Кіріспе

Жылжымалы құрамның түрі

Теміржол саласында, "slug" – дизельдік-электрлік локомотивтің негізгі қозғалтқышы жоқ, көбінесе кабинасы да жоқ түрі. Ол, өз қозғалтқыштарын және басқару жүйесін жұмыс істеу үшін қажетті электр қуатын толық қуатты "аналық" локомотивтен алады. Екеуі біріктірілгенде, "аналық" локомотивтің төмен жылдамдықта шығаратын артық тогын пайдаланып, толық локомотив құнына бармай, қосымша қуат пен тежегіш күшін қамтамасыз етеді. "Slug" B-блогынан (B–unit) өзгеше, онда негізгі қозғалтқыш пен жетек қозғалтқыштары бар, бірақ кабинасы жоқ. "Slug" оператор кабинасын сақтап, инженерлерге оны алдынан басқаруға мүмкіндік беруі мүмкін, немесе орынды үнемдеу үшін кабинасы мен корпусының көп бөлігін алып тастап, "аналық" локомотивтегі оператордың артқа көруін жақсартуы мүмкін.

Негізгі қағидалар

Жоғары жабысу салмағын қамтамасыз ету үшін слюг қолданылады, бұл төмен жылдамдықтарда толық қуатты пайдалануға және осылайша жоғары максималды тарту күшін алуға мүмкіндік береді. Олар көбінесе аулалардағы маневрлер сияқты төмен жылдамдықтағы операцияларда қолданылады. Төмен жылдамдықтарда дизель-электр локомотивтерінің күштік агрегаты тарту моторлары тиімді пайдалана алатыннан артық электр энергиясын өндіре алады. Артық қуат дөңгелектердің сырғанауына және тарту моторларының қызып кетуіне әкелуі мүмкін. Слюг локомотивке қол жетімді тарту моторларының санын арттырады, соның салдарынан тарту және тежеу күші де артады. Бұған қоса, әрбір тарту моторына түсетін жүктеме азаяды, бұл артық токтан қызудың алдын алуға көмектеседі. Күштік агрегаты болмағандықтан, слюгтер әдетте салмағын арттыру және жабысу қабілетін жақсарту үшін балласт тасымалдайды, көбінесе ірі бетон блоктары түрінде. Слюгтерді жаңадан жасауға немесе қолданыстағы локомотивтерді қайта жабдықтауға болады. Қайта жабдықтау, әсіресе тозығы жеткен дизельдік қозғалтқыштары, бірақ жақсы тарту моторлары бар локомотивтерді қайта пайдаланудың тиімді тәсілі ретінде кең таралған.

Түрлері

Қабылдану мақсатына қарай бірнеше түрлі жұмыр ұнтақтар бар. Бұл жіктеу абсолютті емес, бір түрдің қасиеттері екінші түрде кездесуі мүмкін.

Аула шымшықтары

Аулалық шлак ауыстыру жұмыстары үшін арналған, сондықтан төмен жылдамдықпен жұмыс істеу кезінде көрінуді жақсарту мақсатында құрастырылған. Оның корпусы төмен және кабинасы жоқ, бұл электропоезд жүргізушісіне оның үстінен көруге мүмкіндік береді. Шлактардың аналық жиынтықтары ауыр ауыстыру, иінтірек ауласындағы ауыстыру және аулалар арасындағы тасымалдау кезінде қолданылады. Кейбіреулері кабинадағы жүргізушісіз радиоарна арқылы басқарылады.

Қиыршықты шаяндар

Дөңгелек шашағы аула шашағынан да әлдеқайда баяу жұмыс істеуге арналған. Олар көбінесе алты осьті болып келеді және әдетте аз қуатты алты осьті локомотивтермен жұптастырылады. Олардың негізгі мақсаты – ұзын тізбек вагондарды дөңгелектен өткізу, ал аула шашағы әдетте жоғары жылдамдықпен жұмыс істейді.

