Қауіпсіздік басқару принципі: «Қол жеткізуге болатын ең төменгі деңгей»
As low as reasonably practicable
Қауіпсіздік жүйелеріндегі ALARP/ALARA қағидасы – қалдық тәуекелді ақылға қонымды төмендету. Қосымша шығын пайдасынан әлдеқайда артық болса, жеткілікті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Қауіпсіздікті басқару принципі
Safety management principle
Қауіптілігі жоғары және қауіптілікке байланысты жүйелерді реттеу және басқарудағы принцип болып табылады. Принцип бойынша, қалдық тәуекел ақылға қонымды шекте азайтылуы керек. Ұлыбритания және Жаңа Зеландияның денсаулық және қауіпсіздік заңдарында бұл ақылға қонымды түрде мүмкін болатын SFAIRP (SFAIRP) тең. АҚШ-та АЛАРА радиациялық тәуекелдерді реттеуде қолданылады. Тәуекелді ALARP деп тану үшін, тәуекелді одан әрі азайтуға кеткен шығындар, алынған пайдадан айтарлықтай артық екенін көрсету қажет. ALARP принципінің себебі, тәуекелді нөлге дейін азайтуға шексіз уақыт, күш-жігер және қаржы жұмсалуы мүмкін; тәуекелді жартысына дейін азайту үшін белгілі бір уақыт, күш-жігер және қаржы қажет дегенді білдірмейді. Бұл пайда мен зиянның жай ғана сандық өлшемі ретінде түсінілмеуі керек. Бұл тәуекел мен қоғамдық пайданың арасалмағын бағалаудың ең жақсы практикасы.
As low as reasonably practicable (ALARP), or as low as reasonably achievable (ALARA), is a principle in the regulation and management of safety critical and safety involved systems. The principle is that the residual risk shall be reduced as far as reasonably practicable. In UK and NZ Health and safety law, it is equivalent to so far as is reasonably practicable (SFAIRP). In the US, ALARA is used in the regulation of radiation risks. For a risk to be ALARP, it must be possible to demonstrate that the cost involved in reducing the risk further would be grossly disproportionate to the benefit gained. The ALARP principle arises from the fact that infinite time, effort and money could be spent in the attempt of reducing a risk to zero; not the fact that reducing the risk in half would require a finite time, effort and money. It should not be understood as simply a quantitative measure of benefit against detriment. It is more a best common practice of judgement of the balance of risk and societal benefit.
Ұлыбритания заңына негізделген шығу тегі
ALARP термині Ұлыбритания заңнамасынан, әсіресе Еңбекті қорғау және еңбек қауіпсіздігі туралы 1974 жылғы заңнан туындады. Заңда "Жұмыс орындары мен жұмыс жүйелерін қамтамасыз ету және ұстау, олар, мүмкіндігінше, қауіпсіз және денсаулыққа зиян келтірмейтіндей болуы керек" деп талап етіледі. Осы және осыған ұқсас баптардағы "Мүмкіндігінше тиімді" (SFARP) деген сөз тіркесі тәуекелдерді ақылға қонымды түрде тиімді (ALARP) деңгейге дейін төмендету қажеттігіне алып келеді деп түсіндіріледі. Тәуекелдің ALARP деңгейінде екенін анықтаудағы басты мәселе – тиімділік критерийінің анықтамасы. Бұл термин 1949 жылғы Эдвардсқа қарсы Ұлттық көмір басқармасы ісінен бері Ұлыбритания сот практикасында бекітілген. Шешім бойынша, тәуекелді жою үшін қажетті құрбандық (ақша, уақыт немесе еңбек) тәуекелдің өзіне қарағанда маңыздырақ болуы керек: тәуекелдерді жою керек, егер оны жоюдың салдары мен пайдасы арасында үлкен теңсіздік болмаса. Үлкен теңсіздікті ескеру ALARP бағасының Ұлыбританияда қарапайым шығын-пайда талдауы емес, қауіпсіздікті жақсартуға басымдық беруге бағытталған екенін білдіреді. Дегенмен, нақты фактор туралы жалпы келісім жоқ: HSE қауіпсіздікке басымдық беру "барлық жағдайларды және осы жағдайларға қатысты сақтық қағидаларын ескере отырып, негізделуі керек" деп ұсынады. Америка Құрама Штаттарында ALARA, яки "мүмкіндігінше төменге дейін" термині ALARP терминімен бірдей қолданылады. Ол радиациялық қорғау саласында қолданылады. Кейбір аймақтарда радиациялық тәуекелді реттеуде оның қолданылуы сынға ұшырады. Health Canada медициналық құрылғылар басқармасы медициналық құрылғылардың тәуекелін реттеуде ALARP стандартынан AFAP ("Мүмкіндігінше жоғары") стандартына көшуде. ALARP тұжырымы медициналық құрылғылардың қауіпсіздігі мен тиімділігіне қарағанда қаржылық мүдделерді басымдыққа қоюға мүмкіндік береді. Осыған қарсы, AFAP барлық қауіпсіздік шараларын тұтынушының қажеттіліктері мен өнімнің тиімділігін ескере отырып қарастыруды талап етеді, корпорацияның капиталдық табысын емес. Бұрын "мардымсыз" деп саналған тәуекелдер ескі стандарт бойынша