Кіріспе

Флоренциядағы кітапхана, Италия

Лаврентий кітапханасы (Biblioteca Medicea Laurenziana немесе BML) – Италияның Флоренция қаласындағы тарихи кітапхана, онда 11 000-нан астам қолжазба және 4 500 ерте басылған кітап сақталған. Медичи папасы Климент VII-нің қолдауымен Медичидің Сан-Лоренцо ди Флоренце базиликасының монастырь ауласында салынған бұл кітапхана, Медичилердің енді тек саудагерлер ғана емес, білімді және діни қоғамның мүшелері екенін көрсету мақсатында құрылған. Кітапханада Медичи әулетінің жеке кітапханасына тиесілі қолжазбалар мен кітаптар жиналған. Кітапхана ғимараты Микеланджело жобалаған архитектурасымен әйгілі және манерлік стильдің көрнекті үлгісі болып табылады. Кітапханадағы барлық кітапқа мұқапталған қолжазбалар "Лаврентий кодексінде" тіркелген. Кітапхана науатль тіліндегі Флоренция кодексін, Рабула Евангелиясын, Амиатин кодексін, Скварициолупи кодексін және оның "Қарғыш" бөлігін қамтитын Эринна папирусының фрагменттерін сақтайды.

Баспалдақ

Сатылардың жоспары жобалау кезеңінде күрт өзгерді. Алғашқы 1524 жылғы жобада екі баспалдақ қабырғаларға тіреліп, оқу залының есігі алдында көпір құрады. Бір жыл өткен соң, баспалдақ вестибюльдің ортасына жылжытылды. Триболо 1550 жылы осы жоспарды іске асыруға тырысты, бірақ ештеңе салынбады. Амманнати Микеланджелоның идеяларын мүмкіндігінің шегінде түсінуге кішкентай саз модельді, жеткіліксіз материалды және Микеланджелоның нұсқауларын пайдаланды.

Интерпретация

Рицеттода сыншылар вестибюльдегі шұңғыл бағаналардың қабырғаларды тік тіректер арасында керілген терідей етіп көрінетінін атап өтті. Бұл бөлме адам денесін имитациялағандай сезім тудырады, ал итальяндық Ренессанс дәуірінде адам денесі идеалды форма деп есептелген. Ғимараттың бағаналары да консольдерге орнатылғандай көрінеді, сондықтан салмақ әлсіз элементтерге түскендей болады. Құрылыстың көзге көрінетін тұрақсыздығы көрерменге шатыр бағаналармен немесе қабырғалармен тіреліп тұрғанын ажыратуға мүмкіндік бермейді. Бұл екіұштылық сезімі терезелердің беймәлім пішіндерімен және әсіресе барлық архитектуралық элементтердің сығылған сипатымен күшейеді, бұл кернеу мен шектелген энергия сезімін жасайды.

Жинақ

1571 жылы Тоскананың ұлы герцогы Козимо I әлі толыққан емес кітапхананы ғалымдарға ашты. Негізгі жинақ шамамен 3000 қолжазбадан тұрады, оларды 1589 жылы Джованни Рондиниелли мен Баччо Валори тізімдеген, және олар 1571 жылы кітапхана ашылғанда парапеттерге (plutei) орналастырылған. Бұл қолжазбалар Плутей немесе Плутео (Плут.) деген белгімен таңбаланған. Бұл қолжазбалардың ішінде XV ғасырда Медичилер жинаған кітапхана бар, оны 1508 жылы Джованни ди Медичи (Папа Лео X) қайта сатып алып, 1520 жылдары Джулио ди Джулиано де Медичи (Папа Климент VII) Флоренцияға көшірген. Медичи кітапханасы Франческо Сассетти мен Франческо Филельфо жинаған жинақтармен, Лео X сатып алған қолжазбалармен және Сан-Марко доминикан монастырының кітапханасымен толықтырылды. Кітапхана Батыс жарты шардағы ацтектер өмірі туралы жаулап алудан бұрынғы маңызды ақпарат көзі – науатль тіліндегі Флоренция кодексін сақтайды. Лаврентий кітапханасындағы танымал қолжазбалардың арасында VI ғасырға жататын сирия тіліндегі Рабула Евангелиясы; латын тіліндегі Вульгата Киелі кітабының ең ерте сақталған қолжазбасы – Кодекс Амиатин; маңызды музыкалық қолжазба – Скварицулупи кодексі; және ежелгі грек ақыны Эриннаның ұзын поэмасы «Қараспан» бөлігін сақтап қалған папирус бар.