгізілді. Осыдан бері Иракта Blackwater сияқты американдық қауіпсіздік компанияларының қатысуымен болған зорлық-зомбылық оқиғалары ирактық азаматтардың арасында зор наразылық тудырды, олар оларды жазасыз әрекет ететін жеке армиялар деп санайды.

Ерте кету

Бремердің ерте кетуі толыққанды күтпеген жағдай болды. Бірақ, бірнеше күн бұрын саяси биліктің ауысуы Буш әкімшілігінің мүшелері тарапынан 30 маусымға жоспарланған көтерілісшілердің әрекеттерін болдырмау мақсатымен ұсынылды. АҚШ барлау қызметі қарсылық көрсетушілердің ресми билік тапсыру уақытына сәйкес келетін демонстрациялар немесе тікелей шабуылдар жоспарлап отырғаны туралы ақпаратты бақылап отырды. Ертерек билік тапсыру қарсылық күштерінің жоспарларын оқшаулаған болар еді. Оның ерте кетуі биліктің дұрыс ауысуына бөгдел келді, бұл KPMG-нің Иракты дамыту қорына жасаған аудитінде анық көрінді. Сыртқы аудиторлар өз басқару ескертпелерінде Бремермен кездесуге тырысқанын және оның ерте кетуіне қатты таңырқағанын жазды. Бремердің көптеген жоғары лауазымды қызметкерлері оның ізінен кетті, нәтижесінде аудитті аяқтау үшін қажетті маңызды құжаттарға тиісті лауазымды тұлғалар қол қоя алмады. Бұрынғы Өкілдер палатасының спикері Ньют Гингрич Бремерді "қазіргі замандағы американдық сыртқы саясаттың ең ірі апаты" деп атады, оның 2003 жылдың қыркүйегінен кешіктірмей лауазымынан алынуы керек екенін мәлімдеді.

Жалпы сілтемелер

Хендрикссон, Д., және Таккер, Р. "Түзетуді қажет ететін түзетулер: Ирак соғысында не қате болды". Стратегиялық зерттеулер институты: Карлайл, Пенсильвания, 2005 жылғы желтоқсан.