Кіріспе
Британ монархына адал болу уәдесі (Соттық немесе ресми ант) – Ұлыбритания монархына және оның мұрагерлеріне адал болып қызмет етуге берілетін уәде. Бұл уәде Ұлыбританиядағы белгілі бір мемлекеттік қызметкерлер мен азаматтық рәсімдерде жаңадан азаматтыққа қабылданғандар тарапынан қабылданады. Анттың қазіргі стандартты мәтіні 1868 жылғы Анттар туралы заңда белгіленген. Анттың негізгі нысаны кейбір адамдар қабылдайтын басқа да анттардың құрамына енгізіледі.
The Oath of Allegiance (Judicial or Official Oath) is a promise to be loyal to the British monarch, and his or her heirs and successors, sworn by certain public servants in the United Kingdom, and also by newly naturalised subjects in citizenship ceremonies. The current standard wording of the oath of allegiance is set out in the Promissory Oaths Act 1868. Variants of the basic oath of allegiance are also incorporated into a number of other oaths taken by certain individuals.
Мұрагерлер мен мұрагерлерге арналған ант
Бұл ант әдетте Корольге, монархқа, егеменге немесе регентке, қазіргі король немесе королева, қазіргі Карл III өкілдік ететін ант беріледі. Бұл ант сондай-ақ патшаға берілген осы ант оның "мұрагерлері мен ізбасарларына" бірдей берілетінін нақтылайды. Бұл патшаға берілген ант, егер олардың біреуі таққа отырса, Уэльс ханзадасы Уильямға, ханзада Джорджқа және оның барлық мұрагерлері мен британдық таққа талапкерлеріне де бірдей беріледі дегенді білдіреді. Осылайша, монархтың өлімімен Корольге адалдық ант беру тоқтамайды. Патшаға, оның мұрагерлері мен ізбасарларына берілетін ант қазір азаматтық рәсімдерде иммигранттар британдық азаматтыққа қабылданатын кезде беріледі. Сот жүйесінің мүшелері (бекіре судьялар, аудандық судьялар, апелляциялық судьялар және т.б.) Корольге және оның мұрагерлері мен ізбасарларына адалдық ант береді; Англия мен Уэльстегі полиция қызметкерлері Корольге адалдық ант береді, бірақ оның мұрагерлері мен ізбасарларына емес. Солтүстік Ирландия Ассамблеясының мүшелері және Солтүстік Ирландия Полиция қызметі (PSNI) адалдық ант бермейді. 2001 жылы PSNI Корольдік Ольстер полициясын алмастырды, оның қызметкерлері марқұм Елизавета II-ге адалдықтарын ант етті, бірақ оның мұрагерлері мен ізбасарларына емес. Шотландия полициясы ешқашан адалдық ант берген емес. Тағы кеңесінің мүшелері тек "Корольдің қадір-қасиетіне" ғана адалдық ант береді, Корольдің мұрагерлері мен ізбасарларына емес.
Шығу тегі
Патша Эдгарға адалдық серт берілді. Ортақ құқық бойынша, 12 жасқа толған әрбір адам серт беруге міндетті. Бұл серт 1215 жылғы 15 маусымда қол қойылған король Джонның Магна-Картасы күнінен бастап қолданыста болды. Шарттар 19 маусымда бекітілгеннен кейін, көтерілісшілер король Джонға қайтадан адалдық серт берді. Кейінгі Құқықтар туралы заң (1689) Магна-Карта талап еткендей, барлық патша қызметкерлері мен сот жүйесінің мүшелерінен адалдық серт беруді талап етті. Келесі ғасырларда бұл үш жеке сертке бөлінді: үстемдік (кез келген шетелдік князьдің, тұлғаның немесе дін қызметкерінің рухани немесе шіркеу билігінен бас тарту), адалдық (Егеменге адалдық жариялау) және 1702 жылы, бас тарту (Джеймс II-нің ұрпақтарының таққа құқығынан және атағынан бас тарту). 1455 және 1459 жылдары Генрих IV және Генрих VI лордтардан адалдық серт алды, ал 1534 жылы Генрих VIII тұсында үстемдік серті енгізілді. Елизавета I 1563 жылы Жоғарлық туралы заңды қабылдады, ол Парламент палатасының барлық болашақ мүшелерінің серт беруін талап етті. Джеймс I тұсында ( "Ұнтақ қастандығынан" кейін) 1605 жылғы Папалық қарсылық білдірушілер туралы заң мен 1609 жылғы Адалдық серті туралы заң бойынша жаңа серт пайда болды. Бұл серт Джеймс I-ді заңды король ретінде мойындауды және Пападан бас тартуды талап етті. 1609 жылғы заң бойынша, Парламент депутаттары адалдық және үстемдік серттерін беруге міндетті болды, бірақ бұл "парламенттік" серт емес, өйткені ол Парламентте қабылданбады және серт бермеген жағдайда ешқандай салдары болған жоқ.
