Құстардың Өлімі: Жаңа Гвинеядағы Дугум Дани тайпасының ғұрыптық соғысы
Dead Birds (1963 film)
"Dead Birds" (1963) – Индонезиядағы Папуа тайпаларының соғыс салты, қаза және күнделікті өмір туралы құжатты фильм. Марапатталған, тарихи маңызы бар туынды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Dead Birds) - 1963 жылы түсірілген Роберт Гарднердің Индонезиядағы Жаңа Гвинея аралының батыс жартысындағы, қазіргі Таулы Папуа провинциясының (сол кезде Папуа провинциясының Ириан Джая деп аталатын бөлігі) Балием аңғарында тұратын Дугум Дани халқының салт-дәстүрлі соғыс циклы туралы американдық деректі фильмі. Фильмде Гутэлу одағының (Курулу, Джаявижая) Вилихиман Валлалуа конфедерациясы (Вилигима, Вита Вая, Джаявижая Алула, Вита Вая, Джаявижая) мен Витая одағы (Вита Вая, Джаявижая) арасындағы шайқастардың кадрлары, шабуыл жасаған топтың шайқасында қаза болған кішкентай ұлдың қосылу рәсімі, шайқастар кезінде әйелдердің атқаратын жұмыстары және жаудың пайда болуын күту көрсетілген. 1964 жылы фильм Италияның Флоренция қаласында өткен 5-ші Festival dei Popoli rassegna internazionale del film etnografico e sociologico ("Халықтардың халықаралық кинофестивалі") фестивалінде "Marzocco d'Oro" бас жүлдесін, Нью-Йорк қаласының колледжі берген Роберт Дж. Флаэрти сыйлығын алды және Мельбурн кинофестивалінде (қазіргі Мельбурн халықаралық кинофестивалі) танымал фильм болды. 1998 жылы Dead Birds Конгресс кітапханасының Ұлттық кино реестріне енгізілген 25 фильмнің ішіне кірді, ол "мәдени, тарихи немесе эстетикалық маңызы бар" деп танылды және сақтауға ұсынылды. Dead Birds этнографиялық фильмдердің арасында канондық мәртебеге ие болды.
Dead Birds is a 1963 American documentary film by Robert Gardner about the ritual warfare cycle of the Dugum Dani people who live in the Baliem Valley in present day Highland Papua province (then a part of Papua province known as Irian Jaya) on the western half of the island of New Guinea in Indonesia. The film presents footage of battles between the Willihiman Wallalua confederation (Wiligima, Wita Waya, Jayawijaya Alula, Wita Waya, Jayawijaya) of Gutelu alliance (Kurulu, Jayawijaya) and the Wittaia alliance (Wita Waya, Jayawijaya) with scenes of the funeral of a small boy killed by a raiding party, the women's work that goes on while battles continue, and the wait for enemy to appear. In 1964 the film received the Grand Prize "Marzocco d'Oro" at the 5th Festival dei Popoli rassegna internazionale del film etnografico e sociologico ("Festival of the Peoples International Film Festival") in Florence, Italy, the Robert J. Flaherty Award given by the City College of New York, and was a featured film at the Melbourne Film Festival (now Melbourne International Film Festival). In 1998, Dead Birds was included in the annual selection of 25 motion pictures added to the National Film Registry of the Library of Congress. being deemed "culturally, historically, or aesthetically significant" and recommended for preservation. Dead Birds has come to hold canonical status among ethnographic films.
