Кіріспе

Сагай, ресми түрде Сагай қаласы (;) - Филиппиннің Негрос-Оксиденталь провинциясындағы 3-ші сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 148 894 адамды құрайды. Сагай Негрос-Оксиденталь картасында Негростың солтүстік ұшынан тілінген "балқыған мұздың конусы" пішінімен оңай танылады. Солтүстікте Асунсьон өтегі мен Висаян теңізімен, оңтүстікте Талисей қаласы мен Калатрава муниципалитетімен, батыста Кадис және Силай қалаларымен, ал шығыста Эскаланте қаласы мен Тобосо муниципалитетімен шектеседі.

Этимология

Қаланың аты осы өңірде кездесетін "сигай" деп аталатын жарты шар пішіндес қабықшадан шыққан.

Испан дәуірі

Сагай бастапқыда 1860 жылы лейтенант Франсиско Родригес және Базилио Кордова Буланон өзенінің сағасында қала құрғанда Аргуэльс деп аталды. Кейін испан губернаторының бұйрығымен қала Фердинанд Магелланның құрметіне Пуэбло-де-Магеллан (қазіргі Ескі Сагай) деп аталды. Сагай пуэбло статусына ие болғандықтан, сол кездегі ең жоғары қалалық лауазымды адам – капитан дель пуэбло болуға құқығы болды. Осы лауазымға испан губернаторы алғаш Эулалио Родригесті тағайындады. Одан кейін Грегорио Парреньо, сосын Педро Каталбас и Вильянуэва оның орнын басты. Филиппин революциясы кезінде Сагай тәуелсіздік үшін болған ұлттық күрестің сәтті аяқталуына үлес қосты. Бірақ, 1898 жылы ел басқа отаршылдық держава – Америка Құрама Штаттарының қолына өткен соң, Бірінші Филиппин Республикасы қысқа ғана өмір сүрді.

Америка кезеңі

1906 жылы екінші президент Бенджамин Адольфоның басшылығымен қаланың атауы ресми түрде Сагай деп өзгертілді. Атау осы аймақта кездесетін «сигай» деп аталатын жартылай шар пішіндес қабықшадан алынған. Америкалық ықпал Сагай өмірінің барлық саласына – саяси және мәдени тұрғысынан еніп кірді. Сагай тарихының осы кезеңінде құрлықтағы көлік теңіз жолына балама болды, бірақ жағалаудағы қауымдастық гүлденуді жалғастырды. Ағылшын тілінде білім беретін алғашқы мемлекеттік мектептер ашылды. Витоға тағайындалған алғашқы ағылшын тілі мұғалімі – Корнелио Паскуал аға болды. Американдық миссионерлер филиппиндық ағылшын тілі мұғалімдерін оқытуға жіберілді. Осыдан кейін, шамамен 1907 жылы, қазіргі Барангай Фабрика орналасқан жерде әлемдегі ең ірі ағаш өңдеу зауыты саналған «Арал ағаш компаниясы» құрылды. Сагайдың бай орман қорын қорғауға бағытталған шаралар қабылданса да, орманды қайта жаңарту бағдарламалары сәтсіз аяқталды. Кейіннен ескі ормандық жерлер көбінесе қант егістігіне, ал қалғаны жүгері егістігіне айналдырылды. Сагайдың орман ресурстарының азаюына байланысты ILCO – Филиппин 1975 жылы жұмылдырылып, кейін Хинобаға көшірілді. Үлкен өнеркәсіптік даму Сагайға үлкен серпіліс жасады: 1920 жылдары Лопез қант корпорациясы құрылды. Осы жылдары қант, копра, ағаш және балық аулау тұрғындар үшін маңызды табыс көзіне айналды. Сагайдың экономикалық өсуі Илоило, Гимарас, Себу және Бохолдан көшіп келгендердің ағынын күшейтті. Бұл Сагайды этникалық жағынан әртүрлі, бірақ еңбекқор Себуано және Илонгго халқының қорыту ыдысына айналдырды. Осы дамулармен сауда және өнеркәсіп гүлденді. Бұл екі саланың да алдында Лопездер, Куайконгтар, Жисондар, Гамбоалар және Васкездер сияқты ірі бизнесмендер мен өнеркәсіпшілер тұрды. Қант өнімінің өркендеуі Пьюилер, Николстер, Каталбастар және Тупастар сияқты «ескі отбасыларды» саладағы белсенділікке итерді, олар Мараньондар, де ла Паздер, Ибрадостар және Либоондарға тарады.