16601858 жыл
Қайта орнатудан кейін, парламенттегі барлық депутаттар мен пэрлерге жоғарылық және адалдық анттары қабылданды. 1688 жылы Даңқты революциядан кейін қабылданған Жоғарылық және Адалдық туралы заң, Уильям III және Мэри II-ні монархтар ретінде бекіткеннен кейін, бұрынғы жоғарылық және адалдық анттарын дерлік қазіргі түрінде қысқартылған жаңа анттармен алмастырды. 1701 жылы тақтан түскен король Джеймс II жер аударуда қайтыс болды, ал Франция королі Людовик XIV және Стюарт әулетінің якобит жақтастары Джеймс II-нің ұлын заңды король Джеймс III деп жариялады. Оған жауап ретінде жылдам қабылданған 1701 жылғы Орналасу актісі ескі анттарды едәуір кеңейтті, ал 1701 жылғы Мұрагерлік қауіпсіздігі және т.б. актісіне «Англия королі атағы мен стилін алған және Джеймс III деп аталатын тұлғаны» жақтамайтындық туралы ант қосылды. Бұл ант Ханноверлік мұрагерлікке және Стюарттарды шеттетуге қолдау көрсетті.
19 ғасыр
1858 жылғы Анттар туралы заң (21 және 22 Vict. c. 48) бұрынғы үш түрдің орнына бір ғана ант нысанын белгіледі. Бұл жалғыз нысан адалдық туралы жариялауды және Ганноверлік мұрагерлікті қорғау уәдесін сақтап қалды. Сонымен қатар, егемендіктің басымдығы туралы мәлімдеме де қосылды және ант «христианның нағыз сенімімен» берілді. Дегенмен, осы екі соңғы элемент кейіннен Парламенттік Анттар туралы заңда (1866) белгіленген жалғыз анттың қайта қарастырылған нұсқасынан жойылды, ол Парламент мүшелері берген анттарға қатысты бұрынғы заңнаманың көп бөлігін күштен шығарды. Соңында, 1868 жылғы Анттар туралы заңда анттың тағы бір қысқартылуы жасалды, осылайша бүгінге дейін қолданылып келе жатқан ант нысаны орнатылды. Тікелей діни мазмұн мен егемендіктің басымдығы туралы жариялаулар жойылды. Қазіргі түрінде ант орта ғасырлық (феодалдық) адалдық антқа өте ұқсас.
20 ғасыр
1888 жылы жалпыға бірдей ант беру құқығы кепілдендірілгеннен кейін, 1909 жылғы Анттар туралы заң ант берудің қалыпты тәсіліне өзгеріс енгізді, ол антты Киелі кітапқа беруді қарастырды: христиандар үшін – Жаңа өсиетке, ал яһудилер үшін – Ескі өсиетке. Бұл заң ант берудің стандартты нысанын да белгіледі, ол «Менің Құдайға берген атыммен» деген сөздермен басталады. 1888 жылғы Анттар туралы заңның 1-тарауы (ант беру құқығы туралы) 1977 жылғы Әділет әкімшілігі туралы заңмен алмастырылды. 1961 жылғы Анттар туралы заң 1888 жылғы заңды кеңейтті, бірақ ол парламенттік анттарға қолданылмады. 1838, 1888, 1909, 1961 және 1977 жылдарғы Анттар туралы заңдардың барлық ережелері жойылып, 1978 жылғы Анттар туралы заңда біріктірілді, алайда 1868 жылғы заңда көрсетілген анттың сөздері сақталды. 1978 жылғы Анттар туралы заң ант беру рәсіміне, қол көтеріп ант беру мүмкіндігіне, анттың күшіне, салтанатты ант беруге және ант беру нысанына қатысты ережелерді қамтиды. Қазіргі кездегі Әлеуметтік ант немесе Ресми ант 1868 жылғы Уәделік анттар заңында белгіленген.