ескерілмеуі мүмкін, бірақ оларды жаңа AFAP стандарты бойынша тәуекелді талдау кезінде ескеру қажет. AFAP стандарттары бойынша тәуекелді алдын алу шараларын іске асырмаудың екі негізгі себебі бар. Біріншісі, қосымша тәуекелді бақылау жүйеге қосымша пайда әкелмейді, мысалы, бұрынғы дабыл жұмыс істегенде қосымша дабыл қою. Екіншісі, егер кеңістіктік шектеулер сияқты жағдайларға байланысты тиімді тәуекелді бақылау жүйесін бір уақытта іске асыру мүмкін болмаса, оны іске асырудың қажеті жоқ. Осы жаңа тәуекелді азайту стандартын енгізу арқылы компаниялар өнімнің немесе әзірленген жүйенің тәуекелдерін жою үшін барлық қажетті шараларды қарастырғанын және іске асырғанын көрсетуі керек. Австралияда 2011 жылғы Еңбекті қорғау және қауіпсіздік туралы заңда Ұлыбритания заңнамасына негізделген "Мүмкіндігінше тиімді" (SFAIRP) термині енгізілді. Кейбір салаларда SFARIP термині кең таралған және оны ALARP терминімен бір-біріне ауыстырып қолдануға болады, бірақ кейбір адамдар SFAIRP және ALARP екі түрлі құқықтық тест деп санайды.
The term ALARP arises from UK legislation, particularly the Health and Safety at Work etc. Act 1974, which requires "Provision and maintenance of plant and systems of work that are, so far as is reasonably practicable, safe and without risks to health". The phrase So Far As is Reasonably Practicable (SFARP) in this and similar clauses is interpreted as leading to a requirement that risks must be reduced to a level that is As Low As is Reasonably Practicable (ALARP). The key question in determining whether a risk is ALARP is the definition of reasonably practicable. This term has been enshrined in the UK case law since the case of Edwards v. National Coal Board in 1949. The ruling was that the risk must be significant in relation to the sacrifice (in terms of money, time or trouble) required to avert it: risks must be averted unless there is a gross disproportion between the costs and benefits of doing so. Including gross disproportion means that an ALARP judgement in the UK is not a simple cost benefit analysis, but is weighted to favour carrying out the safety improvement. However, there is no broad consensus on the precise factor that would be appropriate: the HSE recommends that the bias towards safety "has to be argued in the light of all the circumstances applying to the case and the precautionary approach that these circumstances warrant". The term ALARA, or "as low as reasonably achievable" is used interchangeably in the United States of America. It is used in the field of radiation protection. Its application in the regulation of radiation risk in some areas has been challenged. Health Canada's Medical Devices Directorate is transitioning from the ALARP standard to AFAP ("As Far As Possible") in the regulation of risk of medical devices. The ALARP concept can be interpreted to promote financial consideration in higher regard than of the requirements of safety and performance of medical devices. Contradicting this approach, AFAP requires that all ventures of safety must be addressed in the intent of the consumer and effectiveness of the product rather than capital gain of the corporation. Risks previously deemed 'negligible' may be ignored under the old standard but must be taken into account and included in risk analysis under the newer AFAP based standard. Under AFAP standards there are two defined justifications for the lack of implementation of risk preventative measures. The first indicates that the additional risk control will not provide additional support for the system, such as an additional alarm when a previous alarm is functioning. The second states that a risk control system does not have to be implemented if there is a more effective risk control that can not be simultaneously executed due to various scenarios such as spatial boundaries. By implementing this new standard of risk mitigation, companies must demonstrate that they have considered and implemented all necessary means of addressing risk of a product or developed system. In Australia the Work Health & Safety Act 2011 introduced the term So Far As Is Reasonably Practical (SFAIRP) based on the UK legislation. In some industry sectors the term SFARIP has become the common usage and can be used interchangeably with ALARP, but some people believe that SFAIRP and ALARP are two different legal tests.