Екінші дүниежүзілік соғыс

Жапондықтар Сағайды басып алған кезде екі азаматтық үкімет болды. Жозе П. Лорелдің жапон ұлттық үкіметі кезінде Висенте Каталбас әкім болып тағайындалды, ал провинцияның қарсылық үкіметі, губернатор ретінде Альфредо Монтелибано аға басқарды, Томас Лондероны әкім етіп тағайындады, оның үкімет ордасы Ситио Балибагтың таулы аймағында орналасқан. Алайда олардың өкілеттігі 1945 жылдың басында филиппин және американдық күштердің бірігіп провинцияны жапондықтардан азат етуімен кенеттен аяқталды. Серхио Осменья президент болған кезде Теодоро Лопес аға Сағайдың әкімі болып тағайындалды. Қысқа мерзімде Лопес жергілікті биліктің әкімшілік құрылымын қайта жаңғыртуға күш салды. Филиппин одақтық армиясының 7-ші, 72-ші және 75-ші жаяу әскер дивизияларының, сондай-ақ Филиппин полициясының 7-ші полкінің бірнеше жүз мың сарбазы мен офицері 1945 жылы Сағай қаласын жапондықтардан азат етіп, қайта басып алды. Зауыттар қирады, экономика тоқырады. Барангай Параисодағы Эусебио Лопес ескерткіш мекемесі тұтқынға алынған филиппин сарбаздары мен американдық ұшқыштар мен сарбаздарды қамауға алу орны болды. Бұл сонымен қатар жапон императорлық әуе күштерінің төртінші ұшу дивизиясының штабы ретінде де қызмет етті, оның әуежайы Барангай Малубондағы Пула Бунглас ауданында орналасқан. Соғыстың соңғы күндері жапон императорлық әуе күштерінің төртінші ұшу дивизиясы камикадзе немесе өзіне-өзі зиян келтіруші бөлімдерді ұйымдастырды, олар осы жерде де, Баколодта да орналастырылды. Кейіннен үшінші полк өзіне-өзі зиян келтіру корпусы ретінде белгілі болды, оны майор Цунехару Сирай басқарды, ал капитан Тетсузу Кимура оның штаб бастығы болып тағайындалды. Оның 59 ұшқышы мен экипажының 30-ы Лейте шығанағы шайқасында қаза тапты, онда олар камикадзе ұшқыштары ретінде маңызды рөл атқарды. Барангай Малубонның Пула Бунглас ауданы төртінші ұшу дивизиясы үшін жапондықтардың қону алаңы болды. Бұл сонымен қатар жапон тыңшылары партизандар немесе олардың серіктестері деп анықтаған жергілікті сарбаздар, партизандар мен азаматтарды шұңқыр қазуға мәжбүрлеп, содан кейін жазалап, көметін орын болды. Ескі тұрғындар мұнда шамамен 1542 адам жерленгенін айтады. Барио 3 пирси, Фабрика Инсулар Ламбер компаниясынан Жапонияға жіберілетін өңделген ағаштарды тасымалдау пункты және соғыс жылдарында жапондық жабдықтау кемелерінің тоқтау орны болды. Барангай Тадлонгтағы Игланггам көпірі жергілікті сарбаздар, партизандар мен бейбіт тұрғындардың өлім жазасына кесілген жері ретінде танымал. Бұл жерге сонымен қатар кері шегінген жапондық сарбаздар конфискацияланған ақшаны, әсіресе бетон блоктарға салынған күміс песо монеталарын тастаған жер деп есептеледі. Балибаг төбесі, Лопес-Жаена - Лондон әкімі басқаратын Сағайдың қарсылық үкіметінің орналасқан жері болды. Соғыс кезінде бұл орын табуан немесе базар ретінде де белгілі болды, ал 1944 жылы жапондық сарбаздар тобы 27 үй сақшысын немесе "толтог" партизандарын өлтірді. Жапондықтар өлтіргеннен кейін бүкіл аумақты өртеп, сарайларды және қаза тапқандарды өртеді. Каталба басқаратын жапондық "қуыршақ" үкіметі Параисодағы Орталық Лопестің Үлкен үйінде құрылды. Жапондық казарма мен бақылау бекеті орнатылды. Үйдің аумағында жапондық зениттік қару әлі де табылған. II Барангай Побласионда жапондық "нөлдік" ұшақтары соғыстың соңғы күндерінде халықтың сумен қамтамасыз етілуін жою мақсатымен оқпен тесілген іздер қалдырды. 60 мм-лік пулеметтерден қалған тесіктер су резервуарында өшпес із қалдырды. Лейтенант Доминандор Гаерланның басшылығымен USAFFE (АҚШ-тың Қиыр Шығыстағы әскерлері) оқу орны Танноннон қаласында, Барангай Фабрикада Лопес Кабаяоның ата-бабаларының үйінде құрылды. 1942 жылдың 26 шілдесінде АҚШ президенті Франклин Д. Рузвельт Филиппинде ұлттық жұмылдыруға бұйрық берді, ал 1942 жылдың 23 тамызында Филиппин армиясы штабының 4 тамыздағы бұйрығымен Негростағы резервтегілердің бірінші тобы кезекке шақырылды және олар осы жерде жаттықтырылды. Аталған жұмылдыру лагерінде тіркелген алғашқы топ 71-ші жаяу әскер полкі болды.

