Ханс Людвиг Форссель: Швеция тарихшысы және саяси жазушысы

Кіріспе

Швед тарихшысы және саяси жазушысы (1843–1901)

Ханс Людвиг Форсселл (14 қаңтар 1843 – 2 тамыз 1901) – швед тарихшысы және саяси жазушысы болған.

Өмірбаян

Ханс Форселл Гейстрикландтың Гевле қаласында дүниеге келді. Он алты жасында Уппсала университетінің студенті болды, онда өзін ерекше көзге түсірді, ал 1866 жылы доктор дәрежесін алғаннан кейін тарих пәнінен оқырман болып тағайындалды. Алайда, отыз жасқа келгенде, кәсіби қабілеттерін көрсеткен Форсселл Стокгольмге шақырылып, Швеция мемлекеттік қызметінде маңызды лауазымдарды бірінен кейін бірі атқарды. 1875 жылы ол қазынашылық басшысы болып тағайындалды, ал 1880 жылы ішкі кірістер департаментіне ауыстырылды, онда өліміне дейін президент қызметін атқарды. Осы лауазымдармен байланысты жауапкершіліктерге қоса, Форсселл тұрақты түрде патшалық комиссияларға мүше болып тағайындалды, оның саяси ықпалы зор болды. Барлық қоғамдық міндеттерін үлкен ынтамен атқарғанына қарамастан, Форсселл әдеби қызметке де уақыт тапты. Оның тарихи еңбектерінің ең маңыздылары: Sveriges inre historia från Gustaf den förste, med särskildt afseende på förvaltning och ekonomi ("Густав I-ден кейінгі Швецияның әкімшілік және экономикалық тарихы"; 1869–1875) және Sverige 1571. Försök till en administrativ statistisk beskrifning ("1571 жылғы Швеция"; 1872). Ол бірнеше жыл бойы ақын Карл Дэвид аф Вирсенмен бірге швед әдеби шолуының редакторы болды. Ол "Зерттеулер мен сын" (1875, 1888) атты екі томдық еңбегін жариялады. 1881 жылы тарихшы Андерс Фрикселл қайтыс болғаннан кейін Форсселл Швед академиясының бос орындығына сайланды. Ол сондай-ақ 1876 жылдан бастап Швед Корольдік ғылым академиясының мүшесі болды. Форсселлдің энергиясы мол болды, ал ол күш-қуатын дұрыс пайдалануды білмеді, сондықтан өмірлік күшін асыра жұмсады. Дегенмен, 2 тамызда 1901 жылы Швейцариядағы Сан-Бернардинода кенеттен қайтыс болғаны ешкімге күтпеген жағдай болды. Форсселлдің сыртқы мінезінде шведтік қалалық әдептілікке тән емес құрғақтық пен тікелейлік байқалды. Жасынан бастап жауапты мемлекеттік қызметтерді атқарған көптеген қабілетті адамдар сияқты, ол басқалардан талаптар қойғанда белгілі бір мейірімсіздік танытты. Оның көзқарастары нақты болды және одан берік ұстанып отырды; мысалы, ол еркін сауданы жақтады және оның "жаңа жүйе" деп атаған нәрсеге қарсылығы швед саясатына елеулі әсер етті. Ол өте тартымды адам болмаса да, қабілетті, адал және тиімді мемлекеттік қызметкер болды. 1867 жылы ол өзінің туысы Хилдегард Зулейма Энеротқа, Стокгольмдегі алтын шебердің қызына үйленді; ол одан кейін екі ұл мен екі қыз тастап кетті.

Hans Forssell was born at Gävle, Gästrikland, where his father, the clergyman Carl Adolf Forssell, taught in the gymnasium. At the age of sixteen he became a student at Uppsala University, where he distinguished himself, and where, in 1866, having taken the degree of doctor, he was appointed reader in history. At the age of thirty, however, Forssell, who had already shown remarkable business capacity, was called to Stockholm, where he filled one important post after another in the Swedish civil service. In 1875, he was appointed head of the treasury, and in 1880 was transferred to the, department of inland revenue, of which he continued to be president until the time of his death. In addition to the responsibilities which these offices devolved upon him, Forssell was constantly called to serve on royal commissions, and his political influence was immense. In spite of all these public duties, which he carried through with the utmost diligence, Forssell also found leisure for an abundant literary activity. Of his historical writings the most important were: Sveriges inre historia från Gustaf den förste, med särskildt afseende på förvaltning och ekonomi ("The Administrative and Economical History of Sweden after Gustavus I"; 1869–1875) and Sverige 1571. Försök till en administrativ statistisk beskrifning ("Sweden in 1571"; 1872). He was also for several years, in company with the poet Carl David af Wirsén, editor of the Swedish Literary Review. He published two volumes of Studies and Criticisms (1875, 1888). In the year 1881, at the death of the historian Anders Fryxell, Forssell was elected to the vacant seat on the Swedish Academy. He was also a member of the Royal Swedish Academy of Sciences from 1876. The energy of Forssell was so great, and he understood so little the economy of strength, that he unquestionably overtaxed his vital force. His death, however, which occurred with great suddenness on 2 August 1901 while he was staying at San Bernardino in Switzerland, was wholly unexpected. There was little of the typical Swedish urbanity in Forssell's exterior manner, which was somewhat dry and abrupt. Like many able men who have from early life administered responsible public posts, there appeared a certain want of sympathy in his demands upon others. His views were distinct, and held with great firmness; for example, he was a free trader, and his consistent opposition to what he called the new system had a considerable effect on Swedish policy. He was not exactly an attractive man, but he was a capable, upright and efficient public servant. In 1867 he married his cousin Hildegard Zuleima Eneroth, a goldsmith's daughter from Stockholm; she survived him, with two sons and two daughters.