Құқықтық дау
Еуропалық сотта екі жылдық сот процесінің нәтижесінде 2007 жылдың 18 қаңтарында SFAIRP принципі қолдау тапты. Егер сот шешімі осылай болғанда, ALARP принципінде көзделген қауіпсіздік тәуекелдерін басқаруға қатысты пропорционалды тәсілге күмән туғызатын еді.
A two year legal battle in the European Court of Justice resulted in the SFAIRP principle being upheld on 18 January 2007. Had the case been upheld, it would have called into question the proportionate approach to safety risk management embodied in the ALARP principle.
Көже диаграммалары
"Көлік диаграммалары" жоғары/кең жағында жоғары (әдетте қабылдауға болмайтын) және төменгі/тар жағында төмен (жалпы қабылдауға болатын) тәуекелдерді көрсетеді, ал олардың арасында "қабылданатын" немесе "ALARP" орналасады. Олар бастапқыда Денсаулық және қауіпсіздік басқармасы (HSE) тарапынан қауіпсіздік тәуекелдерін реттеуге арналған HSE-нің тәсілін көрсететін Тәуекелді қабылдау аясы (TOR) үшін әзірленген. ALARP принципі Ұлыбританияның денсаулық пен қауіпсіздік заңына сәйкес тәуекелдің барлық деңгейлеріне қолданылса, TOR аясы кейбір тәуекелдердің қандай пайдасы болса да қабылдауға болмайтындай жоғары, ал басқаларының маңызы жоқтай төмен екенін көрсетеді. HSE, реттеуші орган ретінде, әдетте осы жалпы қабылданатын тәуекелдерді азайту үшін қосымша шаралар қабылдамайды, егер оны іс жүзінде орындау мүмкін болмаса, бірақ міндетті тұлғалардың тәуекелдерді азайтуы керек екенін ескереді. Екі шектің арасында, тәуекелдерді бағалаудан өткізіп, ALARP деңгейінде ұстаса, оларды қабылдауға болады, осылайша пайдаға жетеді. Көлік диаграммалары кейде "ALARP үшбұрыштары" деп те аталады. Дегенмен, бұл шатастыруға әкелуі мүмкін, себебі олар ALARP принципінен гөрі Тәуекелді қабылдау аясын көрсетеді және ALARP заңды түрде тек қабылданатын аймақта ғана қолданылады немесе қабылданатын аймақтағы тәуекелдер автоматты түрде ALARP болып табылады деп түсіндірілуі мүмкін.
'Carrot diagrams' show high (normally unacceptable) risks at the upper/wider end and low (broadly acceptable) risks at the lower/narrower end, with a 'tolerable' or 'ALARP' in between. They were originally developed by the Health and Safety Executive (HSE) to illustrate their framework for the Tolerability of Risk (TOR), which set out the HSE's approach to regulating safety risks. While the ALARP principle applies at all levels of risk under UK health and safety law, the TOR framework captures the concept that some risks are too great to be acceptable, whatever the benefit; while others are so low as to be insignificant. The HSE, as regulators, would not usually require further action to reduce these broadly acceptable risks unless reasonably practicable measures were available, although they would still take into account that duty holders must reduce risks wherever it is reasonably practicable to do so. Between the two extremes, risks can be tolerated in order to secure benefits, so long as they have been risk assessed and are kept ALARP. Carrot diagrams are sometimes known as 'ALARP Triangles'. However, this can be misleading because they illustrate the Tolerability of Risk framework rather than the ALARP principle itself, and can be misinterpreted as meaning either that ALARP legally applies only in the tolerable region, or that risks in tolerable region are automatically ALARP.