Соғыстан кейінгі кезең

Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін өткен алғашқы сайлауда Хосе Б. Пуэй аға және Амалио Куева аға тиісінше қала әкімі және қала әкімінің орынбасары болды. Бірақ, көп ұзамай қала әкімі Пуэй Негрос Оксиденталь облыстық кеңесінің мүшесі болып тағайындалды, сондықтан қала әкімінің орынбасары Куева қала басшылығын өз қолына алды. Оның бастамасымен үкімет орталығы қазіргі Далусанға көшірілді. Бұл көшіру теңіз жолдарының маңыздылығының төмендеуіне және құрлықтағы көліктердің даму мен өркендеудің қозғаушы күші ретінде қабылдануына ықпал етті. Ескі Сагай (бұрынғы үкімет орталығы) – жағалаудағы ескі елді мекен, ал Далусан – жаңадан салынған тас жол бойындағы жер. Көшіруге Дона Розарио Купер және Клейтон Николстың ұрпақтары қала құрылысы үшін жер сыйлағандары мүмкіндік берді. Жақын арада мектептер, базарлар мен сауда орындары ашылды. Пуэй 1953 жылы бірінші округтен конгрессмен болып сайланғанға дейін облыстық кеңес мүшесі болып қызмет етті. 1950 жылдардың соңында екі Сагайлық саясаткер Негрос саясатының алдыңғы қатарында болды: Хосе Б. Пуэй аға (1953-1957 жылдары конгрессмен) және Альфредо Э. Мараньон аға (1956-1959 жылдары кеңес мүшесі). Бұл Сагайға облыстық және ұлттық көмек көрсетілгенін білдірді. Көптеген жолдар мен мектеп ғимараттары салынды, Инсулар ағаш компаниясының кесілген ормандық жерлеріне кокос пальмалары мен қант қамысы отырғызылды. Барангай Батоның жанындағы Шерман төбесінде сапасы жоғары кремнийдің мол қоры бар екені анықталды. Теңіз өнімдеріне деген сұраныстың артуы балық аулау өнеркәсібінің ең жақсы жылдарын әкелді, ал Сагайдың жағалау сулары осы сұранысқа жауап бере алды. Қала халқы 60 мыңнан асты, кірістер де артты. Қала әкімі Амалио Куевадан кейін Терезо Каной, Бруно Куева аға және Квинтин Каталбас келді. 1963 жылы Хосе Х. Пуэй кенже Сагай қаласының әкімі болып сайланды. Кірістер артуын жалғастырды. Көптеген мектептер салынды, қала астанасына барған жолдар жаңартылды. Тиімсіз электр жүйесі жаңаланды, өрт сөндіру құралдары мен полиция бөлімшелері жаңғыртылды. Осы кезеңде Альфредо Мараньон аға Сагайда фермерлерге бір бөлігі тиесілі болатын тағы бір қант зауытын салу туралы ойға келді. Ол қолдау үшін үгіт жүргізді, бірақ тіпті жақын достарынан да қарсылық көтерілді. Дегенмен, оның идеясы 1967 жылы, ол қайтыс болғаннан кейін көп ұзамай, Sagay Central Inc. құрылғанда іске асты. Мараньонның арманы президент Фердинанд Маркос пен Филиппин Ұлттық Банкінің президенті Роберто С. Бенедиктоның көмегімен орындалды, олар Сагай үшін ортақ көзқарасқа ие болды. Барангай Батодағы жаңа қант зауытының арқасында жаңа жерлер ашылып, қант қамысы егілді. Бүгінде жаңа қант зауыты жүздеген шағын фермерлерге пайда әкелуде. Сол кездегі қала әкімі, конгрессмен және Негрос Оксиденталь облысының губернаторы Альфредо Г. Мараньон 1972 жылы Сагайдың саяси басшылығын өз қолына алды. Оның басшылығымен Сагай жаңа қалалық әкімшілік ғимараты, қалалық спорт залы, мал аукционы, бірнеше барангайлар үшін қоғамдық базарлар және Вито және Ескі Сагай барангайларындағы қалалық кемежайларға ие болды. Ол 1978 жылы Сагай су арнасын ұйымдастырды. 1979 жылы қалалық қызметкерлерге арналған қалалық үйлерді сатып алуға қол жеткізді. Бұл жетістіктер Сагайды бірінші C класты муниципалитетке айналдыруға көмектесті (барлық Негроста ең жоғары деңгей). Ол кездегі қала әкімі Альфредо Г. Мараньонның неміс Osterholz ауданымен демеушілік келісімшартты табысты келісуі оның ең маңызды жетістігі болды.

