Кіріспе
Сан-Карлос қаласы (филиппин. San Carlos) – Филиппиннің Негрос-Оксидентал провинциясындағы екінші сыныпты құрамдас қала. 2020 жылғы халық санауы бойынша, қаланың халқы 132 650 адамды құрайды. 1960 жылғы 1 шілдеде №2643 Республикалық заң мен 1960 жылғы №685 Президент жарлығына сәйкес муниципалитет қала мәртебесіне көтерілді.
San Carlos, officially the City of San Carlos (; ; ), is a second class component city in the province of Negros Occidental in the Philippines. According to the 2020 census, it has a population of 132,650 people. The municipality's status was elevated to city on July 1, 1960, per Republic Act No. 2643 and Presidential Proclamation No. 685 s. 1960.
Испанияға дейінгі және испан отарлауы
Сан-Карлос қаласы бұрын Набингкалан деп аталатын, оның аты Набингкадан шыққан, ол осы аймақтағы Негрито елді мекенінің басшысының қызы, ол 17 ғасырдың басында барионы басқарған. Ол өзінің сұлулығымен, зиялы деңгейімен және дене күшімен танымал болды. Оның қайтысынан кейін халық екі жыл бойы аза тұтып, оның есімін мәңгі есте сақтау үшін бариоға оның атын берді. Кейіннен бұл елді мекенді Себу провинциясының Бадиан қаласынан келген Карлос Апурадо сатып алды, ол және басқа да пионерлер осы елді мекенді гүлденген христиандық ауылға айналдырды. 1856 жылы Буглас (Негрос) аралы, Испания империясының саяси-әскери провинциясы ретінде, екі провинцияға бөлінді: Илоилоның батыс Негросы және Себудың шығыс Негросы. Набингкалан Илоило провинциясындағы Калатрава муниципалитетіне қарасты. Испан кезеңінде аралдағы алғашқы саяси-әскери губернатор Дон Эмилио Саравия барионың атын өзгертті және оны пуэбло деп жариялады. 1895 жылы Калатрава муниципалитетіне қарасты миссия құрылды, бірақ 1891 жылдан бері дін қызметкері тағайындалған еді. Ол кездегі тұрғындардың саны 1100 адамды құрады, олар қазіргі ауыл орналасқан жағалауда емес, таулы аймақтарда тұрды. Миссияға Педро Чивите дін қызметкері тағайындалды. Революция кезінде ол тасталды, ал 1904 жылы Еусебио Вальдеррама әкесі оны басқарды. Анхель Кинтана, Хуан Лоренцо және Висенте Васкес әкелердің көмегімен Гиухулнганнан Эскалантеге дейінгі жағалаудағы барлық қалаларға қызмет көрсетілді. Содан бері оны дін қызметкерлері басқарып келеді. 1925 жылғы шіркеу жылнамасына сәйкес, 1897 жылы кедей және сиреп қалған ауыл сол кезде Негрос Оксидентальдағы ең маңызды қалалардың біріне айналды. Сол жылы қалада шамамен 30 000 адам тұрды. Жердің құнарлылығын байқаған испандық фермер кішкентай қызылша фермасын құрып, жерді өңдеуді бастады. Жақсы нәтижелерге қол жеткізгендердің саны артып, басқалар да жерді өңдеуге қосылып, заманауи машиналар орнатылды, нәтижесінде аралдағы ең өнімді ауылдардың біріне айналды. 1889 жылы төрт, ал 1897 жылы 16 иелік болды, олардың көп бөлігі испандықтарға тиесілі болды. Сонымен қатар, Калатрава қаласы да құрылды. Сан-Карлос жылдар бойы дамыды, бірақ 1890 жылы Негрос аралы Негрос Оксиденталь және Негрос Ориентал провинцияларына бөлінген кезде ауыл пуэбло мәртебесін жоғалтты. Ауыл Калатраваның (Хилуб анг) арабалы немесе бариосы ретінде тіркелді.
