Кіріспе
Көбелектің түрлері
Емен процессиясы (OPM) (Thaumetopoea processionea) – емен ормандарында кездесетін, емен жапырақтарымен қоректенетін және елеулі зиян келтіретін көбелек. Олар бір-біріне тізбектеліп, бастан-аяққа процессиямен (содан аталған), көбінесе үшкір басты болып, алдынан бірнеше қатар көбелектер қатарласып жүреді.
Сәйкестендіру
Қазан құрттары негізінен емен ағаштарында тіршілік етеді және олармен қоректенеді. Олар емен ағаштары арасында тізіліп жүріп, емен жапырақтарымен қоректенгенде жиналады. Жаздың басында олар емен ағаштарының діңдері мен бұтақтарында жібек ұялар салады, бірақ жапырақтарында емес, және діңдер мен бұтақтарда жібек іздер қалдырады. Ұялар мен іздер бастапқыда ақ түсті және көрінеді, бірақ көп ұзамай түсі өзгеріп, көру қиын болады.
Тарату
Бұл көбелектер Орталық және Оңтүстік Еуропада кеңінен таралған, және кейде Швецияға дейін солтүстікке қарай кездеседі. Еуропаның оңтүстік елдерінде популяциялар табиғи жора-жолдастарымен реттеледі, бірақ олардың солтүстік Еуропада жоқ. Олардың ареалы солтүстікке қарай кеңейіп келеді, мүмкін, жаһандық жылынудың нәтижесінде немесе оның бір бөлігі ретінде. Қазіргі уақытта бұл көбелектің Ұлыбританияда орныққан популяциясы бар. 2006 жылы жұмыртқалар Лондонның Ричмонд және Илинг аймақтарына импортталған емен ағаштарымен келді, және түрлердің Ұлыбританиядағы ареалы жоюға жасалған күш-жігерге қарамастан, тұрақты түрде кеңейіп келеді.
Қоғамдық денсаулық мәселесі
Көбелектердің таралу аймағы кеңейген сайын, олар адамдарға көбірек ыңғайсыздық туғызуда. Ересек гусеницалардың (3-тен 6-шы жастағылар) арқасы 0,2-ден 0,3 миллиметрге дейінгі 63 000-ға дейін ұшты жіңішке, өткір қорғаныс қылшықтарымен жабылады, олардың құрамында тауметопоэин ақуызы бар, ол тітіркендіретін у болып табылады. Бұл қылшықтар оңай үзіліп, ауаға таралып, эпидемиялық гусеница дерматитін (лепидоптеризм) тудыруы мүмкін, ол көпіршік тәрізді бөртпе, қышу, конъюнктивит және, егер дем алынса, фарингит пен тыныс алу қиындықтары, соның ішінде астма немесе тіпті анафилаксия сияқты белгілермен көрінеді. Осы қылшықтармен тікелей байланыс нәтижесінде туындайтын терінің тітіркенуі мен қышуы цетиризин негізіндегі антигистаминдік таблеткаларды қолдану арқылы толығымен жойылуы мүмкін екені анықталды. Қылшықтар ауа арқылы, өсімдіктер немесе шөп арқылы, тіпті су арқылы, мысалы, тоқымдағы көлдер арқылы таралуы мүмкін. Бұл қылшықтар көбелектің өмірлік циклы аяқталғаннан кейін де уытты күйінде қалады және кейбір жағдайларда бірнеше маусым бойы проблема тудыруы мүмкін. Газонды қырқу кезінде адамдар осы қылшықтармен байланысуы мүмкін. Осыған балама ретінде, ықтимал байланысты азайту және тітіркендіргіш қылшықтардың биологиялық ыдырауын жеделдету үшін шөпті малчтау әдісін қолдануға болады.
Ағаштарға зақым келтіру
Көптеген халықтар ағаштарды толығымен жойып, оларды әлсіз қалдырып, басқа қауіптерге осал етеді.
Бақылау
Ұяларды алып тастауға болады немесе құрттар жарықтан кейін дереу пестицидтермен шашыратуға болады. Дегенмен, екі тәсілдің де 100% тиімділігі жоқ. Халықтан осы құрттарды іздеп табу және өздерімен айналысудың орнына хабарлау сұралады. Лондонның Брент, Илинг, Хаунслоу және Ричмонд-на-Темза аудандары жағдайды басқару үшін жедел топтар құрды. Осы құрттардың басқа аймақтарда көрінуі туралы Орман шаруашылығы комиссиясына хабарлау керек, оның ғылыми-зерттеу агенттігі жағдайдың таралуын болдырмау және таралумен күресу бойынша нұсқаулар берді, соның салдарынан халыққа қауіптің артуын болдырмау үшін. 2008 жылдың 31 наурызында шұғыл түзету 2005 жылғы «Өсімдіктер денсаулығы (орман шаруашылығы)» жарлығына зиянкестер тізіміне көбелекті қосты және Еуропаның қалған бөлігінен Ұлыбританияға әкелінетін барлық емен ағаштарының өсімдік паспорты болуын талап етті. 2013 жылы Орман шаруашылығы комиссиясы құрттардың денсаулыққа қауіп төндіретін жерлерде «орманды кең аумаққа шашырату» үшін тікұшақтарды қолдануды жариялады. 2019 жылдың көктемінде BBC News сайты Бракнелден қосымша хабарламалар келгенін және Вирджиния Вотерде де бірнеше құрт табылғанын хабарлады. 2019 жылдың 15 шілдесінде Англияға еменнің көптеген түрлерін импорттау бойынша күшейтілген шаралар енгізілді, бұл шаралар зиянкестердің қаупінен жергілікті ағаштарды қорғауға бағытталған. 2023 жылдың шілдесінде Орман шаруашылығы комиссиясы Дербиширдегі Лонг Итон қаласының маңындағы орманды жерлерді жергілікті жағдайды бақылау мақсатында шашыратып, бақылау шараларын мониторингтеудің бес жылдық жоспарын жасады.
Бельгия
Белгияда, әсіресе Кампин аймағында, бірақ басқа да жерлерде орташа деңгейде кездесетіні хабарланады, популяциясы жыл сайын өзгереді. 2007 жылы Лимбург провинциясында жұмырқұрттардың шабуылы соншалықты күшті болды ki, оларды жою үшін әскерлер жөнелтілді.
Нидерланды
Нидерландыда құрттармен биологиялық күрес арқылы айналысады. Германиядағыдай, жергілікті билік органдары Bt токсиндерін қамтитын сұйықтықтарды, яғни биологиялық пестицидті пайдаланады. Бұл сұйықтықтар зардап шеккен ағаштарға шашыратылады. Қатты залалдану жағдайында жергілікті билік органдары салыстырмалы түрде жұмсақ химиялық зиянкестерге қарсы препараттарды қолдануға рұқсат берген. 2016 жылы үлкен тиіттер үшін құс үйлерімен тәжірибе басталды. Апрель айында үлкен тиіттердің жас, әлі түктері шықпаған құрттарды жегені байқалды. Химиялық заттар басқа жәндіктерге зиян келтіруі мүмкін болғандықтан, құрттарды жоюдың балама жолы – оларды вакуумдық құралдармен сорып алып, содан кейін өртеу.