Кіріспе

"Каннибалдық турлар" – 1988 жылғы австралиялық режиссер және оператор Деннис О’Рурк түсірген деректі фильм. Фильм этнографиялық бейнелеу тәсілдерінен көптеген элементтер алғанымен, қазіргі заманның мәніне қатысты өткір сын айтады. Фильм Батыс туристерінің құштарлығы мен "тайпалық" халық арасындағы қанаушылықты бейнелеуімен де кеңінен танымал. Фильмде бірнеше еуропалық және американдық бай туристер мен экотүристер Папуа-Жаңа Гвинеядағы Орталық Сепик өзені бойындағы ауылдардан ауылға саяхат жасайды. Фильмдегі ауылдардың көпшілігін иатмул халқы мекендейді. Фильмде туристер жергілікті қолөнер бұйымдарына, мысалы, ағаштан жасалған мүсіндер мен себеттерге баға жеткізеді, жергілікті адамдардың суреттерін түсіріп, темекі, шарлар мен парфюмдер таратады, сахналаған билерді тамашалайды және табиғатпен үйлесімде өмір сүретін жергілікті халық туралы ойсыз пікірлер айтады. Фильм сонымен қатар туристер мен 1880-1914 жылдар аралығындағы Жаңа Гвинеядағы неміс отаршылдығы дәуірінен қалған қара-ақ фотосуреттер арасында көтеріледі. Сұрақтар қою арқылы туристер О’Рурк камерасының алдында жағымсыз және кең таралған этноцентризмді көрсетеді. Осылайша туристер кинооператордың камерасы арқылы адамгершілігінен айырылып, тіпті Сепик өзені өмірінің ең қарапайым жайттарын да бейсіздендіріп, экзотикалық етіп көрсетеді. Фильмнің атауын кем дегенде екі түрлі жолмен түсінуге болады. Фильмнің басында неміс турисі, әрине, қызығушылықпен, бұрынғы шабуылдар мен каннибализмді сипаттайды. Ол каннибализмге құмар, жергілікті ер адамдардан бұрынғы тәжірибе туралы сұрайды және жергілікті халықтың бұрынғыда бас кесу салтын орындаған жерлерінің суреттерін түсіреді; басқа туристер де каннибализмнің "символдық" мағынасын талқылауға тырысады. Бірақ фильмнің негізгі сюжеті туристерді әлемді өздерінің мақтандығы, ашкөздігі, байырғы халықтар туралы примитивтік қиялдары және фотосуреттері (фильмдегі камералар бұрынғы отаршыл әкімшілердің қаруларының орнына қолданылады) арқылы жеп қоятын нағыз каннибальдар ретінде көрсетуге бағытталған. Қысқасы, фильм туристерді өте ерекше сенімдер мен мінез-құлықтарға ие адамдар ретінде бейнелейді. Ал жергілікті халық өте практикалық және ұғымды адамдар ретінде көрсетілген. Осылайша "туған халықтар" заманауилықтың рационалды логикасын көрсетеді, ал Батыс туристері жергілікті халыққа жатқызатын иррационалды қасиеттерге кінәлі. Фильмнің кульминациялық нүктесі – бір ауылдың (Тамбунум) жергілікті ер адамдары "туған жердің дәстүрімен" жүздерін бояған туристер тобы Моцарттың музыкасымен бірге би билейді, күрескендей қимыл жасайды. Бұл хабардың мәні анық: біз түпнұсқаны табуда сәттілікке жеттік, ал ол – өзіміз.

Ақпарат көздері және қосымша оқу

Бернс, П. және Дж. Лестер (2005) «Көрнекі дәлелдерді пайдалану: каннибалдық турлар жағдайы», 49–61 беттер, B. Ritchie, P. Burns және C. Palmer (ред.) Туризмді зерттеу әдістері: теорияны тәжірибемен біріктіру. Оксфордшир: CABI. Коффье, Кристиан. 1991 ж. «Каннибалдық турлар», «Бейнелеудің ар жағы». Мани Билгонг Уайтман, «Океанистер қоғамының журналы» 92/93: 181–187. Эррингтон, Фредерик және Дебора Геверц. 1989 ж. «Каннибал турларына шолу». «Американдық антрополог» 91: 274–275. Хуан, В. Дж. және Б. К. Ли (2010) «Саяхаттық деректі фильмдердегі туристік көзқарас: каннибалдық турлар жағдайы», «Қонақжайлық және туризмдегі сапаны қамтамасыз ету журналы» 11(4): 239–59. Латкехаус, Нэнси Кристин. 1989 ж. «Кешіріңіз, бәрі дұрыс емес: этнография, кино және бейнелеу туралы: режиссер Деннис О'Руркпен сұхбат». «Мәдени антропология» 4: 422–437. МакКаннелл, Дин. 1990 ж. «Каннибалдық турлар». «Визуалды антропология шолуы» 6: 14–23. О'Рурк, Деннис. 1997 ж. «Каннибалдық турлардан тыс: туристер, заманауилық және «басқалар». Азия мен Океаниядағы туризм және мәдени даму. Синдзи Ямашита, Кадир Х. Дин және Дж. С. Идес (ред.). 32–47 беттер. Банги: Малайзияның Kebangsaan университетінің баспасы. Палмер, К. және Дж. Лестер (2007) «Каннибалды аңдау: Сепик өзеніндегі фотосуретке түсіру», «Туристік зерттеулер» 7(1): 83–106. Сильвермен, Эрик. (1999) «Өнер, туризм және Сепик өзеніндегі (Папуа-Жаңа Гвинея) жеке тұлғалық ерекшелік құру», 51–66 беттер, R. Phillips және C. Steiner (ред.) «Мәдениетті ашу: отаршылдық және отаршылдықтан кейінгі әлемдегі өнер және тауар». Беркли, Калифорния: Калифорния университетінің баспасы. Сильвермен, Эрик. (2003) «Жоғары өнер туристік өнер ретінде, туристік өнер жоғары өнер ретінде: Стэнфорд университетіндегі Жаңа Гвинея мүсіндер бағын және Сепик өзенінің туристік өнерін салыстыру», «Халықаралық антропология журналы» 18: 219–30. (Венбруксте қайта басылған, E., P. S. Rosi және R. L. Welsch (ред.) «Әлемдік өнерді зерттеу». Лонг-Гроув, Иллинойс: Waveland Press, 271–84 беттер). Сильвермен, Э. (2004) «Каннибализациялау, тауарландыру және мәдениетті құру: Сепик өзенінің туризміндегі күш пен шығармашылық», 339–57 беттер, V. Lockwood (ред.) «Дүниежүзілік даму және Тынық мұхит аралдарындағы мәдениеттің өзгеруі». Үстіне Садл-Ривер, Нью-Джерси: Prentice Hall. Сильвермен, Эрик. (2013) «Каннибалдық турлардан кейін: жүк тасушылық және туристік Сепик өзені қоғамындағы шеттеу». «Қазіргі заманғы Тынық мұхиты» 25: 221–57. Сильвермен, Эрик. (2012) «Каннибалдық турлардан жүк культіне дейін: Папуа-Жаңа Гвинеядағы Сепик өзеніндегі туризмнің салдары». «Туризмді зерттеу» 12: 109–30. Янг, Кэтрин. 1992 ж. «Визуалдық және «басқа» санаты: Диан МакКаннелл мен Деннис О'Рурктың каннибалдық турлары». «Визуалды антропология» 8: 92–96.