Кіріспе

Сан-Франциско муниципалитеті (;), Филиппиннің Агусан-дель-Сур провинциясындағы 1-сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша халқы 80 760 адамды құрайды. Қала Агусан-дель-Сур провинциясының сауда және коммерция орталығы болып табылады. 2013 жылы Ұлттық бәсекеге қабілеттілік кеңесінің (NCC) мәліметі бойынша, Сан-Франциско 163 1-сыныпты муниципалитет арасынан "2012 жылғы Филиппиндегі ең бәсекеге қабілетті муниципалитет" атанды. Агусан батпақты жануарлар қорығының қорғалатын аймағына Сан-Франциско арқылы, Каимпуган және Нью-Висаяс ауылдарынан өтуге болады. Қала Алегрияның алып Тоуг ағашымен танымал, ол Сан-Францисконың көптеген жергілікті тұрғындары үшін ең қасиетті тайпалық ағаш саналады. Қала Іросин тас өнерімен де әйгілі, ол жүздеген жылдар бойы осы аймақтағы көптеген жергілікті отбасылардың қолөнер кәсібі болып табылады. Қаланың тастан жасалған көркемдік өнері мен қолөнерінің жоғары деңгейіне байланысты, көптеген ғалымдар оны ЮНЕСКО-ның шығармашылық қалалар желісіне ұсынуды ұсынады. Қаланың атауы көбінесе "Сан-Франс" деп қысқартылады, сондай-ақ "Сан-Франз" және "Сан-Франс" деп те жазылады.

Тарих

Сан-Францисконың құрылуы Агусан және Суригао-дель-Сур тарихымен байланысты. Сан-Франциско муниципалитетке айналғанға дейін, ол Гибонг ауданының бір бөлігі болды, сол кезде аудан басшысы Франсиско Катайло басқарды. Осы кезеңде ауданға Санта-Ана, Каимпуган, Эбро, Борбон, Ла-Каридад, Просперидад, Азпетеа және Лос-Аркос барриолары кірді, ал Санта-Ана – үкімет орны болды. Басқа барриолар сияқты, Санта-Анада бірнеше ситолар болды, соның ішінде қазіргі Сан-Франциско орналасқан Sitio Hagpa. Хагпа атауы манобо тілінен алынған "батпақты" деген сөзден шыққан, өйткені бұл сито Адлайан өзенінің жағасында орналасқан шағын ауыл болды және манобо тайпалары мекендеген. Агусан-дель-Сур провинциясының Минданаоның көп бөлігіне ашылуы президент Рамон Магсайсайдың үкімет кезінде болды, ол 1952 жылы Тас жол департаментімен алғашқы жол зерттеуін жүргізуді тапсырды. 1954 жылдың басында жол құрылысы басталды, бұл Минданао, Висайяс және Лусон провинцияларының әртүрлі жергілікті тайпалары мен қоныс аударушылардың көшіп келуіне жағдай жасады. Кейіннен Хагпа Сан-Франциско деп аталды. 1955 жылдың басында алғашқы жергілікті үкімет құрылды, Сан-Франциско муниципалды аудан ретінде құрылды. Франсиска Тесоро Самсон сол кездегі провинциялық губернатор Феликсберто Дагани тағайындаған алғашқы муниципалды аудан әкімі болды. 1959 жылдың 21 маусымында №2518 заң бойынша Сан-Франциско Агусан провинциясының ресми тұрақты муниципалитеті болып құрылды. Сол жылы муниципалитеттің алғашқы жергілікті лауазымдарына сайлау өтті, ал Пакито Фуэнтес алғашқы сайланған муниципалды мэр болды және үш мерзім бойы қызмет етті. Оның орнын вице-мэр Кресенсио Аусмоло иеленді, ол соңғы мерзімінің соңғы жартысында заң бойынша қызметін жалғастырды. Ресми муниципалитет ретінде құрылғаннан кейін сегіз жыл өткен соң, 1967 жылдың 17 маусымында №4979 заң бойынша Агусан провинциясы Агусан-дель-Норте және Агусан-дель-Сур провинцияларына бөлінді, Сан-Франциско соңғысының құрамына кірді. Агусан-дель-Сурдың үздіксіз өсуі Сан-Франциско муниципалитетінің дамуына да ықпал етті. Оның халқының өсуі кейіннен №5760 заң арқылы Росарио муниципалитетінің құрылуына жол ашты, бұл заң президент Диосдадо Макапагалмен 1969 жылдың 21 маусымында, Агусан-дель-Сур құрылғаннан кейін екі жыл өткен соң бекітілді. Нәтижесінде Сан-Францисконың бірнеше барриолары, соның ішінде Байуган III, Васиан, Санта-Крус, Кабаван, Кабантао, Марфил және Тагбаяган жаңадан құрылған муниципалитетке қосылды. Бюенасуэрте, Каимпоган, Паста, Лапиниган, Эбро, Нью-Висаяс, Байуган II, Борбон, Тагапуа, Писан, Санта-Ана, Хубанг, Алегрия, Сан-Исидро, Дас-Аган, Ладгадан, Лукак, Битан-Аган және Побласион барриолары, 1972 жылдың 31 желтоқсанындағы №86 қаулысына сәйкес, 39 253 гектар жерімен Сан-Франциско муниципалитетінің құрамында қалды. Кейіннен Ризал, Ормака, Мате және Кароос барриолары құрылып, қазіргі Сан-Францисконың 27 барангайының соңғы құрамын толықтырды.

География

Филиппин статистикалық басқармасы мәліметінше, муниципалитеттің жер ауданы Агусан-дель-Сурдың жалпы аумағының бөлігін құрайды.

Барангай

Сан-Франциско саяси тұрғыдан 27 барангайға бөлінген. Әр барангай пуроктардан тұрады, ал кейбіреулерінде сайтолар кездеседі.

Демография

2020 жылғы санақта Сан-Францисконың халқы 80 760 адамды құрады. Халық тығыздығы болды .

Экономика

Сан-Франциско – «Агусан-дель-Сурдың сауда астанасы», Агусан-дель-Сур провинциясының басты сауда және қызмет көрсету орталығы. Аймақтағы басқа өндіріс орталықтарына қатынайтын жолдардың тоғысқан жерінде орналасқан Сан-Франциско, провинция үшін тауарлар мен адамдарды таратудың маңызды нүктесі болып табылады. Сауда орталықтарының, қонақүйлердің, мейрамханалардың, байланыс және көлік инфрақұрылымының болуы Сан-Францисконы провинцияның оқу-конференциялық орталығына айналдырды және Магдивата тауының туризм саласын дамытуға ықпал ете отырып, туристер үшін танымал орынға айналдырды.

Көлік

Сан-Францискода Сан-Франциско көлік терминалы деп аталатын автобус терминалы бар. Бұл терминалдан Бакалавр экспресі, Давао метро шаттлы және GO Mindanao сияқты Давао, Бутуан, Суригао, Тандаг және Мангагойға бағытталған барлық ірі автобустар жүріп тұрады. Philtranco да Сан-Францискоға, сондай-ақ Пасай қаласынан және оған қызмет көрсетеді. Сан-Францискода джипни мен мультикаб деп аталатын тағы бір қоғамдық көлік түрлері де бар, олар Просперидад, Росарио, Талакогон және Баробоға қатынайды. Public Utility Van (PUV) көліктері де Сан-Францискодан Давао, Бутуан, Тандаг, Мангагой және Тагумға қатынайды.