Қалалық аудан

Сагай муниципалитетін Негрос Оксидентал облысының құрамдас қаласына айналдыру туралы» №6543 заң жобасын конгрессмен Альфредо Г. Мараньон 10-шы конгресс кезінде әкім Жозеф Г. Мараньон мен вице-әкім Фортунато С. Хавелосаның ықпалымен жазды. Заң шығару процесі аясында 1996 жылдың 22 ақпанында Сагай қаласында халыққа есеп беру өтті. 1996 жылдың 3 мамырында сенатор Рауль Роко қала мәртебесіне берілген Сенат заң жобасының №1191 нұсқасын ұсынды. 1996 жылдың 11 маусымында президент Фидель В. Рамос RA8192 заңына қол қойып, осымен Сагай қаласының жарғысын бекітті. 1996 жылдың 10 маусымында тұрғындар RA8192 заңын мақұлдап, Сагайды ресми түрде Сагай қаласы деп жариялады.

География

Сагай қаласы Баколодтан алыс.

Андрес Бонифасио

Андрес Бонифасио 60-шы жылдардың соңында бариоға айналды; бұрын Sitio Maasin деп аталған. Бұл Барио Витоның ең ірі сайтосы болды және әк тастары мен кең жер көлемі арқасында үлкен кіріс көзі болып табылды. Андрес Бонифасионың Витодан бөлінуі Карлос және Элеа Каной Эсперансилла отбасының барио және мектеп жерлерін сыйға беруі арқасында іске асты. Филиппин қаһарманының құрметіне жаңа барионы Андрес Бонифасио деп атауды ұсынған Каной Эсперансилла болды. Бұл аймақ сонымен қатар табиғи және қолмен жасалған үңгірлерімен де белгілі.