Американы отарлау
Американың Филиппинді басып алуының алғашқы жылдарында халықтың экономикалық және әлеуметтік өмірінің қарқыны ірі жер иелері мен жазық жерлердегі испандықтардың әрекеттерімен анықталды. 1903 жылы филиппиндіктерге алғаш рет өздерінің басшыларын сайлауға мүмкіндік берілді. 1912 жылы қант зауыты салынғаннан кейін халықтың экономикалық жағдайы едәуір жақсарды. Дегенмен, 1925 жылға дейін саяси қызмет Калатравамен тығыз байланыста болды, содан кейін муниципалитет құрылды. Сан-Карлос қаласындағы Сан-Карлос диірмен компаниясы Филиппиндегі алғашқы және жалғыз заманауи қант диірмендерінің бірін салды және қант құмырсын өсірумен және қант өндірумен айналысады. Диірменнің қуаты күніне 1000 тонна қант құмырсын өңдеуге жетеді, нәтижесінде 125 тонна центрифугалық қант шығады. Ол 1913 жылдың соңында шамамен бір миллион долларға аяқталды, ал алғашқы қант құмырсы 1914 жылғы егістіктен алынды. 1903 жылғы Филиппин комиссиясының шешіміне сәйкес, муниципалитет қазіргі аумағынан және Калатраваның аумағынан тұрады, ал муниципалитет әкімшілігінің орталығы Сан-Карлос қаласында орналасқан. 1920 жылы муниципалитетке Антабаян, Кубай, Эускаса, Лук, Малаламбан, Сан-Хуан, Санта-Филомена, Ситио-Банатик, Тигбон және Варкония барриолары кірді. Бірінші дүниежүзілік соғыс Сан-Карлос халқын қант өндіретін дақылдарды көбірек өсіруге ынталандырды. 1917 жылғы қарулы келісімге қол қойылғаннан кейін, көбірек қант өндірген фермерлердің байлығы олардың бұрын-соңды көрмеген қанттың жаңа бағасының арқасында едәуір артты. Соғыс кезінде муниципалитеттен көптеген ер адамдар АҚШ үшін ерікті түрде соғысқа қатысты, бірақ бірнеше айдан кейін қарулы келісімге қол қойылғандықтан үйлеріне қайтарылды.
Демография
Себуано Сан-Карлос қаласында басым тіл, одан кейін хилигайнон тілі келеді. Екі тіл де қалалық және ауылдық аймақтарда түсініліп, қолданылады. Ағылшын тілі және белгілі бір деңгейде тагалог тілі де, әсіресе қалаларда сөйленіп, түсініледі.
Экономика
Сан Карлос Solar Energy компаниясы қалада орналасқан, солтүстігінде орналасқан SaCaSol I күн электр станциясының иесі, қазіргі уақытта Филиппиннің ең ірі жұмыс істеп тұрған күн электр станциясы.
Туризм
Пинтафлорес фестивалі қаланың мәдени өзіндігі мен дәстүрді іздеу ниетінен туындады. 1992 жылы Nabingkalan Tattoo Festival және Гүлдер биі сияқты екі шараны қала мерекесінің басты оқиғалары ретінде сәтті өткізгеннен кейін, екі ұғымды біріктіру идеясы, қаланың өзіне тән деп есептелетін бір ұсыныс жасауға бастады. Осы идея бүгінде аймақтағы ең танымал көше билері фестивальдерінің біріне айналған Пинтафлорес фестивалінің бастауы болды. Пинтафлорес атауы испан тіліндегі pintados – Набинкалан тату фестивалінің түйсігі, және flores – Гүлдер биінің тақырыбы сөздерінен құралды. Пинтафлорес көше биі мен ритуалдық бәйге жыл сайынғы фестивальдің басты оқиғасы болып табылады. Онда өмір мен өлім, жақсылықтың зұлымдыққа жеңісі, халықтың алғыс айтуы мен қуанышы, мол береке мен жетістік туралы ырғақты билер мен би драмалары көрсетіледі. Пинтадо дәстүріне сәйкес, бишілердің беттеріне, қолдарына, денелеріне және аяқтарына гүлдер салынып, адам мен оның қоршаған ортасына деген алғысын білдіреді. Көше биі қалалық сарайда орындалатын би ритуалымен аяқталады. Әртүрлі би қадамдары мен музыкалық сүйемелдеу бәйгенің қызықтылығын арттырады. Ритуалдың тағы бір бөлігі – хореографиялық бишілер жасаған гүлдердің композициясы. 