Қысқаша мазмұны
Фильмнің тақырыбы – барлық адамның өліммен бетпе-бет келуі, фильмді аяқтаған Дугум Дани мифологиясындағы өлімнің пайда болуы туралы айтылғандай. Фильмде дөңгелек немесе тоқу арқылы байланысқан сюжеттік құрылым қолданылады. Бұл құрылым үш адамның үш өлім мен бір жақындағы өлім оқиғасы арқылы баяндалады, ал көрнекі суреттер мен кейіпкерлердің ойларын сипаттайтын әңгімеші дауыс фильмге түсініктеме береді. Әңгімеші дауыс құс пен жылан арасындағы үлкен жарыс туралы айтады, ол адамдардың тағдырын анықтауға тиіс болған: Адамдар жылан сияқты терілерін ауыстырып, мәңгі өмір сүруі керек пе, әлде құс сияқты өлуі керек пе? Құс жеңіске жетті: адам баласының тағдыры – өлім. Бірден экран жерлеу рәсімінен түсірілген суреттер мен дыбыстарға толады. Уейак ересек ер адам, шаруалық жұмыс істейді, шекараны қорғайды және күрделі тоқылған белбеу жасайды, ол Лака (немесе Лака) әйелінің картоп жинауымен және басқа әйелдермен бірге тұз жасауға баруымен қатар, жерлеу рәсімінде басқа біреуге сыйға беріледі. Кішкентай Пуа шошқа бағып, табиғатты зерттейді және достарымен ойнайды. Дұшпандар өз ниеттерін жариялайды, ерлер шайқас алаңына жиналады, ал әйелдер тұздықтарға беттейді, ал Пуа ойнайды және шошқаларын күтеді. Бір жауынгер жараланады, жаңбыр жауа бастайды, шайқас аяқталады. Фильм режиссері Гарднерден басқа, команда мүшелеріне Ян Брукхьюйзе (антрополог), Карл Хайдер (антрополог), Питер Маттиессон (натуралист) және Майкл Рокфеллер (дыбыс операторы) кірді. Гарднер 1961 жылдың басында команда келгеннен бастап түсірілімдерді жүргізді, ал Рокфеллер кейін пайдалану үшін жабайы дыбыстарды жазды, себебі түсірілімде сол кездегі жаңа синхронды дыбыс технологиясы қолданылмады. Гарднер фильмнің сюжетін құрастырды және 1961 жылдың тамызында АҚШ-қа оралғаннан кейін түсірілген материалды монтаждады. Осы кезеңдегі этнографиялық фильмдерге тән болатын сипатқа сәйкес, фильмдегі кейбір сахналар әртүрлі уақытта түсірілген кадрлардан жасалған. Карл Г. Хайдер "Батыс Ирианның Дани: Өлі құстар фильміне этнографиялық серік" атты этнографиялық монографиялар мен қысқаметражды фильмдердің авторы. Питер Маттиессен Дугум Дани және Балием аңғары туралы өз кітабында "Тау қабырғасының астында: Тас дәуіріндегі екі маусымның тарихы" деп жазды.
The film's theme is the encounter that all people must have with death, as told in a Dugum Dani myth of the origins of death that bookends the film. The film uses a nonlinear narrative structure of parallel or braided narrative that traces three individuals through a season of three deaths and one near death as relayed by an expository voiceover that describes scenes and the thoughts of the film's protagonists. A voiceover describes the great race between a bird and a snake which was to determine the lives of human beings: Should men shed their skins and live forever like snakes, or die like birds? The bird won: the fate of humans is death. Abruptly the sounds and sights of a funeral envelope the screen. Weyak, an adult man, farms, guards the frontier, and creates a complex knotted strap that will be presented to another at a funeral as Laca (or Laka), his wife, harvests sweet potatoes and goes to make salt with other women of the community. The small boy Pua tends pigs, explores nature, and plays with his friends. Enemy announce their intentions and the men come to the fighting ground, while the women continue to the salt grounds and Pua plays and tends his pigs. One fighter is wounded, it begins to rain, and the battle ends. In addition to filmmaker Gardner, team members included Jan Broekhuijse (anthropologist), Karl Heider (anthropologist), Peter Matthiesson (naturalist), and Michael Rockefeller (sound). Gardner carried out the filming from the team's arrival in early 1961 while Rockefeller captured samples of wild sound for later use, as the filming did not use the then new synchronous sound technology. Gardner composed the film narrative and edited the raw footage into the film after his return to the United States in August, 1961. In line with similar works of ethnographic film at this time, some of the scenes in the film were composed out of shots filmed at different times. Karl G. Heider authored The Dani of West Irian: an Ethnographic Companion to the Film Dead Birds, ethnographic monographs, and film shorts. Peter Matthiessen separately wrote about the Dugum Dani and Baliem Valley in his book Under the Mountain Wall: a Chronicle of Two Seasons in the Stone Age.
Өмірбаян
Dead Birds 1960 жылдардың басында пайда болған антропологияның, мемлекеттік емес қоғамдардағы соғыс салдарына қатысты туындаған алаңдаушылықтарын көрсетеді. Фильм сол кездегі басым құрылымдық-функционалдық парадигмаға да сәйкес келеді, ол мәдениеттің жалпы үлгісіне әртүрлі ерекшеліктердің қалай үйлесетінін көрсетуге баса мән берді. Dead Birds антропологиялық холизм тәсілінің мысалы ретінде қарастырылады, себебі ол шағын, көрінгенде маңызсыз сәттер мен іс-әрекеттерді, зор мәдени маңызы бар нәрселермен байланыстырады.
