Тобосо қаласы: тарихы мен географиясы

Кіріспе

Негрос Оксиденталь провинциясындағы муниципалитет, Филиппин

Тобосо, ресми түрде Тобосо муниципалитеті (Тобосо; Тобосо; Toboso) – Филиппиннің Негрос Оксиденталь провинциясындағы 3-ші сыныпты муниципалитет. 2020 жылғы халық санауы бойынша, халқы 43 445 адамды құрайды. Тобосо Баколод қаласынан және Негрос Ориенталдың астанасы – Думагетеден орналасқан.

Тарих

Тобосоның пайда болуы колониялық кезеңге дейінгі дәуірмен байланысты. Алғашқы қоныстың орталығы Сагахан деп аталды, бұл ескі сөз Себуано тілінде «қолмен балық аулау» дегенді білдіреді, себебі жағалау мен өзендерде балық көп болды, және ақырында осы ат қазіргі Сагахан ауылына берілді. Испан отарлау кезінде, қауым Испаниядағы ұқсас қоныстың құрметіне Тобосо деп аталды, яғни Эль Тобосо, испан жазушысы Мигель де Сервантестің «Дон Кихот» романындағы танымал жер, мұндағы ойдан туған кейіпкер – Дульсинея дель Тобосоның мекені. Тобосо сол кезде Эскаланте муниципалитетінің бір бөлігі болды. Негростың шығыс жағалауындағы көптеген басқа елді мекендер сияқты, Тобосо қауымы Себу аралынан келген көшпенділердің келуімен кеңейді және балық аулау, ауыл шаруашылығы және сауда салаларында дамыды. Филиппиннің американдық отарлауының алғашқы кезеңінде, Лабилабидегі (Тобосодан 6 шақырым қашықтықта) «Орталық Азукарера дель Данао» деген қант зауытына көбірек назар аударылды. Қант өнеркәсібінің дамуы басталды, бұл Тобосо қауымының мүшелеріне күнкөріс табуға мүмкіндік берді. Филиппин тәуелсіздігінен кейін Тобосо Эскаланте құрамында дамуын жалғастырды, содан соң президент Эльпидио Кирино «Негрос-Оксидентал провинциясының Эскаланте муниципалитетінің белгілі бір аудандарын «Тобосо» деген атпен тәуелсіз муниципалитетке біріктіру» туралы №141 жарлыққа қол қойды. Жарлықта былай делінген: Саламанка өзенінің бастауынан, осы өзеннің ағысымен жоғары қарай, Тинобага арнасымен қиылысқан жерге дейін; содан кейін осы арнаның ағысымен B. Б. М. №6-ға дейін; одан кейін тура сызықпен B. Б. М. №5-ке дейін; содан кейін Аглоломот арнасының ағысымен 10° 45′ ендікпен қиылысқан жерге дейін; одан кейін 10° 45′ ендігімен сәйкес келетін шығыстан батысқа қарайғы тура сызықпен қазіргі Эскаланте-Сагай шекарасына дейін; одан кейін оңтүстік-батысқа қарай аталған Эскаланте-Сагай шекарасымен қазіргі Эскаланте-Калатрава шекарасына дейін; одан кейін оңтүстік-шығысқа қарай Эскаланте-Калатрава шекарасымен, содан кейін Эскаланте-Сан-Карлос шекарасымен, Эскаланте кадастрының шекара және индекстік картасында көрсетілгендей, 1917 жылдың шілдесінен 1918 жылдың қазанына дейін №19 саяхат тобымен Жер бюросы жүргізген B. L. ісі №2, М. Б. М. №2, М. Б. М. №1 арқылы Танон бұғазының жағалауында. Осымен жасалған ұйымдастыру 1948 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді.

