Кіріспе
Мона бұғазы (lang es) – Атлант мұхиты мен Кариб теңізін байланыстыратын бұғаз. Мона бұғазы Испаньола және Пуэрто-Рико аралдарын бөліп тұрады. Бұл бұғаз Атлант мұхитын Кариб теңізімен байланыстырады және Атлант мұхиты мен Панама каналы арасындағы маңызды теңіз жолы болып табылады. Мона бұғазының ұзындығы 130 шақырымды құрайды. Оның екі жағындағы үлкен аралдар мен екі жағалаудан созылатын құм сілкіністері күшті өзгермелі толқын ағыстарын тудырады.
The Mona Passage (lang es) is a strait that separates the islands of Hispaniola and Puerto Rico. The Mona Passage connects the Atlantic Ocean to the Caribbean Sea and is an important shipping route between the Atlantic and the Panama Canal. The Mona Passage is 80 miles (130 kilometers) long. It is fraught with variable tidal currents created by large islands on either side of it, and by sand banks that extend out from both coasts.
Құрылымы мен сейсмикалық қасиеттері
1918 жылы Пуэрто-Риконың батысын қатты сілкіндірген және цунамиге әкелген құлдила жер сілкінісінің ошағы болды. Бұл аймақта жиі шағын жер сілкінісі болады. Құлдила сейсмикалық жарылыс аймағымен жатыр, ол бұрынғы, ішінара тозып, көлбеу блок құрылымының үстіне орналасқан.
Физикалық океанография
Мона асуы Атлант мұхиты мен Кариб теңізінің суларын байланыстырады, түбі 400-ден 500 метрге дейін терең. Шал солтүстік-батыстан оңтүстік-шығысқа қарай батыстағы Кабо Энганьо (DR) мен Мона асуының шығыс жағындағы Кабо Рохо (PR) шельфі арасында жатыр. Төмен жиілікті (2 күннен ұзақ кезеңді) орташа меридиональды су тасымалының тік профилі екі қабатты құрылыммен сипатталады. Жоғарғы қабат 300 метр тереңдікте орналасқан, онда Кариб теңізінің беткі суы, субтропикалық және Саргассо теңізінің сулары Атлант мұхитынан Кариб теңізіне ағып кіреді. Бұл қабаттың астында Тропикалық орталық су Атлант мұхитына қарай шығады. Ұзақ мерзімді бақылаулар нәтижесінде Кариб теңізіне меридиональдық (солтүстік-оңтүстік) су тасымалының орташа мөлшері 1,85 ± 0,25 свердруп (Sv) құрады. Баротроптық (үстіңгі) су тасқыны солтүстік-шығыстан оңтүстік-батысқа қарай Мона асуы бойымен таралады. Мұхит ағынында байқалатын жалпы дисперсияның 52,35% құрайтын "негізгі айлық жартылай тәуліктік" компонент, M2 (немесе M2) деп белгілі, сағат тілімен айналатын жартылай тәуліктік ағым эллипсі шамамен солтүстік-оңтүстік бағытта орналасқан. Эль Пичинчо деп аталатын теңіз асты жотасына тиетін жартылай тәуліктік тасқын ағымдары 40 метрлік биіктігі бар ішкі тасқынды тудыруы мүмкін. Су астындағы глайдерлердің бақылаулары ішкі тасқын Мона асуы бойымен оңтүстікке қарай, ашық Кариб теңізіне қарай жылғанда толқынның әлсіреуін көрсетеді. Эль Пичинчодағы ішкі тасқын турбулентті тік диффузияны (немесе Эдди диффузиясын) арттыруы және пикноклиннің түбінде Ричардсон санын төмендетуі мүмкін. Ішкі тасқынның бұзылу кезінде Келвин-Гельмгольц тұрақсыздығының дамуы фотозонаға нитраттың (NO3−) тік ағынын тудыратын және жергілікті жаңа өндірісті қолдайтын жоғары диффузиялық аймақтардың пайда болуын түсіндіруге болады. Толқынның ең төменгі нүктесіне жақын жерде, түстендегі максималды күн сәулелену кезінде байқалғаннан гөрі жоғары жаңа өндіріс мәндері байқалды. Орташа ажыратылатын бейнелеу спектрорадиометрі (MODIS) және Халықаралық ғарыш станциясы (ISS) түсірген суреттер Мона асуының солтүстік-батыс шетінде орналасқан Банко Энганьода пайда болған ішкі солитон (немесе сызықтық емес ішкі толқындар) пакеттерінің теңіз бетіндегі көрінісін көрсетеді. Пакеттер ағымдардың бағытына байланысты Кариб теңізіне немесе Атлант мұхитына таралады, олардың пайда болуын қамтамасыз етті. Жер бетіндегі су тасқыны, ішкі тасқын, ішкі солитон, инертті ағымдар және Атлант мұхиты мен Кариб теңізі арасындағы төмен жиілікті су массасының тасымалы Мона асуын өте динамикалық ортаға айналдырады.