Dead Birds reflects the concerns of anthropology emergent by the early 1960s relating to the practice of warfare in non state level societies. The film also fits the then dominant paradigm of structural functionalism that emphasized demonstrating how diverse characteristics fit into the larger pattern of the culture. Dead Birds has been taken to exemplify the approach of anthropological holism as it knits together small and seemingly insignificant moments and actions, with those of great cultural significance.
Шығару
Фильм алғаш рет 1963 жылдың 13 қарашасында Бостон қаласындағы Тэфтс университетінің Коэн өнер орталығында өткен Америка өнер және ғылым академиясының кешкі отырысында көрсетілді. Оның алғашқы дистрибьюторы Нью-Йорк қаласындағы Вест 25-ші көше, 267 нөмірде орналасқан Contemporary Films компаниясы болды.
The film was first shown at an evening meeting of the American Academy of Arts and Sciences held at the Cohen Arts Center at Tufts University, Boston, on Nov. 13, 1963. It was first distributed by Contemporary Films located at 267 West 25th Street, New York, NY.
Қабылдау
Фильмнің шығуынан бері кейбір сыншылар Гарднердің фильмді поэтикалық және кинематографиялық тұрғыдан ұсынуын жоғары бағалады, ал басқалары оны нақты ғылыми және этнографиялық бағыттың болмауы үшін сынады. Сыншылар оның Дани ертегісін еске түсіріп, құстардың түсірілімдерін қолдағанын жиі атап өтеді. Сыншылар фильмнің Дугум Дани әлемді қабылдауын баса көрсететінін айтады. Басқалары фильмте туыстық қатынастар жүйесі және тағам дайындау сияқты мәдениет туралы деректерге жеткілікті назар берілмегеніне наразылық білдірді. Стильдік тұрғыдан әсерлі болғанымен, "Dead Birds" фильмі оның шынайылығына қатысты сынға ұшырады. Фильмде сөйлейтін кейіпкерлерге ешқашан субтитр көрсетілмейді, тіпті дауыс та әрқашан шындығына сай келмейді. Көрермендер Вейактың дауысы деп қабылдаған нәрсе, шындығында Карл Г. Хайдердің Дани тілінде сөйлегенін түсіргеннен кейін жасалған дубляж екенін көрсетеді. Гарднердің өзі Дани тілін білмегендіктен, оның оқиғаларды түсіндіруі тікелей емес. Соғыс сахналары әртүрлі шайқастар кезінде түсірілген көптеген кадрлардан құрастырылған және уақытша байланыс сезімін тудыру үшін біріктірілген. Көрінетін үздіксіздік дыбыстың кейіннен синхронды қосылуынан туындайды, және шындығында фильмдегі барлық дыбыс синхронды түсірілген. Хайдер өзінің "Этнографиялық фильм" кітабында кейбір соғыс кадрларының реті өзгерткенін, соғыс көріністерінен бөлек уақытта түсірілген тұзды көлдегі әйелдер сахнасымен араластырылып, монтаждалғанын мойындайды.
Since the film's release, some reviewers have praised filmmaker Gardner's presentation as poetic and cinematographic, while others have criticized it as lacking a clear scientific and ethnographic focus. Reviewers have frequently remarked on its evocation of a Dani fable and its supporting shots of birds. Reviewers point out that the film foregrounds Dugum Dani understandings of the world. Others complained that the film gave short shrift to data on the culture such as the kinship system and food production. Though stylistically impressive, Dead Birds has been criticized with respect to its authenticity. The characters who speak in the film are never subtitled, and even then the voice itself is not always what it seems. What the audience perceives as Weyak's voice is actually a post filming dub of Karl G. Heider speaking Dani. Gardner himself did not speak Dani, and so all his interpretations of events are second hand. The battle sequences are made up of many shots taken during different battles and stitched together to give the appearance of temporal unity. The apparent continuity stems from the post synchronized sound, and in fact all the sound in the film is post synched. Heider, himself, admits in his book Ethnographic Film, that some of the battle films were edited out of sequence, intercut with a scene of the women at the salt pool, which was filmed at a different time than the battle sequences.