Жолдағы шұңқырлар

Жолдық локомотивтер жүк тасымалдау үшін локомотивтер құрамының бөлігі ретінде жұмыс істеуге арналған, сондықтан олар осы қызметке бейімделген нақты ерекшеліктерге ие. Олар көбінесе динамикалық тежегіштерді сақтайды, ол маневр жасау кезіндегі төмен жылдамдықтарда тиімсіз, сондай-ақ, "аналық" локомотивтерге жанармай беруге қабілетті болуы мүмкін. Жұмыс кезінде олар төмен жылдамдықтарда қосымша сүйреу күшін қамтамасыз етеді. Жылдамдық артқан сайын, олар қуат тізбегінен ажыратылып, алдында болса басқару кабинасы, ал басқа жағдайда қуаты жоқ вагондардың бірі ретінде жұмыс істейді. Тежеу кезінде олар динамикалық және пневматикалық тежеулерді қолданғанда қуатты локомотивтердің қуатын арттырады. Жолдық локомотивтер әртүрлі типте болуы мүмкін. CSX компаниясы GP30, GP35, GP38, GP38AC және GP40 локомотивтерінен "аналық-балалық" жұптар құрамын жасады. Сырттан олар дизельді-электрлік локомотивтерге ұқсайды, бірақ радиаторлардың болмауы және корпус жағындағы көптеген кіру есіктерінің алынып тасталуы оларды тануға көмектеседі. Олар кабинасын және басқару пульттарын сақтайды, сондықтан көп бірліктерді басқару жүйесі оларға локомотивтер тізбегінің алдында жұмыс істеуге мүмкіндік береді. Southern Pacific Railroad компаниясында General Electric U25B локомотивтерінен жасалған TEBU құрылғыларында кабина болмады; бұл кемшілік оларды үш локомотивтің ортасында орналастыру арқылы толықтырылды. Пойыз экипажы локомотивтер тізбегінің басында слюгті орналастыруға тырысады, себебі дизельді қозғалтқыштың болмауы салдарынан олар тыныш және дірілсіз сапарға ие болады.

Қосымша тарту күшін беретін қозғалтқыштар

Қосымша тартымды күш беретін моторлар (МАТЭ) сырғанау құрылғыларына (slugs) ұқсас көрінеді, бірақ олардың құрылысы әртүрлі. MATE-дегі осьтер, сырғанау құрылғысы сияқты қуатты тартып алмастан, қосылған локомотивтегі ауысу тізбегіне толыққанды қосылады. Екі жақты MATE (екі басында да қосылыстары бар MATE) екі төрт осьті локомотивті екі толыққанды алты осьті локомотивке теңестіреді. Бір жақты MATE төрт осьті локомотивті сегіз осьті локомотивке теңестіреді. MATE жылдамдыққа жеткенде өшірілмейді, себебі моторлар толық сериялық-параллельді ауысу кезеңдеріне енгізілген. Seaboard Coast Line Railroad компаниясының GE U36B паркі – ең орынды мысал: олар MATE-дегі екі-төрт қосымша моторды басқару үшін арнайы электр шкафтарымен жаңадан жеткізілді. Екі жақты MATE болғанда, екі U36B толығымен екі U36C-ге балама болар еді. Кейбір теміржолдар осы қағиданы екі GP40 локомотивін пайдаланып, содан кейін алты осьті Dash 2 электр шкафтарын орнатып, одан кейін GP40 локомотивтерін ескі локомотивтен қайта жасалған екі жақты сырғанау құрылғысына (slug) қосу арқылы іске қосты. Нәтижесінде екі SD40-2 локомотивіне тең келеді.

Қалқалар

Көбінесе шаяндармен шатастырылатын шаяндар – қозғалтқышы бар, кабинасы жоқ локомотивтер. Алайда, шаяндар жеке бірліктен электр қуатын алудың орнына, тартыс қозғалтқыштары болмайды, сондықтан өз күшімен жұмыс істей алмайды. Шаяндар, шаяндар сияқты, зақымдалған немесе тозығы жеткен локомотивтерден қайта құрастырылады және бастапқы локомотивтің рамасын және шассилерін сақтайды. Шаяндар қозғалтқышы жоқ құрылғыларды қуаттандыру үшін қолданылады және өздігінен басқаруға арналған кабинасы немесе құралдары жоқ, басқару тек жеке бірліктен жүзеге асырылады. SP компаниясы роторлық қар жинағыштары үшін 9 F7B локомотивін шаяндарға айналдырды. Олардың кейбіреулері бүгінге дейін Union Pacific компаниясымен бірге, қар жинағыш бөлімдерімен бірге Donner Pass-те қармен күресуде қолданылуда.