Бато

1929 жылы Бато, сол кезде орманды және сирек қоныстанған жер, ішкі аймақтардың тұрғындары жиналатын орын болды. Бұрын "табу" деп аталатын жер болған, онда ішкі аймақтардан келген адамдар Himoga an өзені жанындағы кеңістікте әтеш айқастыру (tari) немесе жылқы күресі сияқты ойын-сауықтармен айналысқан. Үлкен тас ("bato") сол жердің белгісі болған. Адамдар осы "табу" күнін өнімдерін сатуға немесе айырбастауға арнаған. Осы жерде тұратын азаматтар үшін бұл кеңістік демалыс орны ретінде де пайдаланылған. Демалуға немесе экономикалық мақсатпен келгендер үлкен тасқа орай осы жерді Бато деп атаған.

Бавария

Баварияда бұрын қалың орман болған, онда жабайы шошқалар және басқа да жабайы жануарлар көптеп кездесетін. Ол Шерман төбесінің етегінде, оңтүстік-батыс бөлігінде орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Филиппин үкіметімен жасалған концессия шарты бойынша, Инсулар Ламбер Ко компаниясының жұмысшылары алып ағаштарды кесіп түсірді. 1932 жылы шамамен Фаусто Бавьера есімді кәсіпкер бұл аймақты тазартып, каингин жасап, түйнек жемістер, күріш, маниок және басқа да дақылдарды отырғызды. Кәсіпкер болғандықтан, ол ратан, хагная және балао сияқты өнімдерді жинап, Сагайдың дамыған Параисо ауылында сатты.

Булан

Испандықтар келгенге дейін ауылда бір-біріне тәуелсіз және жауырысқан түрлі христиан емес тайпалар тұрған. Барангай Буланонның танымал тарихы 1880 жылы испан конкистадоры екі үлкен өзеннің жанында христиан емес филиппиндіктердің алғашқы қонысын құрған кезде басталды. Ауылға бастапқыда осы елді мекенді құрған Аргуэльс әкесінің құрметіне ат қойылған. Кейін бұл жер алғашқы пуэблоға айналды.

Химогаан алабы

Campo Himoga аты Insular Lumber Co. (ILCO) қызметкерлерінің «campo» деген сөзінен шыққан, ол қызметкерлер үшін тұрғын үйлер, асхана, қойма және локомотив су багі салынған лагерьді білдіреді. «Himoga» атауы сол жерден өтетін өзеннің атынан алынған. Дәл айтқанда, Campo Himoga – еңбекшілердің тұрақты тұратын лагері. 1935 жылы лагерь құрылысын аяқтағаннан кейін, азаматтық саналы азамат Симеон Темпладо лагерьдегі барлық ата-аналарды балалары үшін мектеп ашуға көндірді, және олар бірлесіп мектеп ғимаратын салды. Кейін олар Ата-аналар мен мұғалімдер қауымдастығын құрды, оның президенті Темпладо болды. Оның басшылығымен қауымдастық Сагай жергілікті үкіметінен мектеп және қоғамдық алаң үшін төрт гектар жер беруді сұрап қаулы қабылдады. Бұл қаулы Сагай жергілікті үкіметімен Жер басқармасына жіберілді, ол кейіннен ұсынысты мақұлдады және жерді зерттеу жұмыстары жүргізілді. Зерттеу аяқталғаннан кейін, қауымдастық тағы бір қаулы қабылдады, онда Campo Himoga-ны Сагайдың ауылдық округі ретінде жариялау туралы өтініш жасалды. Бірнеше айдан кейін Сагай муниципалитеті ұсынысты мақұлдады және Campo Himoga-ны Сагайдың жаңа ауылдық округі деп жариялады.

