Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық анархист (1812–1886)
American anarchist (1812–1886)
Стивен Перл Эндрюс (22 наурыз 1812 – 21 мамыр 1886) – американдық либертариандық социалист, жекешіл анархист, тіл білгісі, саяси философ, көңілді дауыспен құлдыққа қарсы шыққан аболиционист және еңбек қозғалысы мен жекешіл анархизм туралы бірнеше кітаптың авторы.
Stephen Pearl Andrews (March 22, 1812 – May 21, 1886) was an American libertarian socialist, individualist anarchist, linguist, political philosopher, outspoken abolitionist and author of several books on the labor movement and individualist anarchism.
Ерте өмір және еңбек
Эндрюс 1812 жылғы 22 наурызда Массачусетс штатының Темплтон қаласында дүниеге келді. Ол пастор Элиша Эндрюс және оның әйелі Энн Латроптың сегіз баласының ең кішісі болды. Ол Нью-Гэмпшир штатының Хинсдейл қаласында солтүстік-шығысқа қарай отыз бес шақырым жерде өсті. 1857 жылы Эндрюс Нью-Йорктегі Шығыс 14-ші және Стювесант көшелерінде Unitary Homes-ты құрды. 1860 жылдары ол пантархия деп аталатын идеал қоғамды ұсынды, бұл жаңа католик шіркеуімен тығыз байланысты ерікті үкіметке ие қоғам, және осыдан бастап ол универсология деп аталатын философияға көшті, ол барлық білім мен қызметтің бірлігін баса көрсетті. Ол сондай-ақ Карл Марксті алғаш ашқан және оның «Коммунистік манифестін» алғаш рет АҚШ-та жариялаған американдықтардың бірі болды. 1870 жылдары Эндрюс өзінің универсологиясымен қатар Джозеф Родс Бьюкененнің психометриясын да қолдады, ол априорлы білімнің эмпирикалық ғылымды дәл ғылым ретінде басып озатынын болжады. Эндрюс спиритизм діни қозғалысының да жетекшісі саналды. Анархосиндикалист Рудольф Рокер Эндрюсті Америка Құрама Штаттарындағы либертариандық социализмнің маңызды жақтасы деп атады.
Andrews was born in Templeton, Massachusetts on March 22, 1812, the youngest of eight children of the Reverend Elisha Andrews and his wife Ann Lathrop. He grew up thirty five miles northeast in Hinsdale, New Hampshire. In 1857, Andrews established the Unitary Homes on East 14 St. and Stuyvesant St. in New York City. By the 1860s, he was propounding an ideal society called pantarchy which is a society with a voluntary government strongly connected with a New Catholic Church and from this he moved on to a philosophy he called universology which stressed the unity of all knowledge and activities. He was also among the first Americans to discover Karl Marx and the first to publish his Communist Manifesto in the United States. In the 1870s, Andrews promoted Joseph Rodes Buchanan's psychometry besides his own universology predicting that a priori derived knowledge would supersede empirical science as exact science. Andrews was also considered a leader in the religious movement of spiritualism. Anarcho syndicalist Rudolf Rocker called Andrews a significant exponent of libertarian socialism in the United States.
Жеке тұлғаның егемендігі
Эндрюс өз жазбаларында жеке адамның егемендігі және оның саяси көзқарастарымен байланысы туралы сөздейді. "Қоғам ғылымы" еңбегінде ол былай дейді:
Andrews talks in his writings about the sovereignty of the individual and how it relates to his political views. In The Science of Society, he says:
Эндрюс жеке адамның егемендігін "бір-бірінің тәуелсіздігін мойындайтын елдер арасындағы өзара келісімді қарым-қатынастың негізі, дәл сол сияқты мемлекеттердің тең егемендігі – тең қарым-қатынастың негізі" деп есептеген.
Andrews considered the sovereignty of the individual to be "the basis of harmonious intercourse amongst equals, precisely as the equal Sovereignty of States is the basis of harmonious intercourse between nations mutually recognizing their independence of each other."
Жалақы теориясы
Эндрюс еңбек ноталарына негізделген әлеуметтік жұмыспен қамту және жалақы жүйесін қолдады. Эндрюс капиталистік жүйеде адамдар атқарған еңбегінің мөлшеріне сай жалақы алмайтынына сенді, ол былай деді:
Andrews supported a socialistic system of employment and wages based on labor notes. Andrews believed that in the capitalist system within which he was living individuals were not receiving a wage commensurate with the amount of labor they exerted, saying:
Эндрюс үшін "әділетті" жалақы алу – бұл "шығын қағидасы" бойынша төленуі керек, ол адамдар еңбегінен басқа біреудің алатын пайдасына емес, атқарған еңбегінің мөлшеріне сәйкес төленуі керек деп санайды (соңғысы "құн қағидасы" деп аталады). Бұл мәселені жеңілдету үшін, Джозиа Уоррен сияқты, ол еңбек ноталарын пайдаланатын экономиканы жақтады. Еңбек ноталары – еңбек сағаттарымен (еңбектің түрлеріне қарай қиындығы мен жағымсыздығы ескеріле отырып) белгіленген валюта түрі. Осылайша, қызметкердің жалақысын жұмыс берушінің қызметкердің еңбегін қаншалықты бағалайтыны емес, қызметкердің қанша еңбек еткені анықтайды. Осыған ұқсас себептермен Эндрюс адамдар капиталды қарызға бергені үшін пайыз төлеуі керек деп ойламады. Яғни, ол капиталды қарызға беруді қарыз беруші үшін еңбек немесе құрбандық талап ететін жағдай ретінде қарастырмады. Ол тауарлар мен еңбектерден алынған пайданың бағаның әділ өлшемі емес екенін айтты:
For Andrews, to be paid "justly" was to be paid according to the "Cost Principle" which held that individuals should be paid according to the amount of labor they exert rather than according to the benefit that another receives from that labor (the latter being called the "Value Principle"). To help make this simple, like Josiah Warren, he advocated an economy that uses labor notes. Labor notes are a form of currency marked in labor hours (adjusted for different types of labor based on their difficulty or repugnance). In this way, it is not how much the employer values the employee's labor that determines the employee's pay, but simply how much the employee has labored. For similar reasons, Andrews did not believe people should be paid interest for loaning capital. In other words, he did not see the loaning of capital as requiring any labor or deprivation on the part of the loaner. He insisted that the benefit received from goods or labor is not a just measure of price, writing:
Эндрюс Уорреннің еңбек құндылық теориясын ұстанды, сондықтан Эндрюстің жекешіл анархизмі экономикалық өзара көмекке негізделген жүйе болып саналады.
Andrews was following Warren's labor theory of value and hence Andrews' individualist anarchism is considered a form of economic mutualism.