The site of what would become Toboso dated back to the precolonial period. The center of the original settlement was first known as Sag ahan, an archaic word which means in the Cebuano language "to take out or catch fish by the hands" because fish were abundant in the coast and rivers, and eventually lent its name to the contemporary barangay Sagahan. Upon Spanish colonization, the community was named Toboso in honor of a similar settlement in Spain, El Toboso, famous for appearing in the novel Don Quixote by the Spanish writer Miguel de Cervantes, as the town in which the fictional character Dulcinea del Toboso lives. Toboso was then a barrio of Municipality of Escalante. Like many other settlements on the eastern coast of Negros, the community of Toboso had expanded with the coming of immigrants from the island of Cebu and developed extensively in fishing, agriculture and commerce. During early period of American colonization of the Philippines, more impetus was dedicated to a sugarcane mill called the Central Azucarera del Danao at Labilabi, 6 kilometers from Toboso. The development of the sugar industry was started and gave livelihood to members of the community of Toboso. After Philippine Independence, Toboso continued to thrive as a part of Escalante until Executive Order No. 141 was signed by president Elpidio Quirino "Organizing Certain Barrios of the Municipality of Escalante, Province of Negros Occidental, into an Independent Municipality Under the Name "Toboso". The chartering executive order states:
Starting from the month of Salamanca River, upstream following the course of this river to its intersection with Tinobaga Creek; thence following the course of this creek to B. B. M. No. 6; thence running in a straight line to B. B. M. No. 5; thence following the course of the Aglolomot Creek until it intersects latitude 10° 45′; thence in a straight east to west line which coincides with latitude 10° 45′ to its intersection with the present Escalante Sagay boundary line; thence southwestward following the said Escalante Sagay boundary line to the point where it intersects the present Escalante Calatrava boundary line; thence southeastward following the Escalante Calatrava boundary line, then the Escalante San Carlos boundary line as shown in the boundary and index map of Escalante cadastre, B. L. case No. 2, surveyed July, 1917, to October, 1918, by survey party No. 19 of the Bureau of Lands, passing through M. B. M. No. 2, to M. B. M. No. 1, on the shore of Tañon Strait. The organization herein made shall take effect on July 1, 1948.

География

Тобосо муниципалитеті Негрос-Оксиденталь провинциясының солтүстік-шығыс жағында орналасқан және Себу аралына қарап жатыр. Оңтүстік-батысында Калатрава муниципалитетімен, солтүстік-батысында Сагай қаласымен, солтүстігінде Эскаланте қаласымен және шығысында Таñон бұғазымен шектеседі. Жағалау сызығы Таñон бұғазы бойымен Калатрава шекарасынан басталып, шығысқа қараған Эскаланте шекарасына дейін созылады.

Тіл

Тұрғындардың 95,34% себуан тілінде, ал 4,27% – хилигайнон тілінде сөйлейді. Тагалог және ағылшын тілдері мектептерде, кәсіпорындарда және мемлекеттік кеңселерде кеңінен қолданылады.

Экономика

Тобосодағы экономикалық прогресс шектеулі, себебі кәсіпорындардың саны аз. Ол жиі "Негрос-Оксиденталдағы кедейлігі жоғары муниципалитеттердің бірі" деп аталады. 1948 жылдың 1 шілдесінде муниципалитет мәртебесін алғаннан бері, қала көршілес Эскаланте, Сагай, Сан-Карлос және Калатравамен бірдей деңгейге жетісуге күш салып келеді. Экономика негізінен қант құрабының өндірісіне байланысты, оның плантациялары ең көп жерді алып жатыр – 4,746 гектар, және 2019 жылы 237,300 тонна қант құрабы өндірілді. Сол жылы кокос өнімі 4,100 тоннаны құрады. Жергілікті экономикаға жүгері, мал шаруашылығы, құс шаруашылығы, әрекетті құстарды өсіру және балық аулау да маңызды үлес қосады. Тұрғындар көбінесе көршілес провинцияларда жұмыс іздейді (кеме жасаумен айналысады). Басқалары шетелде жұмыс істейді, ал кейбіреулері қолөнермен шұғылданады. Тағы бір бөлігі тағамдық өнімдер дайындаумен және шағын жергілікті бизнестер ашумен айналысады.

Туризм

Манит ыстық бұлақтары Сан-Исидро барангайы аумағында, қала орталығынан он екі шақырым қашықтықта орналасқан. Генерал Луна барангайы аумағындағы Кампаной үңгірінің кең ішкі кеңістігі дөңгелек соборға ұқсайды, жағалауға жақын орналасқан және соңғы жылдары фосфат кенішінен зардап шеккен жеуге жарамды ұя салар құстарға (Aerodramus fuciphagus) мекендейді. Транккалаң үңгірі Магтикол барангайында орналасқан, бұрын жергілікті халықтың діни ғұрыптары үшін пайдаланылған. Керемет Далисун шарлауығының 250 метрлік құлауы Ситио Вергара, Буганг барангайының жанында орналасқан. Тобосоның жағалауында 200 акр/80 гектарлық Кевин рифі бар, қайықпен 10 минуттық сапарда.

Белгілі тұлғалар

Амбросио Догомео, Бандилла ауылының кеңесінің мүшесі, 1995 жылы «Пепанг» тайфуны кезінде тұрғындарды бастауыш мектеп ғимаратына эвакуациялауға көмектескен батылдығы үшін Ішкі істер және жергілікті басқару министрлігінің (DILG) «Сажид Булиг» сыйлығымен марапатталды.