Colonia Divina (Құдайлық колония)

1957 жылы зейнеткерлік жасқа шыққан дінбасы доктор Роберто Г. Махилум, «ұстаз және әке» деп аталып, Киелі Үштік діни ұйымының негізін қалаушы – заңды түрде ALAPH DIVINE TEMPLE деп танылған, Филиппин Республикасының заңдарына сәйкес құрылған және ұйымдастырылған, Киелі Үштік ілімін үйреткен ол, өзінің ізбасарларының бір тобымен бірге Барангай Кампо Сантьяго маңындағы Колония Дивина деп аталған жерге қоныс аударды. 1963 жылдың 2 мамырында Сагай муниципалды кеңесінің №59 қаулысы арқылы Негрос-Окзидентал провинциялық кеңесіне Колония Дивинаны ресми бекітілген ауыл деп жариялау туралы өтініш жолдады. Содан кейін, 1963 жылдың 19 шілдесінде Негрос-Окзидентал провинциялық кеңесінің №614 қаулысымен Колония Дивина ресми бекітілген ауыл мәртебесін алды.

Фабрика

FABRICA атауы ағаш өңдеу фабрикасы немесе аралына қатысты. Әңгімеге сүйенсек, бір топ американдық/еуропалық саяхатшылар осы жер туралы сұрағанда, жергілікті тұрғындар жай ғана "Pabrica" деп жауап беріпті (не сұралып тұрғанын дәл білмей). Бірақ, американдық акцентімен "Pabrica" орнына олар "FABRICA" деп айтқандықтан, осы жер содан бері осы атпен белгілі болды.

Генерал Луна

Барангай генерал Лунаның жазба тарихы 1929 жылы, «Инсулар Ламбер» компаниясы аймақта орман шаруашылығын бастаған кезде басталды. Адамдар да соңынан еріп, жерді тазалап, күріш пен жүгері екті. Ірі алқаптарды тазалаған отбасылар – Дункаралар мен Пиккиолар. Олар тазалаған жерлерінің бір бөлігін үкіметке барангай және мектеп орны үшін сыйға берді. Кейін жаңа барангайға Филиппиннің көрнекті қаһармандарының бірі генерал Лунаның есімі берілді.

Лопез Жаена

Лопес-Жаена бараңгайы Сагайдың шығыс бөлігінде орналасқан. Бараңгай тарихы 1902 жылға дейін жетеді, ол өте шағын елді мекен ретінде бастау алды. Шетелдік миссионерлер келіп, бұл жердің сирек қоныстанған екенін анықтады. Бұл аймақ үлкен ағаштар мен орманмен жабылған болатын. Алғашқы тұрғындардың бірі Педро Пакулба есімді адам болды және ол осы жердегі ең құрметті тұлға саналды. Ол бұл жерге ел тарихына зор үлес қосып, белгілі болған Ілонгго батыры Грациано Лопес Жаенаның құрметіне "Лопес Жаена" деп ат қойды. Миссионерлер халықтың өміріне, әсіресе білім беру және дін салаларында маңызды өзгерістер әкелді. Сол кездегі халық басшысы "Cabeza del Barrio" деп аталды. Білім беру оларға өмір жағдайларын жақсартуға мүмкіндік берді. Мектеп ашылды, ал алғашқы мұғалімдердің көпшілігі миссионерлер болды. Барлық басшылар осы жерді үлкен елді мекенге айналдыруға өз үлесін қосты. Әртүрлі диалекттер араласып кетті. Көптеген адамдар осы жерде тұрақты түрде қоныстанды. Феликс Родильядо басшылығымен, ол сол кезде Барио лейтенанты немесе Teniente del Barrio болған, бұл бараңгай Сагайдағы ең таза барио деп танылды.

Малубон

"Malubon" термині – күріш өсіруге жарамды, кең, ақ жазық жерді білдіретін негриттік этностың атауы. Бұрынғы Insular Lumber Company (ILCO) компаниясының ағаш өңдеу желісінің бір бөлігі ретінде Малубон тығыз орманды аймақ болған. Орман ағаштарын қарқынды кесуден кейін, ILCO әлі орманды жоталарға көшіп, Малубонды ауыл шаруашылығына арналған жер ретінде қалдырды, ол қоныс іздеушілер мен шаруалар үшін өте тартымды болды. 1939-40 жылдары Малубон ресми түрде Фабрикадан бөлініп, жеке барио болып құрылды. Ондағы балалардың білім алу қажеттіліктерін қанағаттандыру үшін мектеп ашылды.