1993 жылғы қаңтарда Себу қаласында өткен Синулог фестивалінде Colegio de Santo Tomas – Recoletos орта мектебінің оқушылары еркін интерпретация номинациясында тәжірибелі қатысушыларды жеңіп, үшінші орынды иеленді. Сол жылдың сәуір айында топ Нигрос-Оксидентадағы провинциялық мәдени фестиваль – Панаад Са Негроста чемпион атанды. II және Кесон аудандарынан қатысқан Пинтафлорес көше биі тобы 1996 жылы Панаад Са Негроста бірінші жүлдені жеңіп алды. Сол топ, Ермита ауданының қатысуымен, 1997 жылы тағы да чемпион атанды және 1998 жылғы Синулог фестивалінде бесінші орынды иеленді. 1998 жылғы Панаад са Негроста Пинтафлорес тобы Пунао және Палампас аудандарынан, сондай-ақ қалалық ауруханадан келген бишілерден құралды. 1999 жылғы фестивальде бастауыш сынып оқушыларымен ұсынылған топ жеңіске жетіп, төрт жыл қатарынан фестивальдік іс-шарада жеңіске шыққандығы үшін Атақ залы сыйлығын жеңіп алды. Көше биінде өзінің есімін қалыптастырған Пинтафлорес 1996 жылы Илоило қаласында және 1997 жылы Роксас қаласында аймақтағы ең жақсылардың қатарында, ал 1999 жылы Канлаон және Викториада провинциядағы ең жақсылар ретінде би биледі. 1996 жылы бастауыш сынып оқушылары арасында көше биі мен ритуалдық бәйгеден тұратын "Пинтафлорес Бата" байқауының басталуымен Пинтафлорес бишілерінің жаңа буыны пайда болды. Бес жылдық тарихында көптеген жүлделерді, соның ішінде Панаад са Негрос Атақ залы сыйлығын жеңіп алғаннан кейін, Пинтафлорес сөзі, Даан Са Каунларан және Homelot бағдарламасы сияқты, Сан Карлосенос шығармашылығының тағы бір символына айналды.
Көлік
Педикабтар мен мототрициклдер қала ішіндегі кең таралған көлік түрлері. Қалааралық сапарларды автобустар мен джипнилер жүзеге асырады. Жергілікті ауттригерлер мен насостық қайықтар Сипавай аралына және одан сапарларды қамтамасыз етеді. Қалаға сондай-ақ Себудың Толедо қаласына бағытталған RO RO паромдық қызметтері де қызмет көрсетеді. Қала Филиппиннің автомобиль жолдары жүйесінде N69 нөмірімен белгіленген Негрос Окчиденталь Экотуризм тас жолының бастапқы нүктесінің бірі болып табылады. Тас жолдың екінші ұшында Баколод қаласы орналасқан, ол шамамен 2 сағаттық қашықтықта.
Белгілі тұлғалар
Қаланың тарихындағы тағы бір маңызды оқиға – 1996 жылғы 27 тамызда қалада президент Фидель В. Рамостың министрлер кабинетінің отырысы өткені. Бұл Сан-Карлосты президенттік кабинет отырысын қабылдаған алғашқы құрамдас қала етті. Сырттай танымал актриса Ассунта де Росси, сол кездегі депутат Жюль Ледесмаға үйленгеннен кейін қала тұрғыны болды. Бұрынғы боксшы Джерри Пеньялоса да осы қаланың түлегі. "Америка өнерінде кім кім" кітабына енген суретші Ромео Виллальва Табуенаның туындылары "Америка суретшілері", "Дипломат", "Әдеби шолу" және "Репортер" сияқты басылымдарда жарияланған. Комедия актрисасы және әнші Жаяның анасы Элизабет Рэмси, сондай-ақ 1999 жылдан бері Себу дәрігерлер университетінің медициналық колледжінің эндокринология бөлімінің меңгерушісі доктор Джерри Х. Тан да осы қаладан шыққан. "Панагой са Суба" фильмінде Ибо рөлін ойнаған актер Ривен Буладо Сан-Карлоста дүниеге келді және Colegio de Santo TomasRecoletos мектебінде білім алды.