Жаңа парламент және патшалықтың құлдырауы
Жалпы сайлаудан кейін жаңа Парламент Лордтар палатасында Корольдік комиссиямен, екі палатаның мүшелерінің қатысуымен ашылады, содан кейін Төменгі палата спикерді сайлау үшін жиналады, ал Лордтар ант қабылдауды бастайды. Монархтың дүниеден өтуі немесе тақтан бас тартуы (Тақтың құлдырауы) болған жағдайда, Парламент мүшелерінің барлығы мен Лордтар палатасының мүшелері жаңа монархтың тұсында Парламенттің алғашқы отырысында оған адалдық ант беруге мүмкіндік алады. Палата бұрынғы монархтың қазасына байланысты көңіл айтып, оның орнына келген жаңа монархқа адалдық серт беріп, бұрынғы монархтың дүниеден өтуі туралы ресми хабарламаға жауап ретінде Таққа үнқатысу (Address to the Crown) жүргізеді. Елизавета II дүниеден өткеннен кейін, парламенттің екі палатасының мүшелері келесі күні жиналып, оған құрмет көрсетті. Парламенттің жоғары лауазымды мүшелері 10 қыркүйекте король Карл III-ке ант берді. Басқа парламент мүшелеріне де жаңа монархқа ант беру мүмкіндігі ұсынылды, бірақ бұл міндетті талап емес екені расталды.
Бастылық реті
Жаңа Парламент басталғанда, Төменгі палата спикері ант бергеннен кейін, депутаттар бірінен соң бірі ант беру немесе міндеттеме беру үшін деспетчерлік тұғырға өтіп, қызмет мерзімі бойынша ретімен келеді. Палатаның ең тәжірибелі мүшесі (ең ұзақ үздіксіз қызмет еткен депутат). Министрлер кабинеті. Оппозициялық министрлер кабинеті. Ұлы кеңесшілер. Басқа министрлер. Басқа депутаттар тәжірибе мерзімі бойынша. Егер бір сайлауда екі немесе одан көп депутат палатаға енетін болса, олардың тәжірибе мерзімі ант берген күні мен/немесе уақыты бойынша анықталады.
Төменгі палатада ант беру
Диспетчерлік кеңседегі бас хатшы ант немесе міндеттеме қағаздарын оқуға ұсынады. Парламент депутаты ант етеді немесе міндеттеме береді, содан кейін үстел бойымен клерк көмекшісіне қарай жылжып, Тест-ролға қол қояды – бұл Каманат палатасының хатшысы сақтайтын ант және міндеттеме тақырыбындағы пергамент кітап.
Мемлекеттік ашылу
Алғашқы ант қабылдау рәсімінен кейін, көптеген депутаттар мен Лордтар палатасының мүшелері екі палатаның бірінде отырып, дауыс беруге құқылы. Қалған депутаттар мен Лордтар палатасының мүшелері кейінгі отырыстарда ант қабылдай алады. Депутаттар мен Лордтар палатасының көпшілігі ант қабылдағаннан кейін, Парламенттің екі палатасы сессия жұмысын бастау үшін Мемлекеттік ашылу салтанатында Патшаның сөзін тыңдауға дайын болады.
Қосалқы сайлау және депутаттар
Төтенше сайлауда сайланған депутаттар Палатаның бағанасынан екі демеушінің сүйемелдеуімен шығады. Жаңа депутат ант беруге немесе растауға кіріспес бұрын, сайлануына қатысты куәлікті Қоғамдық заң жобалары кеңсесінен алып, Палата хатшысына тапсырады.
Шотландия Парламенті
Шотландия туралы 1998 жылғы Заңның 84-бабы Шотландия Парламентінің депутаттары Парламент отырысында адалдыққа ант берулерін талап етеді. Шотландия Үкіметінің мүшелері және кіші шотланд министрлері қосымша ресми ант беруге міндетті.