Макияж жасау

Көп жылдар бұрын Сағайдың төбелі-толқынды жайлауларында шағын елді мекен орналасқан еді. Бұл жер тығыз өсімдіктер мен ағаштарға толы болды, адамдар осы жерге келіп, кейіннен осында қоныстанды. Алғаш көшіп келгендер бұл жерді Саплад деп атады. Кейіннен, қоғамдық ойлы адамдардың күш-жігері арқасында мектеп салынды, бұл одан да көп адамдарды қоныстануға және жерге ие болуға ынталандырды. Алғашқы қоныс аударушылардың бірі – Филиппин қарулы күштерінің мүшесі және кейіннен барио лейтенанты болған Криспин Макуилинг еді. Халық оның басшылығын құрметпен қабылдады, өйткені ол жақсы басшы болды және олар оның құрметіне бұл жерді Макуилинг деп атады.

Молокабок

1880 жылы аралға алғаш қоныс аударған Абонг ағайындары болды, оларды Эусебио Абонг бастады, ол Капитан Себио деп кеңінен танымал болды. Олар Сикогон аралынан, Карлес Илоилодан келген тәжірибелі балықшылар еді. Сол кезде аралдың толық аты болмады. Капитан Себио өзінің ағалары Франсиско мен Атонгпен бірге аралды тазалап, оның жерін шөптерін жаюға пайдаланды. Олар аралды өздері арасында бөлісіп, қоныстанды, ал жиналуға ең қолайлы орын Атонгтың жері болды, оны олар Кангатонг деп атады – бұл себуан тілінде «Атонгтың жері» деген мағынаны білдіреді. Кангатонгта үлкен Мокабок ағашы өсті, онда көшпелі балықшылар көбінесе демалысқа тоқтайтын. Аталған Мокабок ағашы – сол кезде емдік қасиеттерімен танымал мангрдың бір түрі еді. Содан кейін Франсиско аралдағы осы түрдің көптігін ескере отырып, аралға Мокабок деп атауды ұсынды. Бірақ испандық билік Мокабокты дұрыс айта алмағандықтан, олар «ло» буынын қосып, Молокабок деп атады. Сол кезден бері бұл жер Молокабок деп аталып келеді және қазір жағалауында мангр ағаштарының түрлі-түрлі түрлері мен батыл қабықшалардың жиналу орындарымен белгілі.

Ескі Сагай

Сагайдың жазылған тарихы 1860 жылдарға дейін жетеді, сол кезде лейтенант Франсиско Родригес және Базилио Кордова Буланон өзені деп аталатын өзеннің сағасында шағын елді мекен құрды. Сол кездегі елді мекен Аргуэль деп аталды. Уақыт өте келе елді мекен гүлденіп, қаланың орталық бөлігіне айналды. Аргуэль қала құрылғаннан бастап шамамен он жыл бойы аймақтағы сауда мен тауар айналысының орталығы болды. 1870 жылы испан губернаторы қала орнын теңіз жағасындағы ірі әрі дамыған қауымдастыққа көшіруге бұйрық берді. Бұл жерге “Магеллан қаласы” деген ат берілді, қазіргі Барангай Олд Сагай осы жерде орналасқан. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін үкімет орталығы қазіргі Побласионға, Далусанға көшірілді, бірақ барангай Сагай деген атауын сақтап қалды, ал “Олд” префиксі жағалаудағы ескі елді мекенге сілтеме жасайды.

Демография

Сагай қаласының тұрғындары негізінен хилигайно және себуано тілдерінің қоспасымен сөйлейді. Тагалог және ағылшын тілдері мектептерде, іскерлік ортада және мемлекеттік кеңселерде кеңінен қолданылады.

Үкімет

2007 жылғы сайлауда Альфредо Мараньон-младший мэр болып сайланды, ал оның вице-мэрі Лео Рафаэль Куева болды. 2010 жылғы сайлауда Лео Рафаэль Куева Кент Жавелоса вице-мэрімен бірге мэр болып сайланды. Қазіргі мэр – Альфредо Д. Мараньон III, бұл сол кездегі губернатор Мараньон-младшийдің ұлы, ал вице-мэр – Нарсисо Л. Жавелоса-младший.