Сенедд Камри - Уэльс Парламенті
Уэльс үкіметі туралы 2006 жылғы заңның 23-бабы Сенат мүшелерінің адалдыққа ант беруін міндеттейді. Уэльс Ұлттық Ассамблеясының 1999 жылғы «Уэльс тіліндегі адалдық ант» жарлығымен анттың уэльс тіліндегі нысаны белгіленген:
Нотариустар (Англия мен Уэльс)
Англия мен Уэльсте тізілімге қабылдануға ниеттенген нотариус 1843 жылғы «Халық нотариустары туралы» заңның 7-бабында белгіленген Патшаға адалдық серті және Қызмет сертін қабылдауы тиіс.
Дін қызметкерлері
Англия шіркеуінің діни қызметкері немесе дьяконы болып тұрған немесе "мәңгілік пасторлық, лекция оқуы немесе уағыз айту" қызметін бастаған кез келген адам 1865 жылғы Діни қызметкерлер тіркелу заңына сәйкес, Садақалылық және Басшылыққа ант беруге міндетті. Қазіргі кезде 1868 жылғы Ант беру заңы бойынша бұл, әдеттегі Садақалылық антымен бірдей. Canon C13 қазір архиепископ немесе епископ, діни қызметкер немесе дьякон болып тағайындалған, сондай-ақ Англия шіркеуінің кез келген лауазымына лицензия алған немесе бекітілген кез келген адамнан Садақалылық ант беруді талап етеді.
Шотландия Парламенті
Шотландия Ұлттық партиясының Алекс Салмонд, 2011 жылы Шотландия парламентіне ант берген алғашқы партия басшысы ретінде, королеваға адалдық ант беру үшін оң қолын көтерер алдында, SNP басшысы: "Шотландия Ұлттық партиясының басты адалдығы Шотландия халқына, Шотландияның конституциялық дәстүріне сәйкес халықтың егемендігіне". Монархияны жоюды жақтаған Шотландия социалистік партиясы Шотландия парламентіндегі адалдық ант беру рәсімдері кезінде бірнеше наразылық акцияларын өткізді. Олардың бұрынғы басшысы Томми Шеридан 1999 жылы патшайымға ант берген кезде қолымен жұдырық көрсетті, Рози Кейн ант беру рәсімінде өз наразылығын білдірді, ол ант беру кезінде көтерген қолына "Менің антым халыққа" деп жазып, осы сөздермен ант берді, ал Колин Фокс наразылық ретінде Роберт Бернстің "Адам – адам үшін" әнін шырқады, содан кейін төраға, сер Дэвид Стил оны кезектің соңына көшірді.
Қысым топтары
"Республика" атты үрдіс тобы адалдық антына да қарсы тұрады. Адам құқықтары жөніндегі адвокат Луиза Кристианның өкілі ретінде, олардың науқаны заңды өзгертуді көздейді, нәтижесінде депутаттар және т.б. монархияға емес, елге және халқына адалдық ант беруі мүмкін: "Біздің сайланған депутаттарымыз біздің талаптарымызды елемесе, біз бұл мәселені сотқа апаруға мәжбүр боламыз".
Синн Фэйн
Ирландиялық республикалық партия Синн Фейн Ұлыбритания парламентінің құрамына қатысудан бас тарту саясатын ұстанады, себебі оның мүшелері Солтүстік Ирландия үшін заң шығаратын орган ретінде британдық парламенттің заңдылығын мойындамайды. Партия сондай-ақ Солтүстік Ирландиядағы британдық тәждің билігін де қабылдамайды, сондықтан мүшелері өз орындарын алуға ниет білдірсе де, олар ант беруден бас тартады, осылайша өз орындарынан айырылып, Жоғары сот арқылы өндіріп алынатын 500 фунт стерлинг айыппұл төлеуге міндетті болады. Егер ант жойылса немесе монархты немесе тәжді атамайтын жаңа ант немесе міндеттеме қабылданса, Синн Фейн депутаттарының дауыс беруден бас тарту саясатын қайта қарастыратыны белгісіз.